I SA/Op 126/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 29 grudnia 2025 r., nr OI-K.154.7.3.2025.HP w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby na skutek wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 29 grudnia 2025 r., nr OI-K.154.7.3.2025.HP, w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W skardze złożono szereg wniosków procesowych, w tym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu (zwanego dalej organem), a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 przez tut. Sąd. Uzasadniając żądanie skierowane do organu, jak i to skierowane do Sądu, A. B. (zwana dalej także skarżącą) podniosła, że w realiach pragmatyki Służby Więziennej organom służbowym jest niezmiernie łatwo wykonać orzeczenie dyscyplinarne, bowiem odbywa się to w drodze czynności materialno-technicznej (pisma) stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego (art. 237 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz. U. z 2025 r. poz. 1750, ze zm.). Nie jest wydawany rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, co zwykle pozwala nieznacznie odroczyć skutki wydalenia i odpowiednio zareagować przełożonemu właściwemu w sprawach osobowych na wynik sądowej kontroli orzeczenia dyscyplinarnego. Czynność ta nie jest poddawana już kontroli instancyjnej, ani sądowej, a rodzi w wypadku skarżącej - co sama wskazała - niezwykle dotkliwe i trudne do odwrócenia skutki, tak w sferze bytowej, jak i finansowej. Zdaniem skarżącej, czynność ta rodzi utratę pracy i jedynego dla skarżącej źródła utrzymania bez jakiegokolwiek uprzedzenia, pozwalającego na poszukiwanie zatrudnienia. Ponadto, wykonanie wydalenia pozwoli na uostatecznienie się decyzji orzekającej zwrot pomocy mieszkaniowej. Skarżąca stwierdziła, że w dacie składania niniejszej skargi Dyrektor Zakładu Karnego nr [...] wydał bowiem nieostateczną decyzję z dnia 29 grudnia 2025 r., nr [...], żądającą od skarżącej zwrotu kwoty 91.794 zł tytułem pomocy mieszkaniowej podlegającej zwrotowi wskutek wydalenia ze służby. Jak wskazała skarżąca, nie stać jej na tak duży wydatek i ryzyko egzekucji takiej kwoty bezsprzecznie wyrządzi jej znaczną szkodę. W ocenie skarżącej, zagrozi jej to bieżącej egzystencji, zwłaszcza gdyby miało się okazać, ze zaskarżone orzeczenia wydano z naruszeniem prawa skutkującym jego eliminacją przez Sąd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, nie odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia przez Sąd. Z treści skargi, nie wynika również, w jaki sposób organ odniósł się do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia przez sam organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W razie wniesienia skargi na akt (bądź decyzję lub postanowienie) - organ, który wydał zaskarżony akt (decyzję, postanowienie), może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, jego wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przez pojęcie szkody użyte w powołanym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się również, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przez stronę jedynego źródła utrzymania, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. w tej materii m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej zwanego NSA, z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GSK 1148/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - dalej zwanej CBOSA, publ. Na stronie internetowej dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zważył - w świetle przywołanych wyżej regulacji i co słusznie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien spełniać określone wymogi. Przede wszystkim powinien on zawierać uzasadnienie – jego brak uniemożliwia bowiem sądowi merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, CBOSA). Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się natomiast do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, CBOSA). Bez wątpienia nie można powołanych przez skarżącą okoliczności, rozpatrywać w kategorii trudnych do odwrócenia skutków. Nie można także stwierdzić, aby wskazane przez skarżącą argumenty świadczyły o powstaniu znacznej szkody. Rozpoznając przedmiotowy wniosek - mając na uwadze realia sprawy - Sąd dostrzegł, że wydalenie ze służby, co do zasady, wprawdzie wywołuje dla skarżącej negatywne konsekwencje, ponieważ wiąże się z utratą świadczeń wynikających ze stosunku służbowego oraz wpływa na zmianę statusu materialnego. Nie uzasadnia to jednak poglądu, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zwolnienie ze służby, a w konsekwencji - pogorszenie statusu majątkowego - nie może być oceniane w kontekście wyrządzenia znacznej szkody (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt I OZ 22/07). W przypadku bowiem uwzględnienia skargi, skarżąca zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zostanie przywrócona na dotychczasowe stanowisko. Ponadto, skarżąca może nawiązać stosunek pracy także z innym pracodawcą, bądź z tytułu posiadanego wykształcenia - prowadzić samodzielną działalność zawodową (na przykład w ramach poradni zdrowia psychicznego). Natomiast, jeżeli skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie się do jej obecnego stanu majątkowego (por postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13, CBOSA). Nie jest więc wystarczające samo przekonanie skarżącej, że wykonanie orzeczenia wywoła niekorzystne konsekwencje. Bez dokładnego przedstawienia jej sytuacji finansowej i majątkowej nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej orzeczenia faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Twierdzenia skarżącej winny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej (na przykład wyciągi bankowe z rachunków skarżącej, szczegółowe oświadczenie co do posiadanego majątku i zgromadzonych oszczędności). W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować podnoszone przez nią okoliczności i ocenić prawdopodobieństwo oraz rozmiar ewentualnej szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z wykonaniem zaskarżonego orzeczenia. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. FZ 65/04, dostępne w CBOSA). Podobnie skutku nie mogły odnieść podnoszone w przedmiotowym wniosku zarzuty dotyczące zaskarżonego orzeczenia. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie dotyczące odmowy wstrzymania zaskarżonego orzeczenia, nie jest jednoznaczne z jego oceną merytoryczną i oceną zasadności skargi. Przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, Sąd nie mógł badać prawidłowości postępowania, na skutek którego zostało wydane kwestionowane orzeczenie, gdyż niweczyłoby to kontrolę sądową legalności tego orzeczenia. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, abstrahuje bowiem od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest na wstępnym etapie postępowania sądowego. Z tych względów zarzuty i argumentacja skargi odnosząca się do prawidłowości wydania orzeczenia, nie mogą stanowić dla Sądu materii do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania tego zaskarżonego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej orzeczenia, jak w sentencji postanowienia.