I SA/Op 103/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K., A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości w podatku akcyzowym oraz określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu w związku z wnioskiem skarżącego A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: przyznać skarżącemu A. P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. W postępowaniu wszczętym ze skargi K. K. i A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 26 listopada 2012 r. w przedmiocie ich odpowiedzialności jako byłych wspólników spółki cywilnej za zaległości w podatku akcyzowym oraz określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu A. P. (dalej skarżący, wnioskodawca), na wezwanie tut. Sądu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi złożył na druku PPF wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje obecnie bez środków do przeżycia, a całe uzyskiwane wynagrodzenie z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej od grudnia 2012 r. przejmuje Dyrektor Izby Celnej. Zdaniem skarżącego brak wpływów i dochodów spowoduje zagrożenie istnienia jego firmy, a to z kolei doprowadzi do nieodwracalnych strat ze względu na utratę długotrwałego kontraktu w "A" w N.. Ponadto brak wpływów powoduje, iż skarżący nie jest w stanie regulować zobowiązań alimentacyjnych wobec nieletniej córki. Zagrożona jest także kontynuacja kształcenia na studiach dziennych synów skarżącego. Dodatkowo skarżący podniósł, iż z uwagi na przedłużające się działania organów celnych tj. trwające 31 miesięcy postępowania poniósł ogromne koszty finansowe. W ostatnich miesiącach zmuszony był sprzedać mieszkanie własnościowe obciążone spłatą kredytu. Z kwoty pozostałej ze sprzedaży mieszkania tj. 12.600 zł skarżący reguluje w większości zobowiązania alimentacyjne, składki ZUS oraz utrzymuje prowadzoną działalność gospodarczą. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż jest właścicielem samochodu osobowego marki Ford Mondeo (rok produkcji 1998) używanego do działalności gospodarczej, zabezpieczonego przez Izbę Celną w Opolu, w Wydziale Komunikacji przed możliwością ewentualnego zbycia. W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię wyciągu z rachunku bankowego za okres od 5.11.2012 r. do 28.02.2013 r., kserokopię zeznań o wysokości uzyskanego przychodu (PIT 28) za 2012 r., kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 26 lipca 2011 r., wydanego w przedmiocie rozwiązania przez rozwód związku małżeńskiego A. P. oraz m. in. zasądzenia od skarżącego na rzecz małoletniej córki alimentów w kwocie 1.000 zł miesięcznie, kserokopię 6 zawiadomień "A" w N. z dnia 10.12.2012 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzonych przez Dyrektora Izby Celnej, na łączną kwotę około 33.838 zł, kserokopie trzech tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 6.12.2012 r. na firmę "F" K. K., A. P. m. in. z tytułu podatku akcyzowego za 2012r., odsetek za zwłokę od zaległości w podatku akcyzowym za 2012 r. oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Uznając za niewystarczające informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 22 marca 2013 r. A. P. zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: - pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego i osoby pozostające ze skarżącym w gospodarstwie domowym na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania domu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych kosztów niezbędnych dla utrzymania) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - pisemnej informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających pokrycie tych koszów (należało przekazać szczegółową informację odnośnie miesięcznych przychodów i dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i osoby pozostające wspólnie z nim w gospodarstwie domowym) wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie, - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę i osoby pozostające wspólnie z nim w gospodarstwie domowym w 2011 r. i 2012 r. (PIT), - kserokopii deklaracji podatkowych składanych przez wnioskodawcę dla celów opodatkowania swojej działalności gospodarczej podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT-5) oraz podatkiem od towarów i usług (VAT-7) za miesiące listopad, grudzień 2012 r., styczeń i luty 2013 r., - kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy i osób pozostających wspólnie z nim w gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący w dniu 19 kwietnia 2013r. przedłożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, iż miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem stanowią: koszty wyżywienia w wysokości 500 zł, inne koszty w wysokości 50 zł, oraz zasądzone alimenty na rzecz małoletniej córki w kwocie 1.000 zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem domu mieszkalnego – mieszkania oraz, że od 2010 r. nie pozostaje z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym a od 2011 r. jest rozwiedziony. W zakresie uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wskazał, iż w ostatnich trzech miesiącach 2013 r. kształtowały się one odpowiednio: za styczeń 2013r. w wysokości 3.447,60 zł, za luty 2013 r. w wysokości 4.022,20 zł, za marzec 2013 r. w wysokości 4.027,27 zł. Przy czym skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskał żadnego dochodu, a to z uwagi na fakt, iż cały dochód zostaje przekazany na konto Izby Celnej w Opolu. Z związku z powyższym, w ostatnim okresie skarżący poniósł stratę, albowiem ponosił koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto, nieprzerwanie od czerwca 2010 r. skarżący ponosi koszty postępowań, prowadzonych przez organy celne, które spowodowały zużycie posiadanych przez niego zapasów środków pieniężnych. Powyższe skutkowało także koniecznością sprzedaży swojego udziału w mieszkaniu, a także rezygnacją z obrony profesjonalnych pełnomocników. Z uzyskanej ze sprzedaży mieszkania kwoty, skarżący pokrywa niezbędne koszty związane z utrzymaniem przez ostatnie miesiące. Jak twierdzi, Izba Celna w Opolu przejmuje jego całkowite wierzytelności z prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozostawiając kompletnie żadnej kwoty. Końcowo skarżący oświadczył, iż od 2012 r. nie jest płatnikiem podatku od towarów i usług oraz, że od kilku lat rozlicza się zryczałtowanym podatkiem dochodowym PPE. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych lokat bankowych. W załączeniu przedłożył kserokopię zeznania podatkowego (PIT 28) za 2011 r. i 2012 r., kserokopię wydruku z jedynego konta bankowego za okres od 16.11.2012 r. do 16.04.2013 r., zajętego przez Izbę Celną, kserokopię deklaracji (VAT-R), kserokopię zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty w związku z przystąpieniem przez skarżącego do nieograniczonego przetargu na usługę transportu osobowego pracowników "A" w N. wraz z kserokopią umowy z dnia 28.12.2012 r. na wykonanie ww. usługi, kserokopie rachunków wystawionych przez firmę skarżącego za okres od stycznia do marca 2013r., kserokopie upomnień wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu, a dotyczących należności z tytułu podatku akcyzowego, kserokopie zawiadomień "A" w N. z dnia 10.12.2012 r. o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, kserokopię postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 3 marca 2013 r. wydanego w związku z przedłużającym się terminem rozpoznania zgłoszonych przez skarżącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.], prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej, zatem rozpoznanie jego wniosku sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przy tym należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika również, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8). Zatem w tego rodzaju sprawach Sąd ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach: uwzględniając wysokość obciążeń, które strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz uwzględniając jej możliwości finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, publikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) dalej jako: [rozporządzenie] – do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 1.151 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – ( § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł. Ponadto dla potrzeb ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej skarżący obowiązany będzie także do uiszczenia wpisu, który zgodnie z § 3 rozporządzenia – stanowi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł oraz do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej. Dokonując oceny okoliczności przedstawionych we wniosku oraz załączonych do niego dokumentów Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionych okoliczności oraz przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mimo wystawianych rachunków nie otrzymuje na bieżąco należności za wykonane usługi. Przekonuje o tym okoliczność dokonanych przez organy celne zajęć, a także brak jakichkolwiek wpływów na konto skarżącego. Skarżący nie pozostaje z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym od 2010r. a aktualnie utrzymuje się z pozostałych po sprzedaży (październik 2012r.) mieszkania środków tj. kwoty 12.600 zł, które przeznacza m. in. na koszty związane z miesięcznym utrzymaniem i prowadzoną działalnością gospodarczą. Z przedłożonych dokumentów wynika także, że skarżący ponosi koszty alimentacji małoletniej córki w wysokości 1.000 zł miesięcznie (wyrok Sądu Okręgowego w Opolu I Wydz. Cywilny z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt [...]). Skarżący nie posiada innych oszczędności. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie posiada zasobów umożliwiających mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika dla wniesienia skargi kasacyjnej, co objął treścią wniosku, nawet gdy uwzględni się to, iż skarżący nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.