I SA/Op 111/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi "A" Spółka z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2005r., przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi "A" Spółka z o.o. w D. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 10 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 648.343 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 6.484 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 3.242 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżąca Spółka na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, że konta bankowe zostały wypowiedziane przez banki, że majątek obciążony tytułami egzekucyjnymi, oraz że nie posiada środków finansowych na prowadzenie bieżących spraw, tym bardziej środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 550.000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 168.539,46 zł, stratę w wysokości 5.402,25 zł oraz brak rachunków bankowych. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy dokonywaniu oceny zasadności przedmiotowego wniosku o prawo pomocy, poza informacjami zawartymi na formularzu PPPr, wykorzystano również informacje wskazane w piśmie z 5 kwietnia 2011 r. oraz dane wynikające z dokumentów nadesłanych przez stronę skarżącą w związku z wezwaniem z 17 marca 2011 r., tj. deklaracji podatkowych ( VAT-7 ) za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r., styczeń i luty 2011 r., rachunku zysków i strat za 2009 r., bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 ( CIT-8 ), zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem., stanu zaległości podatkowych na dzień 13 września 2010 r. strony skarżącej sporządzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu oraz protokołu o stanie majątkowym strony skarżącej spisanym w dniu 13 września 2010 r. W przesłanym piśmie strona skarżąca oświadczyła, że w wyniku aresztowania tymczasowego Prezesa, dokonanych zajęć komorniczych i zaniechania opłacania wypowiedziano jej rachunki bankowe. Strona skarżąca oświadczyła również, iż nie posiada żadnych kont ani lokat dewizowych. Natomiast na podstawie przekazanych dokumentów m.in. ustalono, że strona skarżąca w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 19.326 zł przy braku przychodów w tym okresie i kosztach w wysokości 19.326 zł, za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r., styczeń, luty 2011 r. nie dokonała żadnej dostawy towarów i usług oraz że należność główna dochodzona od strony skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych stanowi łącznie kwotę 2.971.145 zł, zaś odsetek kwotę 1.951.436,94 zł. Powyższe dane jak też informacje zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej, uprawniającą do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Brak bowiem środków pieniężnych, majątek trwały wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy obciążony tytułami egzekucyjnymi, majątek ruchomy, według protokołu o stanie majątkowym, ograniczony do ruchomości w postaci komputera drukarki i monitora, prowadzona egzekucja pieniężna na kwotę główną w wysokości 2.971.145 zł i odsetki w kwocie 1.951.436,94 zł., a nade wszystko zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej ( w ciągu 2010 r. i pierwszych miesięcy 2011 r. skarżąca Spółka nie wygenerowała żadnych przychodów ), sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.