I SA/Op 120/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o przedłużeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oddala skargę Przedmiotem skargi K. R. (dalej Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. W toku wszczętego z urzędu postępowania podatkowego w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych od sprzedaży nieruchomości Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, postanowieniem z dnia 29 września 2008 r., wydanym na podstawie art.200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) - /dalej O.p./, wyznaczył Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to zostało doręczone reprezentującemu Skarżącego pełnomocnikowi w dniu 30 września 2010r. Wnioskiem z dnia 19 października 2010 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił się o prolongatę wyznaczonego terminu o kolejne 7 dni z uwagi na chorobę pełnomocnika. Wniosek poparto zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym chorobę pełnomocnika w okresie 05.10 - 22.10.2010 r. Postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, na podstawie art. 165 a i 216 Op., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego nie mogło być wszczęte, gdyż brak było podstaw prawnych do rozpatrzenia żądania tej treści. Termin z art. 200 § 1 O.p. jest bowiem terminem ustawowym, co oznacza, że organ podatkowy nie ma możliwości jego przedłużania ani skracania. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wniósł o jego uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 123 § 1 O.p. Wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji. W ocenie Dyrektora organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie prolongaty terminu zakreślonego w art. 200 O.p. Dyrektor podkreślił, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w tym artykule, jest terminem ustawowym, a cechą terminów ustawowych jest to, że nie mogą być przez organ skracane ani przedłużane. Zatem organ I instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrywania wniesionego żądania. Nie ma przy tym znaczenia, jakie okoliczności spowodowały, że podatnik lub działający w jego imieniu pełnomocnik, nie mógł przedmiotowego terminu dotrzymać. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że chociaż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie nie miał możliwości uwzględnienia żądania Skarżącego, to wstrzymał się z wydaniem decyzji kończącej postępowanie do dnia [...] października 2010 r. Mimo to, pełnomocnik Skarżącego w okresie od dnia doręczenia postanowienia o wyznaczeniu terminu z art. 200 O.p. tj. od dnia 30 września 2010 r. do dnia wydania decyzji, tj. do dnia [...].10.2010 r. nie skorzystał z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia w sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wyznaczenie stronie terminu do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego, podnosząc zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 123 O.p., poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu. Uzasadniając skargę pełnomocnik wskazał, iż wyrażona w art. 123 zasada czynnego udziału strony w postępowaniu ma charakter bezwzględny, zaś stanowisko organów skarbowych powoduje, że strona została pozbawiona tego prawa. Tłumaczył, że wystąpił z wnioskiem o prolongatę terminu z uwagi na fakt, że w okresie, w którym przebywał na zwolnieniu lekarskim do akt sprawy wpłynęła opinia biegłego, mająca istotne znaczenie w toczącym się postępowaniu podatkowym. Zdaniem pełnomocnika nadane stronie uprawnienie czynnego udziału w postępowaniu musi być realne. Natomiast w związku z niezawinionym przez pełnomocnika upływem terminu, strona nie mogła skorzystać z przysługującego uprawnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym akcie. Za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 123 O.p. Wskazał, iż realizując obowiązki wynikające z tego przepisu organ I instancji wydał postanowienie wyznaczające termin do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Obowiązujące przepisy nie przewidywały natomiast możliwości uwzględnienia wniosku strony o przedłużenie ustawowego terminu. Mimo, iż organ I instancji wstrzymał się z wydaniem decyzji do dnia [...].10.2010 r., pełnomocnik strony nie skorzystał z możliwości wglądu do akt i zapoznania się z operatem szacunkowym, o którym mowa w skardze. Zatem wbrew twierdzeniom Skarżącego, jego prawa nie zostały naruszone, a fakt niezapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie został spowodowany działaniem organów podatkowych. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymując swoje wywody podkreślił ponadto, że skoro wniosek o przedłużenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, to jego zdaniem organ mógł podjąć takie czynności (zawieszenie postępowania, wyznaczenie nowego terminu) by pełnomocnik strony nie mogący podjąć działań z powodu choroby, mógł to uczynić w terminie późniejszym. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi podkreślił, że w postępowaniu nie dopuszczono się naruszenia zasady czynnego udziału w sprawie określonej w art. 123 i 200 O.p. Nie zajęcie zaś formalnego stanowiska w przedmiocie zaskarżonego wniosku mogłoby doprowadzić do zarzutu przewlekłości. Zdaniem organu, w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej jako P.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym jak i z prawem procesowym. Stosownie do art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została zainicjowana wnioskiem pełnomocnika Skarżącego o prolongowanie terminu do wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, który to wniosek wyznaczył granice rozstrzygania w tej sprawie. W myśl art. 123 § 1 O.p. organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Konkretyzacją obowiązku nałożonego na organy w tym przepisie jest art. 200 § 1 O.p. zgodnie z którym, przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Termin określony w art. 200 § 1 O.p. jest terminem ustawowym. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 20 maja 2009r. sygn. akt I FSK 310/08 (dostępny w bazie internetowej NSA) termin powyższy jest terminem ustawowym i nie może być ani skracany ani przedłużany, zaś bezskuteczny jego upływ uprawnia organ do wydania decyzji, mimo iż strona nie skorzystała ze swojego uprawnienia. Takie działanie nie stanowi naruszenia zasady czynnego uczestnictwa strony w postępowaniu. Cechą terminów ustawowych jest to, że nie mogą być one ani skracane, ani też przedłużane przez organ podatkowy. Zatem, skoro obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przedłużenia terminu z art. 200 § 1 O.p., to brak było podstaw do formalnego przedłużenia takiego terminu. Dlatego też zaskarżone rozstrzygnięcie uwzględniając tę okoliczność jest prawidłowe. Jednak zauważyć należy, iż organy zbyt formalistycznie zareagowały na wniosek o prolongatę wspomnianego terminu i zamiast w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, rozpoznały go w odrębnym postępowaniu wydając w tym zakresie stosowne postanowienie. Tym niemniej ponieważ wydane rozstrzygnięcie ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa, brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Jednocześnie ze względów wskazanych wyżej Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 123§ 1 O.p. w tym postępowaniu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.