I SA/Op 105/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2012r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2004r. oddala skargę. Pismem z 29.07.2011r S.D. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się do Wójta Gminy T. o zwrot nienależnie pobranego podatku od drogi - działki nr [...] za poszczególne lata 2004 - 2010. Uzasadniając żądanie wskazał, iż w jego ocenie, w okresie 2004-2006 wszystkie drogi, a zatem nie tylko publiczne, czy też oznaczone w ewidencji gruntów jako "dr", nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a stanowisko takie znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1105/09 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 kwietnia 2011r sygn. akt I SA/Gl 1228/10. Według skarżącego konieczność zwrotu przez gminy niesłusznie pobranego podatku jest wynikiem uchwalenia ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 14 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. nr 200, poz. 1953), która wprowadziła też zmiany ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, zmieniając zakres zwolnienia przedmiotowego od podatku od nieruchomości (tj. art. 2 ust. 3 pkt 4) poprzez wykreślenie z nazwy "drogi publiczne" słowo "publiczne". Błąd ten naprawiono dopiero w wyniku kolejnej nowelizacji dokonanej ustawą o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 7 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 249, poz. 1828). W efekcie tych zawirowań legislacyjnych od roku 2004 wszystkie drogi, a nie tylko publiczne, nie podlegały opodatkowaniu. Bez względu zatem na to, czy grunt oznaczony został w ewidencji jako "dr", jeżeli rzeczywiście posadowione zostały na nim obiekty budowlane związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, to stanowi on pas drogowy korzystający ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Dlatego też, zdaniem skarżącego, grunt taki nie powinien być opodatkowany, a zapłacony od niego podatek winien podlegać zwrotowi. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011r. Wójt Gminy T., działając w oparciu o art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.- zwanej dalej O.p.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od nieruchomości dotyczącej drogi - działki nr [...] za lata 2004-2010. W wyniku natomiast rozpatrzenia złożonego zażalenia strony, postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej Kolegium) z dnia 20 sierpnia 2011 r., a sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium, odwołując się do uregulowania art. 72 § 1 pkt 1 O.p, wskazało, że wniosek o zwrot nadpłaconego, czy też nienależnie uiszczonego podatku podlega rozpatrzeniu dopiero po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających dotyczących tego, jakie zobowiązanie podatkowe i w jakiej kwocie obciąża wnioskodawcę za dany rok podatkowy, a także jaka kwota została z tego tytułu wpłacona.. Jeśli zatem organ podatkowy nie może uwzględnić wniosku o zwrot nadpłaty poprzez dokonanie czynności materialno - technicznej, to winien w tym względzie wydać merytoryczną decyzję podatkową. Dodatkowo wskazano na potrzebę wezwania skarżącego do uściślenia, w jakim trybie został złożony przez niego wniosek z dnia 29.07.2009r. W toku ponownego postępowania Wójt Gminy T., pismem z dnia 3.10.2011r., wezwał zatem skarżącego do uściślenia żądania wniosku, poprzez wskazanie, czy dotyczy on zwrotu nadpłaconego bądź nienależnie zapłaconego podatku, czy też zmierza on do wzruszenia, w trybach nadzwyczajnych, będących już w obrocie prawnym decyzji wymiarowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 6.10.2011r. podtrzymał swoje pierwotne żądanie zawarte we wniosku z dnia 29.07.2011 r. w zakresie zwrotu nienależnie zapłaconego podatku. Decyzją z dnia 21.10.2011r. Wójt Gminy T., odmówił za 2004 r. zwrotu podatku od drogi oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0430 ha. W uzasadnieniu wskazał, że podatek od spornej nieruchomości ustalony został współużytkownikom wieczystym nieruchomości, tj. S.D. oraz M. i J. W. (w udziałach po ½ części) decyzją ostateczną z dnia 17.01.2005r. nr [...] w kwocie 107,50 zł i w takiej wysokości została dokonana wpłata zobowiązania podatkowego za 2004r. Zatem w sprawie nie wystąpiła nadpłata podatku. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz o wszczęcie postępowania o zwrot pobranego podatku od drogi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, że pobrany podatek był nienależny. Dodatkowo podniósł, że pozbawienie go "oprocentowania kwoty wpłaconej na poczet odsetek za zwłokę od nienależnej zaległości podatkowej uiszczonej na podstawie niezgodnej z prawem decyzji" narusza Konstytucję. Odwołał się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.07.2010r. (sygn. akt SK 21/08). Decyzją z dnia 17 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości argumentację organu I instancji, iż dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja ustalająca podatek od nieruchomości za sporny rok podatkowy, nie jest możliwe na obecnym etapie sprawy czynienie rozważań prawnych i faktycznych co do sposobu opodatkowania działki nr [...]. Dopóki zatem decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, wynikająca z niej wysokość zobowiązania podatkowego ma charakter wiążący dla podatników, a ponieważ w 2004 roku podatek uiszczono w kwocie wynikającej z tejże decyzji, nie wystąpiła wskazywana we wniosku strony nadpłata podatku. Odnosząc się natomiast do przywołanego przez skarżącego w odwołaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.07.2010r. (sygn. akt SK 21/08) zważono, że nie odnosi się do stanu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, albowiem dotyczy on kwestii zgodności z konstytucją art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., które to przepisy nie miały zastosowania w obecnej sprawie. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, wniósł o jego uchylenie w całości, ponawiając swoją dotychczasową argumentację w kwestii nieprawidłowego objęcia podatkiem od nieruchomości działki nr [...] stanowiącej drogę, co według niego stanowi podstawę do zwrotu uiszczonego w tym zakresie zobowiązania podatkowego. Jednocześnie skarżący powtórzył także argumentację prawną przedstawioną już w odwołaniu, co do skutków prawnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.07.2010r. sygn. akt SK 21/08, który w jego ocenie winien mieć w całości zastosowanie przy rozpoznawaniu jego wniosku o zwrot nienależnie uiszczonego podatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zwracając jedynie uwagę na okoliczność, że w ramach niniejszego postępowania organy podatkowe nie były uprawnione do merytorycznej oceny prawidłowości samego wymiaru zobowiązania podatkowego za sporny rok podatkowy, gdyż skarżący nie złożył w tym zakresie stosownego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie jest zasadna, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w wyżej określonym zakresie. Istota sporu sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe w sposób poprawny przeprowadziły postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem skarżącego o zwrot nienależnie pobranego podatku od nieruchomości za 2004 r. w części dotyczącej opodatkowania działki nr [...] stanowiącej drogę. Analizując argumentację samego skarżącego zawartą zarówno we wniosku, a następnie w odwołaniu i końcowo powtórzoną także w samej skardze, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący wywodził swoje żądanie zwrotu części zapłaconego w 2004 roku zobowiązania podatkowego z faktu niezgodności z prawem decyzji ustalającej wysokość tegoż zobowiązania. Jednakże, na co słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji, wybrana przez skarżącego droga dochodzenia zwrotu nienależnie uiszczonego, jego zdaniem, zobowiązania podatkowego, nie mogła być skuteczna, skoro uprzednio nie doszło do wzruszenia będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. z dnia 17.01.2005 r. nr [...], ustalającej współużytkownikom wieczystym nieruchomości, S.D. oraz M. i J. W., w udziałach po ½ części, wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004r w kwocie 107,50 zł. Dopóki bowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja wymiarowa, dopóty wynikająca z niej wysokość zobowiązania stanowi podatek należny. Decyzja wydana w sprawie nadpłaty musi zatem uwzględniać istniejące w obrocie prawnym rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Nie jest zatem możliwe orzekanie przez organy podatkowe o istnieniu nadpłaty, w sytuacji, gdy uregulowanie zobowiązania podatkowego nastąpiło w wysokości wynikającej z decyzji wymiarowej. Postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego ma bowiem charakter procedury zasadniczej (pierwotnej) w stosunku do postępowania w sprawie nadpłaty. Natomiast w sytuacji, gdyby doszło do wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, czyli będącej w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy T. z dnia 17.01.2005 r. nr [...] to dopiero wówczas zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 lit "a" O.p. powstała ewentualna nadpłata podlegałaby z urzędu zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania takiej decyzji. Taka sytuacja nie miała jednakże miejsca w niniejszej sprawie, a sam skarżący wezwany przez organ podatkowy do sprecyzowania zakresu swojego żądania zawartego we wniosku, wyraźnie stanął na stanowisku, że domaga się wyłącznie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku, nie kwestionując formalnie samej prawidłowości decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za sporny rok podatkowy. Z tego też względu, poza rozważaniami zarówno organów podatkowych jak i Sądu musiały pozostać argumenty skarżącego dotyczące kwestii związanych bezpośrednio z oceną prawidłowości ustalonego wymiaru zobowiązania podatkowego. Równie nieskutecznym było odwołanie się przez skarżącego do skutków prawnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.07.2010r. sygn. akt SK 21/08, gdyż przepis, którego dotyczyła stwierdzona niezgodność z Konstytucją, w ogóle nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, szczególnie, że w odniesieniu do spornego 2004 r. do powstania obowiązku podatkowego doszło w wyniku wydania decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości, a nie w wyniku samoopodatkowania, na podstawie złożonej przez podatników deklaracji podatkowej. W tej sytuacji, skoro nie doszło do skutecznego wzruszenia ostatecznej decyzji wymiarowej, a uiszczony przez podatników podatek zgodny był z wysokością ustaloną w tejże decyzji, organy podatkowe słusznie odmówiły skarżącemu zwrotu nadpłaconego podatku. Biorąc zatem pod uwagę ustalony w sprawie stan faktyczny oraz uregulowania prawne, orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.