I SA/Op 114/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Spółki z o.o. w O. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E. Spółki z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 stycznia 2023 r., nr 1601-IOV-1.4103.49.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2016 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. E. Spółka z o.o. w O. (dalej jako: Spółka, strona skarżąca) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2016 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31.03.2023 r. strona została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.600,00 zł. Ponadto zarządzeniem z tej samej daty stronę wezwano do złożenia do akt sądowych odpisu z KRS skarżącej oraz oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu strony skarżącej przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi. Skierowaną na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej przesyłkę, zawierającą odpis ww. wezwań, awizowano dwukrotnie w dniu 11.04.2023 r. oraz w dniu 19.04.2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz z wydruku ze strony emonitoring.poczta-polska.pl. Przesyłka została wydana pełnomocnikowi skarżącej w dniu 26.04.2023 r. Termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał z dniem 2.05.2023 r. W dniu 4.05.2023 r. pełnomocnik skarżącej nadał przesyłkę zawierającą aktualny odpis KRS Spółki oraz pełnomocnictwo. Złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Op 59/23 Spółka została zwolniona od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę Spółki. W uzasadnieniu wskazano, że wprawdzie pełnomocnik przesłał, zgodnie z wezwaniem Sądu, odpis KRS oraz pełnomocnictwo, złożył także wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednakże uczynił to po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, co jest równoznaczne w skutkach z ich nieuzupełnieniem. Sąd wyjaśnił, że czternastodniowy termin do odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, rozpoczął swój bieg w dniu 11.04.2023 r., tj. w dniu pozostawienia w placówce pocztowej wskazanej przesyłki. Skutek doręczenia tej przesyłki nastąpił więc w dniu 25.04.2023 r., pomimo jej odebrania przez pełnomocnika w dniu 26.04.2023 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z dniem 2.05.2023 r., pomimo tego, że przesyłka została wydana pełnomocnikowi w dniu 26.04.2023 r. Pełnomocnik przesyłkę zawierającą uzupełnienie braków nadał w dniu 4.05.2023 r., a więc już po upływie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W zażaleniu strona zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o jego uwzględnienie oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik strony wskazał, że otrzymał on w dniu 11 kwietnia 2023 r. zawiadomienie, które uprawniało go do odebrania przesyłki do dnia 26 kwietnia 2023 r. Następnie stosownie do treści zawiadomienia pełnomocnik odebrał pismo w określonym terminie. Przez co termin do złożenia pisma do sądu datowany był na 4 maja 2023 r. W jego ocenie za prawidłowością takiego stanowiska przemawia fakt, że operator poczty po upływie zakreślonego w ustawie terminu nie ma możliwości wydania przesyłki, która musi zostać zwrócona do nadawcy. Przesyłka została odebrana w placówce poczty stosownie do otrzymanego zawiadomienia. Pełnomocnik w momencie nadania adresowej do niego przesyłki nie miał wpływu na jej losy tj. kiedy podjęta będzie próba jej doręczenia, jaki zostanie zakreślony termin na jej odebranie i w końcu jak długo operator poczty będzie ją przechowywał w swojej placówce. Ponadto pełnomocnik skarżącej ma prawo pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że ta dotychczasowa praktyka odbierania pism sądowych jest właściwa z uwagi, że wcześniej odbierane przez niego pisma w niniejszej sprawie były dokonane w sposób tożsamy na dodatek przy aprobacie sądu. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że pełnomocnik odebrał adresowaną do niego przesyłkę według wytycznych wskazanych w zawiadomieniu przez operatora Poczty. Pełnomocnik skarżącej nie ma realnego wpływu na obieg przesyłek u operatora. Ma on jedynie możliwość biernego podporządkowania się jego zarządzeniom Dlatego odebranie przesyłki po terminie nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik powołał się również na awizo o przesyłce dotyczącej odrzucenia sprzeciwu z dnia 31 maja 2023 r. i awizie powtórnym tej przesyłki, z którego wynika, że przesyłkę można odebrać do 14 czerwca 2023 r. a wiec 15 dnia od dnia awizowania przesyłki. Z dokumentów tych wynika, że poczta wprowadziła w błąd pełnomocnika, który działał w zaufaniu do urzędu pocztowego i jego profesjonalnej działalności, że odbiera przesyłkę w terminie. Na potwierdzenie ww. twierdzeń pełnomocnik przedłożył kserokopie zawiadomienia o awizie z dnia 14.06.2023 r. i zawiadomienia powtórnego wskazującego na możliwość odebrania przesyłki do dnia 29.06.2023 r. Do wniosku załączył również aktualny odpis KRS Spółki oraz pełnomocnictwo. Postanowieniem z dnia 4.10.2023 r., sygn. akt I FZ 286/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 7.06.2023 r. o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko, że do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło po upływie terminu do dokonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu - niewiedza co do rzeczywistego początku biegu terminu - ustała w dniu 25 czerwca 2023 r., kiedy wydano pełnomocnikowi strony skarżącej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 5 lipca 2023 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Równocześnie z wnioskiem, pełnomocnik przedłożył odpis KRS oraz pełnomocnictwo. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, podobnie jak niżej powołane orzeczenia). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy także nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 520/17). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik strony skarżącej bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia nieprawidłowym działaniem operatora pocztowego w zakresie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. wydaniem przesyłki po upływie terminu 14 dni od pierwszego awiza i w związku z tym mylnym przekonaniem, iż od tej daty biegł siedmiodniowy termin do wykonania ww. wezwania. W ocenie Sądu okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają przywrócenia terminu w odniesieniu do strony działającej przez profesjonalnego pełnomocnika. Od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest adwokat, można wymagać, aby znał procedury przewidziane w przepisach dla dokonywania określonych czynności procesowych. Dochowując należytej staranności, profesjonalny pełnomocnik odbierając awizowaną przesyłkę nie powinien bezkrytycznie przyjmować daty jej wydania z placówki pocztowej, lecz winien tę datę zweryfikować z zasadami zawartymi w art. 73 p.p.s.a. Należy również zwrócić uwagę na to, że informacja o dacie pierwszego awiza (od której należy liczyć czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a.) wynika z adnotacji na kopercie przesyłki poleconej (pełnomocnik strony nie przedstawił kopii tej koperty). Ponadto istnieje możliwość zweryfikowania dat pozostawienia adresatowi zawiadomienia o przesyłce na oficjalnej stronie internetowej Poczty Polskiej S.A. (zob. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II FZ 719/18). Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że pełnomocnik strony skarżącej miał możliwość dokonania czynności w terminie, a przekroczenie terminu spowodowane było niedochowaniem należytej staranności i ze swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.