I SA/Op 113/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi "A" Spółka z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r., przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi "A" Spółka z o.o. w D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 8 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 4.981.856 zł. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 49.819 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 24.910 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Strona skarżąca na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, że konta bankowe zostały wypowiedziane przez banki, że majątek obciążony tytułami egzekucyjnymi, oraz że nie posiada środków finansowych na prowadzenie bieżących spraw, tym bardziej środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała wysokość kapitału zakładowego w kwocie 710.000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 4.594,60 zł, stratę według bilansu w wysokości 1.876,59 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy dokonywaniu oceny zasadności przedmiotowego wniosku o prawo pomocy, poza informacjami zawartymi na formularzu PPPr, wykorzystano również informacje wskazane w piśmie z 5 kwietnia 2011 r. oraz dane wynikające z dokumentów nadesłanych przez stronę skarżącą w związku z wezwaniem z 17 marca 2011 r., tj. deklaracji podatkowych ( VAT-7 ) za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r., styczeń i luty 2011 r., rachunku zysków i strat za 2009 r., bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 ( CIT-8 ), dwóch zawiadomień z 14 grudnia 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem. W przesłanym piśmie strona skarżąca oświadczyła, że w wyniku aresztowania tymczasowego Prezesa, dokonanych zajęć komorniczych i zaniechania opłacania wypowiedziano jej rachunki bankowe. Strona skarżąca oświadczyła również, iż nie posiada żadnych kont ani lokat dewizowych. Natomiast na podstawie przekazanych dokumentów m.in. ustalono, że strona skarżąca w 2010 r. uzyskała dochód w wysokości 27.670,08 zł przy przychodach w kwocie 42.372 zł i kosztach 14.701,92 zł, za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r., styczeń, luty 2011 r. dokonała dostawy towarów i usług na łączną kwotę 14.664 zł ( kwota bez podatku ) i nabycia towarów i usług na kwotę netto 346 zł oraz że na dzień 14 grudnia 2010 r. należność główna dochodzona od strony skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu stanowi łącznie kwotę 11.290.263 zł, zaś odsetek kwotę 7.771.956 zł ( razem 19.062.219 zł ). Powyższe dane jak też informacje zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują na wyjątkową sytuację strony skarżącej, uprawniającą do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Brak bowiem środków pieniężnych, majątek trwały za ostatni rok, według bilansu, ograniczony do wartości 4.594,60 zł, prowadzona egzekucja pieniężna na kwotę główną w wysokości 11.290.263 zł i odsetki w kwocie 7.771.956 zł, a także ograniczenie działalności gospodarczej, będące następstwem tej egzekucji, do niewielkich rozmiarów, gdzie w ciągu 2010 r. uzyskano przychody w wysokości 42.372 zł ( za październik, listopad, grudzień 2010 r., styczeń, luty 2011 r. sprzedaż netto towarów i usług wyniosła 14.664 zł ), sprawia, że strona skarżąca nie posiada zasobów jak i możliwości pozyskania środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.