I SA/Op 120/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przywrócenia terminu Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu wniosek J. S. z dnia 1 lutego 2010 r. skierowany do tego organu, w którym informuje on, iż nie otrzymał decyzji tego organu. W piśmie tym strona, wnosząc "o przywrócenie terminu złożenia ewentualnego odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej do Sądu Administracyjnego", skuteczne doręczenie skarżonej decyzji oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., sprecyzowała okoliczności uchybienia terminu. Skarżący wskazał, iż o fakcie wydania decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu dowiedział się z pisma Komornika Sądowego w K., wyznaczonego, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K., do prowadzenia egzekucji łącznej. Pismo to J. S. otrzymał w dniu 28 stycznia 2010 r. i dopiero w tym dniu powziął wiedzę o wydanych tytułach wykonawczych i przypuszczalnie o wcześniejszych decyzjach. Oświadczył, iż już od ponad roku nie zamieszkuje pod adresem swego stałego zameldowania, tj. w N. przy ul. K., gdzie prawdopodobnie była wysyłana korespondencja i bywa tam jedynie sporadycznie. Obecnie jego miejscem zamieszkania są D., ul. W. Zaznaczył, iż o zmianie miejsca zamieszkania informował sąsiadów oraz doręczyciela Poczty Polskiej. Ponadto, a w pierwszej połowie 2009 r. telefonicznie informował też Urząd Skarbowy w N. o zmianie adresu doręczeń i taka informacja została przyjęta. Wskazał, że nie mógł dokonać formalnego (na specjalnym druku) zgłoszenia do organów podatkowych o zmianie adresu, gdyż nie jest zameldowany w D., przy ul. W., a nadto często wyjeżdżał za granicę, a do odbioru przesyłek nie mógł nikogo upoważnić ani w N. ani w D. Zaznaczył, iż jego pobyt w D. miał charakter przejściowy i był związany z wykonywaniem pracy zawodowej w zakresie przewodnictwa górskiego po Sudetach i pilotażu wycieczek. Praca ta wymaga dyspozycyjności, jest związana z częstymi wyjazdami ma charakter sezonowy od kwietnia do końca października, co uniemożliwiało mu odbieranie przesyłek w N. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w piśmie procesowym przekazującym wniosek skarżącego wskazał, że w konsekwencji prowadzonego wobec J. S. postępowania kontrolnego wydana została decyzję z dnia 26 sierpnia 2009 r.- uchylającą w części decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2003 r. od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów i orzekł o obniżeniu wysokości zobowiązania z kwoty 111.890,00 zł do kwoty 110.663,00 zł, a w pozostałej części umorzył postępowanie. Decyzja ta została wysłana na adres wskazany przez stronę w odwołaniu, tj. ul. K., N. Wobec niemożności jej doręczenia w sposób określony w art. 148 lub 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.)-/dalej Op./, przesyłka zawierająca sporną decyzję była dwukrotnie awizowana (w dniach 27.08.2009 r. i 03.09.2009 r.)- a następnie z uwagi na niepodjęcie jej w terminie przez adresata, została odesłana do nadawcy. W związku z tym organ odwoławczy uznał, iż ww. decyzję doręczono w trybie art. 150 § 2 Op. w dniu 10 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu uzasadniony okolicznościami wyżej przytoczonymi nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać jednakże należy, iż warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jest ustalenie, iż miało miejsce uchybienie terminowi do dokonania czynności. Powyższe, w rozpoznawanej sprawie, uzależnione jest od oceny prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 sierpnia 2009 r., dokonanego w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, doręczenie przedmiotowej decyzji zostało dokonane w sposób prawidłowy, na adres wskazany przez stronę przy wniesionym odwołaniu (będącym miejscem jej stałego zameldowania) i przy zachowaniu przesłanek wskazanych w regulacji art. 150 Op. - o czym świadczą adnotację doręczyciela z informacją, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. W konsekwencji należy uznać, iż przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została doręczona stronie skarżącej ze skutkiem prawnym w dniu 10 września 2009 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na powyższą decyzję rozpoczął więc swój bieg w dniu 11 września 2009 r. i upłynął z dniem 12 października 2009 r. W tym terminie skargi nie złożono. Powyższe z kolei zasadnym czyni rozpoznanie przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)-/dalej p.p.s.a./, sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 powołanej ustawy oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Wnioskodawca - jak podał - powziął wiadomość o wydaniu decyzji ostatecznej w dniu 28 stycznia 2010 r. z pisma Komornika Sądowego o prowadzonej wobec niego egzekucji i w tym dniu - jego zdaniem - ustała zatem przyczyna uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany w dniu 3 marca 2010 r., a zatem z zachowaniem terminu 7 dni określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Równocześnie wnioskodawca dokonał uchybionej czynności, tj. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]. Przechodząc natomiast do rozpatrzenia przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego we wniosku. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu, należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 par. 1 oraz art. 87 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy( por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023 ). Zatem kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar /B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296/. W ocenie Sądu niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia skargi nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zauważyć bowiem należy, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek złożonego przez skarżącego odwołania, a zatem powinien on spodziewać się, że zostanie wydane i doręczone mu rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W tej sytuacji, przewidując możliwość zmiany, nawet tymczasowej, miejsca swego pobytu, skarżący winien podjąć takie środki, aby doręczanie korespondencji organów podatkowych było możliwe. Natomiast skarżący nie wskazał innego adresu do doręczeń ani nie ustanowił pełnomocnika do odbioru korespondencji, co świadczy o braku wystarczającej dbałości o swoje sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, dla wskazania adresu do doręczeń nie jest wymagany ani specjalny druk (wystarczająca jest forma pisemna) ani fakt zameldowania pod wskazanym do doręczeń adresem. Nadto, nawet sporadyczne, jak twierdzi skarżący, przebywanie pod adresem stałego zameldowania w Namysłowie nie wykluczało zapoznania się z przesyłaną na ten adres korespondencją i powzięcia informacji o awizach. Należy również zauważyć, że skarżący zdawał sobie sprawę z faktycznych trudności w doręczaniu pism, skoro telefonicznie informował m.in. Urząd Skarbowy w Namysłowie o zmianie adresu. Jednakże okoliczność ta nie może być uznana za dochowanie należytej staranności, nie można bowiem spodziewać się, iż ta forma przekazania informacji wywrze oczekiwane skutki, skoro brak jest pewności co do tożsamości rozmówcy. Nadto informacja ta została przekazana do organy który w ogóle nie uczestniczył w procesie decyzyjnym, gdyż postępowanie prowadzone było przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu, a następnie w ramach toku odwoławczego , przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Ponieważ przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w wypadku, gdy w ramach zaprezentowanej przez stronę argumentacji uprawdopodobni ona brak swojej winy a także wykaże, że pomimo podjęcia przez siebie wszelkich działań w celu dochowania terminu, okazało się to niemożliwe, Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie takich okoliczności zatem na podstawie art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.