I SA/Op 132/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 14 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę M. Ł. (dalej też określany jako: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, określającą stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r., z uwagi na uchybienie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Niniejsze postanowienie skarżący odebrał w dniu 20 maja 2019 r. W dniu 27 maja 2019 r. (data nadania przesyłki za pośrednictwem portalu ePUAP) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazał, że zaskarżona do Sądu decyzja została doręczona pełnomocnikowi – M. N., na podstawie pełnomocnictwa ogólnego, następnie przekazana do jego rąk z informacją, iż termin jej odebrania z poczty miał miejsce w dniu 12 lutego 2019 r. Przekonany o dochowaniu terminu, skarżący wniósł skargę do Sądu z dniem 13 marca 2019 r. Jak wskazano, wiedzę o uchybieniu 30 dniowego terminu do wniesienia skargi skarżący powziął dopiero z dniem otrzymania postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi. Błędnie poinformowany przez pełnomocnika o dacie odbioru zaskarżonego rozstrzygnięcia pozbawiony był możliwości zadośćuczynienia faktycznemu terminowi do dokonania ww. czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: [p.p.s.a.] jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Aby jednak Sąd mógł rozpoznać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, musi on zostać złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 p.p.s.a). Z kolei jak stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Sąd stwierdza, że zostały zachowane ww. warunki formalne umożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Oceniając natomiast sam wniosek o przywrócenie terminu pod kątem uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi podkreślić należy, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149, por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 229/12). O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi z uwagi na różnorodność sytuacji życiowych zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony o terminie lub trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525). Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zatem wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Przechodząc do oceny złożonego wniosku w zakresie zasadności przywrócenia wnioskowanego terminu rozważenia wymaga, czy argumenty podnoszone przez skarżącego uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak stanowi przepis art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt. 4a. Z kolei w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. O zachowaniu określonego w powołanym wyżej przepisie trzydziestodniowego terminu decyduje więc data nadania skargi do sądu za pośrednictwem właściwego organu administracji. Zaskarżona do Sądu decyzja, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru jej doręczenia (k. 993 akt administracyjnych), zawierała szczegółowe pouczenie o prawie, trybie i terminie do jej wniesienia i doręczona została do rąk pełnomocnika M. N. w dniu 8 lutego 2019 r. Pełnomocnik legitymował się pełnomocnictwem ogólnym, które zarejestrowano w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych od dnia 1 marca 2018 r. (k. 458 akt. administracyjnych). W związku z tym trzydziestodniowy termin do złożenia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 9 lutego 2019 r., a zakończyłby w dniu 10 marca 2019 r., tj. w niedzielę, jednakże zgodnie z zasadami obliczania terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jego upływ nastąpił w dniu 11 marca 2019 r. (tj. w poniedziałek). Wobec powyższego nadanie przez skarżącego skargi w dniu 13 marca 2019 r. (data stempla pocztowego na kopercie w której nadano przesyłkę w urzędzie pocztowym) nastąpiło z oczywistym uchybieniem 30 - dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. do dokonania tej czynności. Istota argumentacji skarżącego sprowadza się do stanowiska, zgodnie z którym skutki uchybienia terminu z winy pełnomocnika nie powinny być przenoszone na stronę. Z uzasadnienia wniosku wynika, że przyczyną uchybienia terminowi była błędna informacja o terminie otrzymania przez pełnomocnika decyzji organu odwoławczego. Błąd ten spowodował, że skarżący nie miał możliwości zadośćuczynienia terminowi do wniesienia skargi. Nie mając świadomości, iż termin doręczenia pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji był inny, niż zostało mu to przekazane, skargę złożył w terminie właściwym na wiedzę jaką posiadał w momencie jej składania. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W przepisach prawa brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że strona reprezentowana przez pełnomocnika może skutecznie podnosić brak swojej winy w uchybieniu terminu przez tego pełnomocnika. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić tylko w razie, gdy strona nie dokonała czynności procesowej w terminie bez swojej winy. Przez stronę należy przy tym rozumieć także pełnomocnika strony, a jego błąd procesowy obciąża stronę. Wniosku o przywrócenie terminu nie można opierać na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności procesowej. Podkreślić należy, że pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Skarżący, ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne jak i negatywne (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 131/19, dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl). W sprawie bezsporną pozostaje okoliczność, iż w dacie doręczenia pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji, pełnomocnik ten legitymował się pełnomocnictwem ogólnym, zarejestrowanym w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych. Tym samym przyjąć należy, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi odnosiło skutek w stosunku do strony. Natomiast wskazana we wniosku argumentacja, co do błędnego poinformowania strony o dacie doręczenia decyzji organu odwoławczego, w wyniku której skarga wpłynęła do Sądu po upływie ustawowego terminu, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu temu terminowi. W konsekwencji nie można zgodzić się z zasadniczym argumentem wniosku zakładającym, że uchybienie pełnomocnika nie powinno obciążać skarżącego. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności również pełnomocnika (postanowienie NSA z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt II FZ 631/18). W związku z tym, nawet jeśli skarżący otrzymał od swego pełnomocnika informację, że decyzję doręczono mu z dniem 12 lutego 2019 r., nie można uznać, aby doznał przez to nieprzezwyciężalnej przeszkody w terminowym wniesieniu skargi. Jedynie na marginesie zauważyć należy, iż dochowując należytej staranności skarżący posiadał możliwość zweryfikowania terminu do wniesienia skargi chociażby poprzez skrupulatne sprawdzenie daty otrzymania przedmiotowej decyzji. Dysponując bowiem przekazaną przez pełnomocnika korespondencją (tj. numerem przesyłki poleconej), miał możliwość skorzystania z ogólnodostępnej funkcji śledzenia przesyłek, udostępnionej przez Pocztę Polską, tym samym uzyskując informację o faktycznej dacie odbioru przedmiotowej decyzji. Ponadto działaniem z należytą starannością byłoby w tym przypadku niezwłoczne sporządzenie i wniesienie skargi. Dokonywanie bowiem czynności u schyłku upływającego terminu, zawsze niesie ryzyko, że "błąd ludzki" może spowodować zawinione uchybienie terminowi. Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącego. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia skargi na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy w myśl cytowanych wyżej przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie.