I SA/Op 1/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 5 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. wskutek wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu należnego od skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi Skargą z dnia 3 grudnia 2012 r. J.B. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 5 listopada 2012 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Po otrzymaniu skargi Sąd wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Wezwanie wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania (tj. odrzuceniu skargi po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu od dnia doręczenia wezwania) zostało wysłane na wskazany w skardze adres, a jego odbiór w dniu 15 stycznia 2013 r. skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 36 akt sądowych). Ustawowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał zatem w dniu 22 stycznia 2013 r. W wyznaczonym terminie skarżąca wpisu nie uiściła, wobec czego postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) -/dalej p.p.s.a./ odrzucił skargę. Pismem z dnia 27 lutego 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r. przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała, iż do reprezentowania skarżącej wyznaczony został adwokat Ł.P., po czym w piśmie nadanym w dniu 26 kwietnia 2013 r. Rada ta wskazała, iż w miejsce zwolnionego adwokata Ł.P. wyznaczony został adwokat S.S. Wnioskiem złożonym w tut. Sądzie pełnomocnik skarżącej zwrócił się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, iż przyczyną uchybienia terminu była choroba skarżącej, która cierpi na schizofrenię paranoidalną. Odwołując się do poglądów wyrażonych w podręczniku "Psychiatria w procesie karnym" autorstwa Mariana Cieślaka, Karola Spetta i Władysława Woltera, pełnomocnik zaznaczył, iż choroba ta polega na rozszczepieniu funkcji myślenia, uczuciowości, woli i sądu o własnej osobie. Osoba dotknięta tą chorobą, nawet o lekkim jej przebiegu jest zatem osobnikiem niepoczytalnym. Te okoliczności powodują, że skarżąca jest praktycznie bezradna w życiu, a tym bardziej w sformalizowanym postępowaniu sądowym. Powoduje to, zdaniem pełnomocnika, że spełniona została przesłanka braku winy strony w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. W ocenie Sądu w sprawie spełnione zostały przesłanki formalne pozwalające na merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Przyczyna uchybienia terminu ustała w momencie wyznaczenia skarżącej profesjonalnego pełnomocnika, który informację o tym fakcie powziął w dniu 29 kwietnia 2013 r. Składając zatem wniosek w dniu 2 maja 2013 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Nadto za równoznaczne z dokonaniem uchybionej czynności należało uznać złożenie przez pełnomocnika wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Sąd nie podzielił natomiast oceny pełnomocnika, iż przedstawione we wniosku okoliczności świadczyły o braku winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Pełnomocnik skarżącej jako powód uchybienia terminu do uiszczenia wpisu należnego od skargi podał chorobę skarżącej - schizofrenię paranoidalną, nie załączył jednak do wniosku żadnych dokumentów uprawdopodabniających powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca na etapie postępowania podatkowego złożyła przed organem zaświadczenie lekarskie specjalisty psychiatry z dnia 17.09.2012 r., w którym stwierdzono, iż leczy się ona w poradni od 2000 r. i nadal wymaga leczenia, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem fakt choroby skarżącej należało uznać za uprawdopodobniony. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela, iż choroba sama w sobie nie jest okolicznością wskazującą na brak winy. Należy każdorazowo badać indywidualne okoliczności towarzyszące tej przyczynie uchybienia, a zatem charakter czynności procesowej (czy wymagała osobistego działania), nasilenie choroby i jej nagłe wystąpienie, rodzaj schorzenia, czas jego trwania. Podlegają one ocenie z punktu widzenia staranności strony, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika tej staranności. W ocenie Sądu wskazane przewlekłe schorzenie, na które cierpi skarżąca już od ponad dwunastu lat, samo w sobie nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 589/10 "osoba dotknięta przewlekłym schorzeniem jest świadoma swego stanu zdrowia, choroba nie stanowi dla niej zaskoczenia, nie skutkuje niespodziewaną dysfunkcją aktywności życiowej i społecznej. Zachowanie należytej staranności w przypadku osoby przewlekle chorej wyraża się w takim planowaniu wykonania swych obowiązków, w tym podejmowania czynności procesowych, by wkomponować je w tok codziennych czynności, w tym leczniczych. Dopiero, gdy schorzenie doprowadzi do nagłego zakłócenia biegu czynności życiowych tj. nastąpi nieoczekiwane pogorszenie stanu zdrowia, wówczas można mówić o tym, że pojawiają się okoliczności niespodziewane, które mogą po spełnieniu innych warunków ustawowych uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, lecz wystąpienie tego rodzaju sytuacji strona jest zobowiązana uprawdopodobnić". Pogląd ten Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni popiera. Dlatego też na gruncie rozpatrywanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż reprezentujący skarżącą pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że jej choroba miała wpływ na niemożność terminowego uiszczenia wpisu. Nie negując faktu choroby, zaznaczyć trzeba, iż to rzeczą strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika było uprawdopodobnienie, że choroba ta uniemożliwiała osobiste dokonanie czynności w terminie, jak też wyręczenie się inną osobą. Jak powyżej wskazano, dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku nie mogła być uznana za wystarczającą sama okoliczność choroby skarżącej, bowiem nie ma ona charakteru nagłego. Natomiast pełnomocnik nie przedstawił żadnych argumentów, że w okresie, gdy biegł termin do wniesienia wpisu, objawy choroby nasiliły się i doprowadziły do takiego stanu, który uniemożliwił terminowe jego uiszczenie. Jednocześnie Sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była osobą ubezwłasnowolnioną. Co więcej, skarżąca od sierpnia 2012 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, obejmującej świadczenie usług pośrednictwa finansowego. Skarżąca potrafiła również sporządzić i skutecznie wnieść skargę oraz dokonywać innych czynności procesowych (złożenie wniosku o prawo pomocy). Okoliczności te świadczą o tym, że choroba skarżącej nie przesądzała o niemożności dbania o własne interesy. Podkreślić także należy, iż czynność uiszczenia wpisu nie wymagała osobistego działania skarżącej. W ocenie Sądu nie istniały przeszkody, by skarżąca zleciła dokonanie tej czynności innej osobie, chociażby siostrze, z którą wówczas mieszkała. Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy strony, a to wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi należało, na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a., oddalić.