I SA/Op 136/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] Nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z [...] Nr [...] odmawiającą zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 5,50 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący A. D. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniosek poddał w wątpliwość słuszność pobierania przez instytucje państwowe podatków i opłat, twierdząc zarazem, iż pomimo niskiej wartości przedmiotu sporu rozpoznanie sprawy przez Sąd z uwagi na to, że dotyczyłoby wielu obywateli uzasadnione jest ważnym interesem społecznym. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną M.D. ( w gospodarstwie pozostają również niepełnoletni syn i córka ), będąc zarazem w posiadaniu majątku w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 129 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 0,36 ha oraz pieniędzy w wysokości 110 000 zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż posiada kredyt w wysokości 17 200 CHF, zaś dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą 2.600 zł (dochody żony M. D. ze stosunku pracy ). Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ).Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Jak zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W oparciu o informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy ustalono, że w przypadku skarżącego nie sposób uznać, że w ramach prowadzonego wspólnie z żoną gospodarstwa domowego nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1, pkt 1 ), zaś pokrycie wymaganych kosztów postępowania wynoszących na etapie skargi 100 zł ( przy ewentualnym złożeniu skargi kasacyjnej wynoszących również 100 zł oraz przy uiszczeniu opłaty kancelaryjnej stanowiącej kwotę 100 zł ) oraz kosztów ustanowienia radcy prawnego zawierających się w kwocie nieznacznie przekraczającej kwotę 300 zł ( zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm./ za prowadzenie sprawy zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sadem Administracyjnym przy wykazanej wartości przedmiotu sporu ) może mieć miejsce bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny ( art. 246 § 1, pkt 2 ). Powyższe stwierdzenie, przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny, uzasadnia przede wszystkim fakt posiadania przez skarżącego znacznych zasobów pieniężnych zawierających się w kwocie 110 000 zł, a także okoliczność pozyskiwania miesięcznie w ramach gospodarstwa domowego środków finansowych ze stosunku pracy w kwocie 2 600 zł brutto ( a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia ) oraz fakt posiadania nieruchomości rolnej, z której istnieje możliwość wygenerowania dodatkowych środków pieniężnych. Odnośnie ustanowienia radcy prawnego, poza przedstawionymi wyżej argumentami finansowymi przemawiającymi przeciwko wnioskowi w tym względzie, należy dodatkowo wskazać, że brak udziału zawodowego pełnomocnika nie pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Skarżący bowiem nie jest zobligowany do ponoszenia kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika aby jego skarga mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Poza tym należy stwierdzić, iż skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu oraz może ustanowić swoim pełnomocnikiem osoby bliskie np. rodzeństwo lub zstępnych ( art. 35 § 1 ustawy ). Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.