I SA/Op 109/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant sekr. sąd. Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę Decyzją Burmistrza Nysy z dnia 25.02.2002r. Nr [...] ustalono J. W. i W. S. wymiar podatku od nieruchomości za 2002r. w kwocie 1.004,80 zł., przyjmując do ustalenia wymiaru: - budynki mieszkalne o powierzchni 276 m2 według stawki 0,43 zł. za 1 m2, - pozostałe budynki o powierzchni 148 m2 według stawki 4,6zł. za 1 m2, - grunty pozostałe o powierzchni 2600 m2 według stawki 0,06 zł. za 1 m2, - użytki rolne wykorzystywane na cele rolnicze o powierzchni 1200 m2 według stawki 0,03 zł. Od powyższej decyzji odwołał się J. W. działający przez pełnomocnika R. B., zarzucając organowi I instancji nieprawidłowe opodatkowanie działki siedliskowej podatkiem od nieruchomości, albowiem stanowiła ono część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego i winna być z tego względu opodatkowana podatkiem rolnym. Nadto zarzucono błędne uznanie przez organ I instancji za podatnika W. S. jako współwłaściciela opodatkowanej nieruchomości pomimo, braku po jego stronie tytułu prawnego do władania nią. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Opolu z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie przeprowadził w sprawie pełnego postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia stanu faktycznego, albowiem załączony w aktach sprawy dokument: "zestawienie powierzchni klasoużytków dla jednostki rejestrowej" był sporządzony nierzetelnie. Wskazano przy tym, iż wymiaru zobowiązania podatkowego dokonuje się wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, a takowymi organ podatkowy nie dysponował w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Wskazano także na konieczność przeprowadzania uzupełniających ustaleń w zakresie ewentualnego posiadania przez współwłaścicieli (współposiadaczy) spornego siedliska innych gruntów rolnych podlegających opodatkowaniem podatkiem rolnym, co ma istotne znaczenie dla sposobu opodatkowania samej działki siedliskowej. Zwrócono również uwagę na okoliczność, że skoro współwłaścicielami jednostki rejestrowej [...] są W. S. w ½ części oraz T. i J. W. na zasadach ustawowej wspólności w ½ części, to rozstrzygnięcie organów podatkowych winno obejmować wszystkich współwłaścicieli, na zasadach odpowiedzialności solidarnej. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 października 2004r. sygn. akt I SA/Wr 3448/02 oddalono skargę wywiedzianą od powyższej decyzji przez pełnomocnika J. W.- Panią R. B. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy dyspozycji art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej zważono, że wprawdzie możliwość wydania decyzji kasacyjnej ograniczona zastała do sytuacji, gdy zachodzi konieczność poprzedzenia wydania rozstrzygnięcia przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, jednakże użyty przez ustawodawcę zwrot "w znacznej części" jest niedookreślony, co powoduje konieczność każdorazowego jego analizowania na tle okoliczności konkretnego przypadku. Organ odwoławczy może wydać zatem decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo, co prawda, postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W ocenie Sądu organ I instancji dopuścił się w rozpoznawanej wówczas sprawie naruszenia szeregu przepisów postępowania art. 122, 187 § 1 i § 3, art. 210 Ordynacji podatkowej, co w połączeniu ze stwierdzony także naruszeniem art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997 r. Dz. U. nr 91, poz. 409), w pełni uzasadniało uchylenie w ramach postępowania odwoławczego zaskarżonej decyzji z równoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odnosząc się natomiast do zarzuty skargi dotyczącego zakwestionowania stanu prawnego nieruchomości wynikającego z ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnionego w księgach wieczystych zważono, iż okoliczności te nie mogą być rozstrzygane w sporze, którego przedmiotem jest wymiar podatku od nieruchomości. Podstawą wymiaru podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 1000,poz. 1086 ze zm.), powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej a zatem, stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym, organ podatkowy nie ma podstaw do ich pomijania w prowadzonym postępowaniu podatkowym, a dane zawarte w ewidencji gruntów składające się na zakres przedmiotowy, jak i podmiotowy ewidencji powinny być podstawą dla wymiaru podatku od nieruchomości. Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję. Jeżeli zatem istnieją niezgodności pomiędzy informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym nieruchomości, powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego), działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian. W związku z powyższym Sąd zważył, iż zarówno organ odwoławczy ani tym bardziej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był uprawniony do dokonania zmian danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Kolejną decyzją Burmistrza Nysy z dnia 14 stycznia 2003r. nr [...] wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, ustalono Państwu T. i J. małżonkom W. oraz T. i W. małżonkom S. łączne zobowiązanie pieniężne za 2002r. w wysokości 164,50 zł, dokonując stosownego opodatkowania nieruchomości o powierzchni 0,3800 ha położonej w W. (jednostka rejestrowa [...] ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Nysie) stanowiącej ich współwłasność. W ramach łącznego zobowiązania pieniężnego podatkiem rolnym opodatkowano grunty oznaczone jako tereny rolne zabudowane o powierzchni 0,36 ha fizycznych, co stanowiło 0,45 ha przeliczeniowych. Natomiast budynki mieszkalne o powierzchni 276m/2 oraz grunty pozostałe o powierzchni 0.0200 ha, oznaczone w ewidencji jako drogi opodatkowano podatkiem od nieruchomości. Z powyższą decyzją nie zgodzili się Państwo T. i J. W., ponownie kwestionując przysługujący małżonkom T. i W. S. tytuł współwłasności opodatkowanej nieruchomości. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik stron przedstawił szeroką argumentację faktyczną świadczącą w jego ocenie o nieprawidłowym ujęciu w zaskarżonej decyzji jako podatników Państwa S., którzy niezgodnie z prawem ujęci zostali zarówno w księdze wieczystej nieruchomości jak i w ewidencji gruntów jako jej współwłaściciele. Dodatkowo wskazano, iż nieprawidłowo opodatkowano grunty pod budynkami, a także grunt sklasyfikowany w ewidencji jako droga pomimo, iż w rzeczywistości nie jest to droga publiczna, a zatem w ogóle nie powinna podlegać podatkowi. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, nie podzielając podnoszonych w odwołaniu zarzutów. W ocenie organu odwoławczego organ I Instancji zasadnie dokonując opodatkowania gruntów objętych jednostką rejestrową [...] ( KW [...]) w skład której wchodziły działki z mapy [...] o nr a o łącznej powierzchni 0,38 ha, uwzględnił dane dotyczące zarówno kwestii własnościowych jak i rodzaju użytków klasy gruntów oraz ich powierzchni wynikające z wypisu z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w Nysie z dnia 12.11.2002r. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz pismach procesowych z dnia 28.04.2006r. i 6.06.2006r. skarżący T. W. oraz J. W. działający poprzez pełnomocnika R. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując między innymi na nieprawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego w zakresie dotyczącym ustalenia stosunków własnościowych spornej nieruchomości. Według skarżących nie istnieją bowiem dokumenty świadczące o przysługiwaniu Panu W. S. tytułu współwłasności będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości, a uczynione w tym zakresie wzmianki w księdze wieczystej dokonane zostały bez wiedzy skarżących. Równocześnie skarżący przedstawili okoliczności świadczące w ich ocenie o tym, iż wykazany w zaskarżonej decyzji jako współwłaściciel nieruchomości W. S. nigdy nie nabył prawa własności, a wszelkie poczynione w tym względzie ustalenia organów podatkowych są niezgodne z stanem faktycznym, gdyż opierają się na prawnie wadliwej dokumentacji. Organy podatkowe nie przeprowadziły także w sprawie pełnego postępowania dowodowego, pomimo zakwestionowania przez samo Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowości sporządzenia znajdującego się w aktach sprawy zestawienia powierzchni klasoużyków, nie uzupełniając w tym zakresie postępowania o wypis z rejestru gruntów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie wskazując, że wbrew twierdzeniom skargi poczynione w sprawie ustalenia zarówno co do kręgu podatników jak i powierzchni oraz rodzajów użytków wchodzących w skład opodatkowywanej nieruchomości dokonano w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy aktualny w spornym roku podatkowym wypis z rejestru gruntów sporządzony przez Starostwo Powiatowe w Nysie. Równocześnie podkreślono, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 z zm.) to właśnie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowiły podstawę dla wymiaru zobowiązania podatkowego, natomiast organy podatkowe będąc związane tymi zapisami nie były uprawnione do konfrontowania tych danych ze stanem rzeczywistym. W tym też zakresie organy podatkowe były nadto związane stanowiskiem wyrażonym w tej kwestii w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13.10.2004r. sygn.akt I SA/Wr 3448/02. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zajętych w sprawie przez strony stanowisk Sąd zważył, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym brak było ustawowych przesłanek wynikających z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) do uchylenia zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności zważyć należy, iż zawisłe obecnie postępowanie dotyczące kwestii łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002r. było już uprzednio przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w ramach prawomocnego wyroku z dnia 13 października 2004r sygn. akt I SA/Wr 3448/02, oddalającego skargę na decyzję kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego Opolu z dnia [...] nr [...]. Sąd oddalając skargę wywiedzioną przez skarżących T. i J. W. odnosząc się do podnoszonych już wówczas zarzutów dotyczących nieprawidłowego ustalenia stanu prawnego wynikającego z ewidencji budynków i gruntów oraz księgi wieczystej spornej nieruchomości wskazał, iż zarzuty te nie mogą być rozstrzygane w sporze, przedmiotem którego jest wymiar zobowiązania podatkowego. Podstawą do wymiaru podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 1000, poz. 1086 ze zm.), powinny bowiem stanowić dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, który ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Z tego też względu zarówno dane wynikające z wypisu z rejestru składające się na zakres przedmiotowy, jak i podmiotowy ewidencji powinny być podstawą wymiaru podatków lokalnych. Równocześnie Sąd zważył także, iż organ podatkowy nie jest uprawniony do zmiany danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, a także nie jest również zobowiązany do sprawdzania "z urzędu" czy dane zawarte w ewidencji są zgodne ze stanem rzeczywistym, co zresztą w praktyce byłoby niemożliwe do zrealizowania, gdyż organ podatkowy, w każdym przypadku kwestionowania danych zawartych w ewidencji, musiałby prowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia stosunków własnościowych, nie mając do tego stosownych kompetencji. W konkluzji Sąd zważył, że jeżeli zatem w ocenie podatnika istnieją niezgodności pomiędzy informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym, to ewentualne działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego). Dopóty działania takie nie zostaną podjęte organy podatkowe, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, będą obowiązane do wymierzenia podatku wyłącznie na podstawie aktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Taki pogląd wyrażony przez Sąd we wskazanym wyroku jednoznacznie obligował organy podatkowe, przy ponownym rozpatrywaniu spartany, do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego wyłącznie o dane wynikające z wypisu z rejestru gruntów i budynków. W takim stanie sprawy przyjąć należy, że powielone w istocie zarzuty dotyczące kwestii własnościowych spornej nieruchomości nie mogą być ponownie rozpoznawane merytorycznie ze względu na ograniczenia wynikające z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Związanie wskazaną wyżej oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 października 2004r. nie zostało uchylone, gdyż nie doszło zarówno do zmiany obowiązujących przepisów regulujących podatki i opłaty lokalne oraz podatek rolny, a także w ramach ponownego rozpoznania sprawy nie nastąpiła w sprawie zmiana istotnych okoliczności faktycznych. Związanie to zachowało zatem swą aktualność w chwili wydawania zaskarżonej decyzji i dlatego organ odwoławczy nie mógł już w odmienny sposób ocenić materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, gdyż naraziłby się na zarzut niezastosowania się do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999 r. sygn. akt I SA 1099/99, niepubl. i z dnia 22 marca 1999 sygn. akt IV SA 527/97 LEX nr 47275 ). Poczynione przez organy podatkowe w zakresie stosunków własnościowych spornej nieruchomości, jak również jej powierzchni i rodzajów użytkowych wchodzących w skład gruntów oparte zostały o znajdujący się w aktach sprawy wypisie z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w Nysie sporządzony według stanu prawnego na dzień 12.11.2002r, a zatem obejmował on dane aktualne w roku podatkowym objętym wymiarem zobowiązania podatkowego dokonanym zaskarżoną decyzją. Z tego też względu nie jest uzasadniony zarzut skargi, iż wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dokonano w oparciu o uprzednio zakwestionowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokument "zestawienia powierzchni klasoużytków dla jednostki rejestrowej", co stanowiło jeden z powodów uchylenie przez organ odwoławczy pierwotnej decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...] nr [...] o wymiarze podatku od nieruchomości za 2002r. W ramach obecnie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, organy podatkowe dokonując opodatkowania spornej nieruchomości prawidłowo stosownie do uregulowań art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002r. Nr 9 , poz. 84 z zm.) uznały ją za odrębny przedmiot opodatkowania stanowiący współwłasność osób fizycznych, równocześnie jednakże dokonując opodatkowania gruntów o pow.0,36 ha wykazanych w ewidencji gruntów jako grunty rolne zabudowane, podatkiem rolnym. Podatkiem od nieruchomości objęta została jako grunt pozostały wyłącznie działka nr b z karty mapy [...] o pow. 0.0200 ha ujęta w wypisie z rejestru jako droga, przy czym co było zgodne także z wywodami samych stron, nie była to droga publiczna podlegająca stosownemu zwolnieniu z podatku przewidzianemu w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2002r.). Organy podatkowe prawidłowo uwzględniły także przy wymiarze łącznego zobowiązania pieniężnego wyłącznie powierzchnię wykazanego przez podatników budynku mieszkalnego, w pozostałym zakresie dotyczącym budynków gospodarczych obejmując je przewidzianym w art. 7 ust 1 pkt 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ( w brzmieniu obowiązującym w 2002r.) zwolnieniem podatkowym, jako budynki gospodarcze związane z działalnością rolniczą. Jak wynikało bowiem z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych skarżący T. i J. W. w 2002r. byli również właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 8,68 ha. opodatkowanego podatkiem rolnym odrębną decyzją. Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez skarżących w skardze oraz późniejszych pismach procesowych przewlekłości postępowania, zgodzić się należy z powyższym zarzutem, co nie ma jednakże wpływu na ocenę merytoryczną prawidłowości samego ustalonego stronom wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002r. Jak wynika bowiem z protokółu posiedzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24.04.2003r. nastąpiło odroczenie rozpoznania odwołania wniesionego przez T. i J. W. od decyzji Burmistrza Nysy z dnia 14.01.2003r. celem skompletowania całości akt postępowania podatkowego w sprawie. Równocześnie pismem z dnia 12.05.2003r. ( po prawie 3-tygodniach) powiadomiono strony o rozpoznaniu ich odwołania dopiero po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego z ich skargi wywiedzionej do Sądu na decyzję SKO z dnia 11.07.2002r nr [...], co nastąpiło powołanym wyżej wyrokiem WSA w Opolu z dnia 13.10.2004r. Pomimo zwrotu akt sprawy przez Sąd organowi odwoławczemu w dniu 13.01.2005r. po prawomocności wyroku, kolejne posiedzenie w sprawie rozpoznania odwołania wyznaczono dopiero na dzień 24.03.2005r. kiedy to znowu odroczono rozpoznanie sprawy w celu ponownego uzupełnienia akt sprawy, aż do dnia 30.09.2005r., nie informując przy tym stron stosownie do art. 140 Ordynacji podatkowej o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz bez wskazania nowego terminu rozpoznania odwołania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż zapadła w tej dacie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nr [...] doręczona została stronom dopiero w lutym 2006r. Powyższe uchybienia, aczkolwiek świadczą niewątpliwie o zaistniałej w sprawie przewlekłości postępowania, jak już wyżej wskazano nie miały jednakże istotnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Jedynym skutkiem nierozpoznania odwołania w ustawowym terminie, było ewentualne wstrzymanie z mocy prawa wykonania zaskarżonej decyzji organu I instancji, jeżeli nie została ona już uprzednio wykonana, do czasu doręczenia odwołującym decyzji organu odwoławczego (art. 225 Ordynacji podatkowej). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1270).