I SA/Op 117/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia, p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Przedmiotem skargi D. K. (dalej jako skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 18 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Z treści wniosku wynika, że skarżący przebywa obecnie w zakładzie zamkniętym (zgodnie z wyrokiem do 2030 r.), nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, jest właścicielem [...] ("do rozbiórki lub do remontu") o powierzchni [...] m² i nieruchomości rolnych o powierzchni [...] ha (nieużytki i budynki przeznaczone do rozbiórki), jest obciążony zobowiązaniami kredytowymi. W załączeniu skarżący przekazał zaświadczenie wystawione w dniu 3 kwietnia 2018 r. przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] stwierdzające fakt nieodpłatnego zatrudnienia skarżącego w areszcie śledczym od dnia 18 marca 2018 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącej możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanek określonych w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z załączonego zaświadczenia należało stwierdzić, iż w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza skarżący nie uzyskując żadnych dochodów (z przekazanego zaświadczenia wynika, że przebywa obecnie w areszcie śledczym i świadczy pracę nieodpłatnie) nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.