I SA/Op 13/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie przyznania płatności bezpośrednich od gruntów rolnych, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący S. K. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – uiścić w kwocie 105 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwoma synami oraz że posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 25, 8 ha, domu jednorodzinnego o powierzchni mieszkalnej 80 m² i lokalu mieszkalnego ( 45 m² - własność syna skarżącego ). Dodatkowo do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył informację na temat dochodów i wydatków mających miejsce w prowadzonym przez niego gospodarstwie domowym. Z informacji tej wynika, iż suma wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wynosi 4.543 zł, zaś osiąganych dochodów 4.680 zł (z czego dochody skarżącego i jego małżonki z renty i emerytury stanowią łączną kwotę 3.130 z) Jednocześnie dążąc do wyjaśnienia kwestii możliwości płatniczych skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości - zgodnie z art. 255 ustawy – pismem z dnia 11 lutego 2008r. został wezwany do przedłożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów potwierdzających wykazaną we wniosku wysokość renty i emerytury oraz wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy. Jednakże skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do wezwania w tym zakresie. Natomiast w dniu 15 lutego 2008r. uiścił wymagany wpis od skargi w kwocie 105 zł. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W sytuacji gdy skarżący nie zastosował się do wezwania i nie przedłożył żądanych dokumentów oceny jego sytuacji dokonano w oparciu o dane przekazane w związku z wniesionym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zatem mając na względzie informacje zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też zamieszczone w piśmie załączonym do wniosku należy stwierdzić, że przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków na bieżące utrzymanie zapłata kosztów sądowych wymaganych zarówno na etapie skargi (co zostało potwierdzone poprzez uiszczenie wpisu) jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego nie przekracza możliwości finansowych skarżącego. Powyższe stwierdzenie, przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny skarżącego, uzasadnia skala pozyskiwanych miesięcznie w ramach gospodarstwa domowego środków finansowych w kwocie 4.680 zł (z czego - 3.130 zł z tytułu renty i emerytury, z tytułu najmu lokalu mieszkalnego 600 zł, stypendium syna wraz z kredytem studenckim 900 zł) jak też fakt posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 25,8 ha, która stanowi potencjał umożliwiający skarżącemu wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych. Przy czym należy wskazać, iż znaczna część tych dochodów (tj dochody z tytułu renty i emerytury) pozyskiwana jest w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego. Natomiast odnośnie wykazanych przez skarżącego kosztów należało stwierdzić, że wykazana przez skarżącego suma kosztów utrzymania jego i rodziny w wysokości 4.543 zł zawiera również koszty, które nie sposób uznać za koszty utrzymania koniecznego dla niego i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Do takich kosztów niewątpliwie nie można zaliczyć wydatków określonych przez skarżącego jako wydatki na rozrywkę oraz drobne wydatki. W tych okolicznościach dokonanie zapłaty wpisu od skargi przez skarżącego jest potwierdzeniem jego możliwości co do pokrycia kosztów sądowych. W przedstawionych okolicznościach ewentualna zapłata przez skarżącego pozostałych kosztów sądowych jakie mogą mieć miejsce w łącznej kwocie 200 zł nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i rodziny Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.