I SA/Op 117/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. K. (dalej jako: skarżący, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1.02.2018 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 23.11.2017 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 24.08.2017 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o umorzenie grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym z dnia 12.01.2017 r. w wysokości 150 zł oraz "kosztów procesu i odsetek naliczonych w drodze egzekucji". W uzasadnieniu podał, że w chwili obecnej jego sytuacja uniemożliwia mu opłacenie mandatu, ponieważ odbywa karę pozbawienia wolności i nie ma żadnych dochodów ani oszczędności. Do wniosku załączył: zaświadczenie gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 8.08.2017 r. o niekorzystaniu z żadnej formy pomocy oraz zaświadczenie Zakładu Karnego w [...] z dnia 18.08.2017 r. o odbywaniu kary w tamtejszej jednostce. Pismem z dnia 9.09.2017 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wezwał skarżącego do: 1) uiszczenia - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania - opłaty skarbowej w wysokości 10 zł za wydanie decyzji o udzieleniu ulgi w spłacie należności z tytułu mandatu karnego. Poinformowano także, że zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016r., poz. 1827) zwolnienie- z ww. opłaty przysługuje wnioskodawcy, który przedstawi zaświadczenie wydane przez Ośrodek Pomocy Społecznej o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa. Jednocześnie zawarto pouczenie, że zgodnie z art. 261 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r. poz. 23 z późn. zm., obecnie: Dz. U. 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. - zwanej dalej k.p.a.), jeżeli w wyznaczonym terminie opłata nie zostanie uiszczona, podanie podlega zwrotowi. 2) przesłania, stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz. U. z 2007 r. nr 187, poz. 1330) - w terminie 7 dni - oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł lub zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa. Jednocześnie zawarto pouczenie, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli wskazany w pkt. 2 brak (oryginał dowodu zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł lub zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa) nie zostanie uzupełniony w terminie 7 dni od daty odbioru wezwania, podanie pozostanie bez rozpoznania, 3) zwrotnego przesłania oświadczenia o stanie majątkowym (którego druk załączono do wezwania) oraz kserokopie dokumentów potwierdzających sytuację finansową 4) przesłania kserokopii mandatu karnego będącego przedmiotem wniosku. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący przesłał pismo z dnia 20.09.2017 r., w którym poinformował, że nie jest w stanie przedłożyć kserokopii mandatu karnego, ponieważ został on zagubiony. Wyjaśnił również, że w oświadczeniu o stanie majątkowym nie ma możliwości podania ceny gospodarstwa. Do ww. pisma skarżący dołączył oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 20.09.2017 r. oraz wniosek z dnia 20.09.2017 r. o zwolnienie z opłaty skarbowej z uwagi na brak możliwości jej uiszczenia, w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności oraz brakiem dochodów i oszczędności. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu pismem z dnia 2.10.2017 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy złożony wniosek stanowi prośbę o umorzenie opłaty skarbowej oraz potwierdzenie tego faktu na piśmie. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący przedłożył wniosek z dnia 16.10.2017 r., w którym ponownie zwrócił się z prośbą o zwolnienie z "całkowitej opłaty skarbowej". Z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego wskazanego w wezwaniu z dnia 9.09.2017 r., tj. nieprzedłożenie oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł lub zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa, a więc dowodu potwierdzającego zapłatę opłaty skarbowej lub zwolnienie z obowiązku jej zapłaty, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wydał w dniu 23.11.2017 r. zawiadomienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Nie zgadzając się z powyższym, skarżący przesłał pismo z dnia 14.12.2017 r. nazwane "Zażalenie". W jego treści poinformował, że wnosił o umorzenie w całości opłat za mandat, jak i "opłat skarbowych" oraz "kosztów procesu". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 1.02.2018 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 23.11.2017 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 134 k.p.a. i wskazał, że w sprawie zaszły podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez skarżącego. Wyjaśnił, że odwołanie (tu: zażalenie) nie przysługuje m.in. w sytuacji gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Przedmiotem zażalenia złożonego przez skarżącego jest zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o pozostawieniu podania bez rozpoznania, wydane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że do załatwienia sprawy, w tym do jej rozstrzygnięcia, w ogóle nie doszło. O pozostawieniu podania bez rozpoznania organ winien zawiadomić stronę na piśmie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 1518/02, uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt III.ZP 11/00). Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przepis ten oznacza, iż zażalenie przysługuje wyłącznie na określone przez ustawodawcę rozstrzygnięcia, a strona jest uprawniona do wniesienia zażalenia na dane postanowienie, wyłącznie wtedy gdy istnieje wyraźny przepis Kodeksu postępowania administracyjnego, który dopuszczałby możliwość wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że obowiązujące przepisy w zakresie procedury postępowania administracyjnego, uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie dopuszczają wniesienia zażalenia na zawiadomienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania – jest to bowiem akt, który z powodu braków formalnych (w postaci nieprzedłożenia oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł lub zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa, które zwalniałoby z jej dokonania), nie rozstrzygał sprawy, więc nie zawierał w swojej treści możliwości zaskarżenia w toku instancji. Tym samym, w przypadku wniesienia zażalenia na zawiadomienie, od którego nie służy środek zaskarżenia, uzasadnionym staje się stwierdzenie jego niedopuszczalności na podstawie art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (...). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie skarżący przytoczył okoliczności wskazujące m.in. na to, że z uwagi na złą sytuację materialną nie ma możliwości uiszczenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego jak i opłaty skarbowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę nie jest uzasadniona. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm. – dalej określana jako "P.p.s.a.") nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 23.03.2018 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 23.11.2017 r. o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 23.11. 2017 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu bez rozpoznania podania dotyczącego umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego. Jak wynika z treści ww. zawiadomienia pozostawienie podania bez rozpatrzenia nastąpiło wskutek nieuzupełnienia przez skarżącego braku formalnego podania, tj. nie przedłożenie oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej lub zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z tytułu ubóstwa. Skarżący wniósł na ww. zawiadomienie zażalenie, w którym wskazał na niezasadność pozostawienia bez rozpoznania podania o umorzenie mandatu karnego. W tym stanie rzeczy organ II instancji zasadnie wydał postanowienie o niedopuszczalności zażalenia skarżącego. W sprawie miał bowiem zastosowanie przepis art. 134 k.p.a. zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (...). Na podstawie przepisu art. 144 k.p.a. przepis powyższy ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Zatem w sytuacji, gdy strona wnosi zażalenie na rozstrzygnięcie, na które zażalenie nie przysługuje, wówczas organ II instancji zobligowany jest do stwierdzenia niedopuszczalności takiego zażalenia na podstawie wyżej omówionych przepisów. Podstawę zawiadomienia z dnia 23.11.2017 r. o pozostawieniu bez rozpoznania podania stanowił przepis art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Trafnie zauważył organ II instancji, że zażalenie przysługuje wyłącznie na określone przez ustawodawcę rozstrzygnięcia, a strona jest uprawniona do wniesienia zażalenia na dane postanowienie, wyłącznie wtedy gdy istnieje wyraźny przepis Kodeksu postępowania administracyjnego, który dopuszczałby możliwość wniesienia zażalenia. Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., nie podlega zaskarżeniu (a zatem nie przysługuje na nie zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Jak wynika z uchwały siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi na bezczynność organu, po wyczerpaniu trybu uregulowanego w art. 37 k.p.a. W takiej sytuacji organ II instancji zobowiązany był zatem do wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia skarżącego na zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 23.11.2017 r. o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia ma charakter formalny, bowiem organ II instancji nie był władny dokonać merytorycznej oceny działania Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 23.11.2017 r., właśnie z tego powodu, że wniesione przez skarżącego zażalenie było niedopuszczalne. Wskazać jeszcze na marginesie należy, że skarżący jest uprawniony do złożenia ponownego wniosku o umorzenie grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym. W razie złożenia wniosku przez skarżącego organ winien załatwić sprawę w taki sposób by nie narazić się na zarzut pozostawania w bezczynności. Rozważenia będzie wymagało czy ewentualny wniosek skarżącego w zakresie braku możliwości uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku o umorzenie grzywny nie powinien zostać przekazany według właściwości do organu właściwego do umorzenia opłaty skarbowej. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę w oparciu o treść art. 151 P.p.s.a.