I SA/Op 103/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K., A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku akcyzowym oraz określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu w związku z wnioskiem skarżącego K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: przyznać skarżącemu K. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. W postępowaniu wszczętym ze skargi K. K. i A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 listopada 2012 r. w przedmiocie ich odpowiedzialności jako byłych wspólników spółki cywilnej za zaległości w podatku akcyzowym oraz określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu K. K. (dalej skarżący, wnioskodawca), na wezwanie tut. Sądu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi złożył na druku PPF wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieposiadającą większego majątku, że w wyniku działań organów celnych, od dnia 30 września 2011 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a także, że urząd pracy ze względu na jego wykształcenie (średnie budowlane bez praktyki) w okresie od 30 września 2011 r. nie przedstawił mu żadnej oferty pracy, oraz, że samodzielne poszukiwanie pracy z pożądanym skutkiem jest utrudnione wskutek częstych wyjazdów związanych z toczącymi się postępowaniami podatkowymi (w celu dokonania oględzin pojazdów znajdujących się w różnych częściach kraju). Skarżący wyjaśnił, że nie posiada własnego rachunku bankowego, a posiadane przez niego konto firmowe zostało zamknięte wraz z zakończeniem działalności gospodarczej, co miało miejsce z dniem 30.09.2011 r. Ponadto skarżący oświadczył, iż koszty utrzymania mieszkania i mediów z nim związanych ponosi jego właściciel (matka skarżącego I. K.), natomiast wyżywienie i koszty związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.459 zł netto. Wskazał jednocześnie, że w celu zwiększenia budżetu domowego sprzedaje na aukcjach internetowych rzeczy zbyteczne (jak hak holowniczy do samochodu Volvo, czy też dziecięcy czterokołowiec będący prezentem komunijnym). W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, żona jest właścicielem samochodu osobowego marki Saab (rok produkcji 1993) o wartości 2700 Euro, zaś dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 1.459 zł netto (w całości uzyskiwane przez żonę ze stosunku pracy). W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z dnia 8 sierpnia 2011 r., kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS z dnia 5 sierpnia 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego - S. K., kserokopie zeznań o wysokości osiąganego dochodu przez skarżącego i jego żonę w roku podatkowym 2011 oraz kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wyników badań i decyzji Starosty N. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy, o utracie prawa do zasiłku. Uznając za niewystarczające informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 22 marca 2013 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: - szczegółowej informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego i rodzinę na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania domu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych kosztów niezbędnych dla utrzymania) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - szczegółowej informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających wnioskodawcy i jego rodzinie pokrycie tych koszów (należy przekazać szczegółową informację odnośnie źródeł finansowania kosztów utrzymania rodziny innych niż wykazane w formularzu PPF) wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie, - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę i jego żonę w 2011 r. i 2012 r. (PIT), - kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący w dniu 19 kwietnia 2013 r. przedłożył zeznanie roczne PIT małżonki S. K. za 2011 i 2012 r. oraz historie rachunku bankowego żony z ostatnich trzech miesięcy. Dodatkowo skarżący wskazał, iż koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, na które składają się opłaty za prąd, wodę i czynsz w całości pokrywa właścicielka lokalu – matka skarżącego I. K.. Pozostałe koszty związane z bieżącym utrzymaniem tj. zakup wyżywienia oraz innych środków niezbędnych dla utrzymania pokrywane są z zarobków małżonki S. K. stanowiących kwotę 1.460 zł miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczył, iż z uwagi na trudną sytuację materialną korzysta z pomocy w zakresie posiłków ze strony matki – I. K., jak i teściowej – J. W. Zarówno skarżący jak i jego rodzina nie korzystają z żadnych rozrywek kulturalnych ani wyjazdów. Od czasu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (tj. 30.09.2011 r.) skarżący nie uzyskuje żadnych przychodów, a także nie posiada żadnego rachunku bankowego i lokat bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.], prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej, zatem rozpoznanie jego wniosku sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przy tym należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika również, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8). Zatem w tego rodzaju sprawach Sąd ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach: uwzględniając wysokość obciążeń, które strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz uwzględniając jej możliwości finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) dalej jako: [rozporządzenie] – do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 1.151 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się: ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł. Ponadto dla potrzeb ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej skarżący obowiązany będzie także do uiszczenia wpisu, który zgodnie z § 3 rozporządzenia – stanowi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł oraz do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej. Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionych okoliczności oraz przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zakończona z dniem 30 września 2011 r., wskutek czego skarżący nie dysponuje żadnym stałym źródłem przychodu. Aktualnie pozostaje on na utrzymaniu żony, która ponosi koszty utrzymania czteroosobowej rodziny (tj. koszty wyżywienia, koszty związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.459 zł). Jednocześnie z przedłożonych deklaracji (PIT) za 2011 i 2012r. oraz wyciągów z rachunków bankowych małżonki skarżącego wynika, że poza dochodami uzyskiwanymi w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 1.459 zł nie dysponuje ona żadnymi innymi zasobami pieniężnymi. Sam skarżący również nie posiada żadnych oszczędności. Powyższej oceny o braku możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych przez skarżącego nie zmienia wskazana przez niego okoliczność zmniejszenia obciążenia kosztów utrzymania jego i rodziny, przejawiająca się w postaci ponoszenia w całości przez jego matkę kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym przebywa wraz z rodziną. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż konieczność ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, przy uwzględnieniu choćby niezbędnych kosztów utrzymania koniecznego, stanowiłaby dla strony realną barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.