I SA/Op 135/12

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 1 stycznia 2003 r. do 31 marca 2005 r., postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Przedmiotem skargi S. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 1 stycznia 2003 r. do 31 marca 2005 r. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżący na sporządzonym 11 maja 2012 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, jednocześnie posiadając dom mieszkalny o powierzchni 96 m², nieruchomość rolną o powierzchni 29 arów, stodołę, garaż, ponosząc miesięczne wydatki związane z zakupem energii elektrycznej, wody, gazu, wywozem ścieków i zapłatą podatku od nieruchomości w kwocie 480 zł, uzyskując dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.472,11 zł. Ponadto skarżący wskazał, że oboje z żoną chorują i zmuszeni są w związku z tym do ponoszenia kosztów na zakup leków w wysokości 100 z miesięcznie, podnosząc zarazem, iż żona z uwagi na zły stan zdrowia nie może pojąc żadnej pracy. W tym względzie skarżący powołał się na załączone w aktach sprawy (karty 22 i 24) kartę informacyjną leczenia szpitalnego i zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do podjęcia i wykonywania pracy. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie m.in. osoby charakteryzujące się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W wyniku analizy danych zawartych przez skarżącego w formularzu PPF oraz danych wynikających z karty leczenia szpitalnego i zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy referendarz uznał, iż w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W ocenie referendarza skarżący z miesięcznych dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 1.472,11 zł, obciążonych stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania jego i żony związanymi dostawą energii elektrycznej, wody, gazu, odprowadzeniem ścieków i zapłatą podatku od nieruchomości w kwocie 480 zł, zakupem leków w kwocie 100 zł oraz innymi niezbędnymi kosztami utrzymania związanymi m.in. z zakupem żywności, ubrań, środków higieny, środków czystości, nie jest w stanie wygenerować środki pieniężne, które umożliwiłyby mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto przy rozpatrywaniu wniosku wzięto pod uwagę okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżcego i żony jako czynnik wpływający zarówno na ponoszenie przez nich dodatkowych kosztów jak i na ograniczenie ich możliwości zarobkowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.