I SA/Op 141/17
WyrokWSA w Opolu2017-05-17
Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Krzysztof Bogusz, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie jest uzasadniona, gdy łączna kwota podatku od czynności cywilnoprawnych związana z nabyciem gospodarstwa rolnego przekracza limit pomocy de minimis, mimo że część tej kwoty mieści się w limicie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis jest uzasadniona, jeśli łączna kwota podatku od czynności cywilnoprawnych przekracza limit pomocy de minimis (15.000 EUR w ciągu trzech lat podatkowych), nawet jeśli część tej kwoty mieści się w limicie. Zgodnie z rozporządzeniem UE nr 1408/2013, jeśli udzielenie nowej pomocy de minimis spowoduje przekroczenie ustalonego pułapu, cała nowa pomoc nie może być objęta przepisami rozporządzenia, a nie tylko jej nadwyżka.Stan faktyczny
Strona wniosła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie w związku z nabyciem nieruchomości rolnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że nie zostały spełnione warunki zwolnienia od podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ nabywca nie będzie prowadził gospodarstwa od dnia nabycia oraz kwota zwolnienia przekroczy limit pomocy de minimis. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając częściowo zarzuty zażalenia co do momentu rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa, ale nadal uznając, że limit pomocy de minimis został przekroczony. Strona wniosła skargę do WSA, kwestionując wykładnię przepisów dotyczących pomocy de minimis.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 19 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. N. (dalej strona, skarżący) było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia 19 stycznia 2017 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 23 sierpnia 2016 r., nr [...] odmawiającego wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, w związku z nabyciem w dniu 29 kwietnia 2016 r. nieruchomości położonych w [...] i [...].
Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło następujące postępowanie:
Wnioskiem z dnia 12 lipca 2016 r. strona wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis uzyskanej w związku z nabyciem nieruchomości na podstawie dołączonego aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 29 kwietnia 2016 r. .
Do wniosku załączył kserokopię aktu notarialnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie postanowieniem nr [...] z dnia 23 sierpnia 2016 r., działając na podstawie art. 306a § 1-4, art. 306b oraz art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - zwanej dalej "O.p."), w związku z art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 223 - zwanej dalej "ustawą o pcc") i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 z późn. zm., aktualnie Dz. U. z 2016 r. poz. 1808 - zwanej dalej "ustawą o pomocy publicznej"), odmówił stronie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie.
W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione warunki zwolnienia od podatku sprzedaży własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, tj. warunku zobowiązujący nabywcę gospodarstwa do jego prowadzenia przez okres co najmniej 5 lat od podpisania umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego oraz warunku, aby kwota zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych mieściła się w całości w przysługującym, a nie wykorzystanym, limicie pomocy de minimis w rolnictwie wynoszącym w omawianym okresie kwotę. 15.000 EUR.
Według organu kupujący nie będzie bowiem prowadził nabytego gospodarstwa rolnego od dnia nabycia nieruchomości, bowiem zgodnie z § 5 tej umowy wydanie mu przedmiotu sprzedaży nastąpi dopiero po żniwach w terminie do dnia 15 września 2016 r.
Ponadto jak stwierdzono kwota zwolnienia stanowiąca pomoc de mini mis w rolnictwie z tytułu nabycia gruntów na podstawie ww. umowy przekroczy przysługujący stronie w okresie 3 łat podatkowych, niewykorzystany jeszcze limit pomocy de minimis w rolnictwie wynoszący kwotę 12.579,51 EUR. Poza sporem było bowiem, że uprzednio skorzystała ona już z pomocy de minimis w rolnictwie wysokości 2.420,49 EUR.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona, w złożonym zażaleniu wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzuciła mu naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy publicznej, poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, w wyniku czego odmówiono wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, podczas gdy powyższy przepis powinien znaleźć zastosowanie, gdyż w sprawie istnieją podstawy do wydania takiego zaświadczenia,
2) przepisów prawa materialnego , a to :
a) art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że warunkiem uzyskania zwolnienia podatkowego określonego w przedmiotowym przepisie jest rozpoczęcie prowadzenia działalności na zakupionych gruntach, już w tym samym dniu, w którym uzyskano prawo ich własności,
b) art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 Z 24.12.2013, str. 9- dalej rozporządzenie (UE) Nr 1408/2013) , w związku z art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zakupu gospodarstwa rolnego jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy cała kwota obliczonego podatku mieści się w limicie pomocy de minimis, podczas gdy prawidłowa interpretacja powyższych przepisów powinna prowadzić do uznania, iż w razie przekroczenia limitu pomocy do minimis opodatkowaniu podlega jedynie nadwyżka ponad jej wartość.
Strona zakwestionowała stanowisko organ I instancji, że skoro zgodnie z § 5 aktu notarialnego wydanie działek miało nastąpić nie w dniu zawarcia umowy sprzedaży, lecz dopiero po żniwach - w terminie do dnia 15 września 2016 r., to zapis też świadczy o tym, iż gospodarstwo nie będzie prowadzone od dnia nabycia, a tym samym nie został spełniony jeden z warunków zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc. Według strony omawiany przepis obejmuje zwolnieniem podatkowym wyłącznie czynność sprzedaży gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, zaś jedną z przesłanek tego zwolnienia nie jest, jak błędnie przyjął organ I instancji. prowadzenie gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej 5 lat od dnia kupna lecz jego prowadzenie przez okres minimum 5-letni liczony od dnia nabycia. Według strony ustawodawca rozróżnia bowiem nabycie gospodarstwa od jego kupna (sprzedaży). Jeżeli zatem ustawa posługuje się dwoma różnymi terminami, to nie sposób twierdzić, że oznaczają one to samo. Według strony "nabycie" gospodarstwa rolnego, w kontekście art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, nie może być utożsamiane z jego "kupnem". Momentem nabycia gospodarstwa rolnego w rozumieniu przywołanego przepisu nie jest tym samym dzień przejścia jego własności na nabywcę, lecz moment faktycznego objęcia go w posiadanie przez nabywcę. Potwierdza to również słownikowa definicja wyrazu "nabyć" – co oznacza on nie tylko "otrzymać coś na własność, płacąc za to, ale także "zyskać coś lub zdobyć".
Wprowadzając wymóg prowadzenia gospodarstwa rolnego przez okres 5-letni ustawodawca wyszedł z założenia, że zwolnienie podatkowe powinno przysługiwać podmiotom rzeczywiście zajmującym się gospodarstwem w sposób długotrwały. Istotne jest to, że nabywca kupuje gospodarstwo dla siebie i to on będzie jego faktycznym zarządcą.
W kontekście celu wynikającego z art. 9 pkt 2 ustawy o pcc nie ma jednakże znaczenia, czy działalność w nowo zakupionym gospodarstwie będzie prowadzona już od dnia podpisania aktu notarialnego przenoszącego jego własność, czy też rozpocznie się ona nieco później.
Na poparcie swojego stanowiska strona wskazała na zbliżony w swoim brzmieniu do art. 9 pkt 2 ustawy o pcc przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 znajdujący się w ustawie z dnia z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, wskazując, że gdyby zastosować taką samą interpretację przesłanki zwolnienia podatkowego, jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji, to na gruncie spraw spadkowych zwolnienie podatkowe z tytułu nabycia gospodarstwa rolnego mogłoby mieć miejsce jedynie wtedy, gdyby spadkobierca rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego spadkodawcy, czyli dokładnie w dniu jego śmierci. Formalnie bowiem spadkobierca staje się właścicielem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego).
Żalący kwestionował również stanowisko organu, że zastosowanie zwolnienia podatkowego określonego w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy cała kwota obliczonego podatku mieści się w limicie pomocy de minimis określonym w art. 3 ust. 2 rozporządzenia (UE) Nr 1408/2013
Według niej, gdyby rozumieć powyższy przepis w ten sposób jak uczynił to organ I instancji, to zwolnienie podatkowe w wysokości 15.000 EUR, byłyby w skrajnych wypadkach zależne nawet od kwoty 1 eurocenta., jeżeli na przykład wartość podatku od danej transakcji odpowiadałaby kwocie 15.000,01 EUR. W takiej bowiem sytuacji, według stanowiska zaprezentowanego przez organ I instancji - podatnik musiałby zapłacić podatek od całości wartości transakcji w całości nie jedynie od kwoty przekraczającej limit przysługującego mu , a niewykorzystanego zwolnienia.
Podkreślił też, że na mocy aktu notarialnego kupił wprawdzie kilka nieruchomości rolnych, których łączna wartość spowodowała, iż przekroczony został limit pomocy de mini mis, jednakże jak dalej zauważył, gdyby kupił wskazane nieruchomości oddzielnie (tj. odrębnymi umowami notarialnymi, choćby nawet sporządzanymi tego samego dnia), to w zakresie części tych umów limit pomocy de minimis nie zostałby przekroczony i przysługiwałoby mu w tym zakresie prawo do zwolnienia podatkowego.
Końcowo zwrócił uwagę, że określone źródła powszechnie obowiązującego prawa przewidują, że w przypadku przekroczenia limitów pomocy de minimis beneficjent nie traci tej pomocy w całości, lecz zobowiązany jest jedynie do zwrotu jej nadwyżki. Według niego przykładem takiej regulacji może być uchwała nr XXXIII/331/12 Rady Miejskiej w Bystrzycy Kłodzkiej z dnia 21 września 2012 r. w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości udzielanych w ramach pomocy de minimis na terenie Gminy Bystrzyca Kłodzka, czy też uchwała nr XXVI/224/16 Rady Miejskiej w Koronowie z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości w ramach pomocy de minimis na tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją. Wskazane uchwały dotyczą wprawdzie pomocy poza sektorem rolnym, ale jest to również pomoc de minimis.
Wskazanym na wstępie postanowieniu, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, podzielając wprawdzie część z zarzutów zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie.
W jego uzasadnieniu na wstępie podkreślił, że złożony przez stronę wniosek o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie podlegał załatwieniu przez organ podatkowy I instancji w ramach przepisów Ordynacji podatkowej, zawartych w Dziale VIII a zatytułowanym "Zaświadczenia". Zgodnie zaś z art. 306a O.p., organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie jeżeli , między innymi, osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2).
Zaświadczenie takie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3) i wydaje się je w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4).
Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o czym stanowi art. 306c O.p.
W konsekwencji takich zapisów zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach podmiotu, któremu je wydano (tj. wnioskodawcy), nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko tę sytuację, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu.
W ocenie organu odwoławczego w realiach rozpoznawanej sprawy , mając na uwadze zapisy art. 9 pkt 2 ustawy o pcc , brak było podstaw do wydania stronie zaświadczenia mającego potwierdzać uzyskanie przez nią , w związku z nabyciem w dniu 29 kwietnia 2016 r., na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] nieruchomości położonych w [...], [...]. stanowiących gospodarstwo rolne, pomocy de minimis w rolnictwie.
Zgodnie bowiem z art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, zwalnia się od podatku sprzedaż własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku dokonania czynności zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia; zwolnienie to stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu (UE) Nr 1408/2013rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9).
Zwolnienie to ma charakter warunkowy, tzn. przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie warunki określone przez ustawodawcę w ww. przepisie ustawy o pcc., tj.:
1) nabycie gruntów musi nastąpić w wyniku zawarcia umowy sprzedaży/darowizny/nieodpłatnego zniesienie współwłasności,
2) nabywane grunty muszą zarówno stanowić gospodarstwo rolne przed nabyciem jak i utworzyć lub powiększyć już istniejące gospodarstwo rolne po ich nabyciu,
3) w wyniku dokonanej czynności musi dojść do utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego, a powierzchnia utworzonego lub powiększonego gospodarstwa rolnego nie może być mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha,
4) gospodarstwo utworzone lub powiększone w wyniku nabycia gruntów musi być prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia,
5) kupującemu/nabywcy powinien przysługiwać niewykorzystany limit pomocy de minimis w rolnictwie (15.000 EUR w ciągu trzech lat) i jednocześnie nie nastąpi przekroczenie limitu krajowego (225.700.000 EUR).
Organ odwoławczy badając ponownie sprawę , odmiennie niż organ I instancji ocenił spełnienie przez stronę warunku prowadzanie przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia gruntów utworzonego lub powiększonego gospodarstwa utworzonego, podzielając w tym względzie, zarzuty zażalenia, co do momentu od którego należy obliczać 5 letni okres jego prowadzenia ( warunek z pkt 4).
Jak zauważył organ odwoławczy, ustawa o podatku rolnym nie definiuje, dla własnych potrzeb, umowy sprzedaży. Sprzedaż jest instytucją prawa cywilnego i dlatego dla dokonania prawidłowej wykładni wskazanego przepisu należy odnieść się do stosownych postanowień ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U z 2016 r. poz. 380 z późn. zm. - zwany dalej "K.c"). Zgodnie z art. 155 § 1 K.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Sprzedaż określonej nieruchomości dotyczy rzeczy oznaczonej co do tożsamości. Własność rzeczy oznaczonej co do tożsamości przechodzi na nabywcę na podstawie dokonującej się w jednym akcie umowy o podwójnym skutku, tj. zobowiązująco-rozporządzającym. Zasada ta może być wyłączona jedynie przepisem szczególnym lub wolą stron, które to okoliczności nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Umowa o przeniesienie własności nieruchomości jest przy tym umową konsensualną co oznacza, że skutek prawny w postaci przejścia własności następuje z mocy samej umowy, czyli przez samo porozumienie stron. W szczególności, dla jej zawarcia nie jest konieczne dopełnienie czynności realnej w postaci wydania (przeniesienia posiadania) rzeczy, czy zapłaty ceny. W konstrukcji ustawowej umowy sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości - w tym nieruchomości, jest to zdarzenie będące jedynie przejawem wykonania zobowiązania przez jej strony. Z punktu widzenia ważności umowy sprzedaży nieruchomości nie jest zatem istotne, czy przy zawarciu umowy zostanie zapłacona cena, ani czy rzecz zostanie wydana.
W związku z tym organ odwoławczy odmiennie niż organ I instancji, uznał iż został spełniony warunek, o którym mowa w przepisie art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, odnoszący się do obowiązku prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego, powiększonego w wyniku nabycia gruntów w drodze sprzedaży, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia, bowiem w § 1 umowy sprzedaży rolnik oświadczył, że nabywane grunty stanowią gospodarstwo rolne, które prowadzone będzie przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia
Pomimo podzielenia tej części zarzutów zażalenia, według Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu , stwierdzona w powyżej wskazanym zakresie wadliwość stanowiska organu I instancji , nie miała wpływu na końcową ocenę prawidłowości samego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak bowiem wynikało z dalszych ustaleń, w sprawie nie został spełniony kolejny z warunków przewidzianych w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, a mianowicie kwota mającej mieć miejsce pomocy de minimis przekraczała limit określony w rozporządzeniu ( UE) nr 1408/2013.
Organ ponadto podkreślił, że preferencje w postaci zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc stanowią pomoc de minimis w rolnictwie. Kwotą pomocy przyznanej jest więc kwota ulgi podatkowej. Przy jej udzielaniu powinno się stosować przepisy rozporządzenia (UE) Nr 1408/2013.
Stosownie do art. 3 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji, całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 ww. rozporządzenia, łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku, tj. 225.700.000 EUR. Zgodnie z treścią pkt. 8 preambuły do ww. rozporządzenia Komisji, okres trzech lat brany pod uwagę do celów rozporządzenia należy oceniać w sposób ciągły. Dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.
Z kolei artykuł 3 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013 stanowi, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami tego rozporządzenia. W konsekwencji jeżeli w okresie dwóch poprzednich lat podatkowych oraz bieżącego roku podatkowego, z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis danemu przedsiębiorstwu zostałby przekroczony pułap 15.000 EUR lub łączna kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom przekroczyłaby górny limit krajowy określony w załączniku, pomocy nie udziela się.
. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 29 kwietnia 2016 r. i protokołu Rep. A nr [...] z dnia 6 maja 2016 r. ustalono, iż strona nabyła nieruchomości o łącznej pow. 87,7316 ha za kwotę 5.085.537,60 zł, w tym lasy i nieużytki o łącznej pow. 1,8035 ha za kwotę 27.052,50 zł.
Notariusz , jak wynika z treści § 12 ww. aktu notarialnego, na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, nie pobrał jednakże podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 55.448 zł., uznając, iż ta zwolniona kwota podatku stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, odpowiadająca kwocie 12.579,51 EUR., niewykorzystanego na ten moment jej limitu
Równocześnie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pcc pobrał podatek w wysokości 2 % od kwoty 27.052,50 zł, tj. podatek w kwocie 541 zł od nieruchomości stanowiących lasy i nieużytki oraz od kwoty przekraczającej zwolnienie określone w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, tj. w wysokości 45.722 zł.
Według organu odwoławczego, mając na uwadze, że podatek od czynności cywilnoprawnych od zakupionych aktem nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym wynosił łącznie 101.169,70 zł, co stanowiło równowartość 22.952,43 EUR ( wg kursu euro z dnia 29 kwietnia 2016 r. równego 4,4078 zł tabela nr 083/A/NBP/2016 z dnia 29 kwietnia 2016 r.), udzielenie nowej pomocy de minimis, w formie zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych powodowałoby przekroczenie w okresie 3 lat podatkowych limitu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, wynoszącego 15.000 EUR.
W świetle powołanego wyżej rozporządzenia nr 1408/2013 regułą jest, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap (limit) nie może być ona objęta przepisami tego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu.
Dlatego też podzielono w tym względzie stanowisko organu I instancji, iż ponieważ nie został spełniony jeden z warunków determinujących skorzystanie ze zwolnienia, o którym mowa w art. 9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, brak było postaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści.
Końcowo odnosząc się do przywołanych w zażaleniu przykładów uchwał organów samorządowych, organ odwoławczy zaznaczył, że nie są źródłem powszechnie obowiązujących praw. Przywołane uchwały wydane zostały przez organy administracji samorządowej w indywidualnych sprawach dotyczących zwolnienia z podatku od nieruchomości, w związku z tym nie są wiążące, jak również nie mogą być źródłem praw i obowiązków w innych sprawach. Ponadto z chwały te wskazują jedynie na obowiązek zwrotu otrzymanej w trakcie roku nadwyżki pomocy ponad dopuszczalną, W skardze wniesionej do tut Sądu, skarżący działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, podnosząc naruszenia prawa materialnego, tj. art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, w związku z art. 3 ust. 2 i art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 , poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zakupu gospodarstwa rolnego jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy cała kwota obliczonego podatku mieści się w limicie pomocy de minimis, podczas gdy prawidłowa interpretacja powyższych przepisów powinna prowadzić do uznania, iż w razie przekroczenia limitu pomocy do minimis podatek należy zapłacić jedynie w zakresie nadwyżki ponad ten limit.
Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p., polegające na tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji ograniczył się jedynie do przedstawienia
własnego stanowiska, nie odnosząc się do argumentacji podniesionej przez stronę w zażaleniu,
- art. 306b § 1 w związku z art. 306a § 2 O.p., polegające na odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, podczas gdy w sprawie istnieją podstawy do wydania takiego zaświadczenia.
W uzasadnieniu skargi ponowiono w znacznym stopniu argumentacje zaprezentowaną już uprzednio w zażaleniu, co do skutków jakie w skrajnych przypadkach mogą powstać przy podzieleniu stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji , że cała wartość przyznanego zwolnienia musi mieścić się w granicach limitu przewidzianego dla pomocy de minimis. Podobnie jak uprzednio w zażaleniu, zwrócono tez uwagę, że gdyby doszło do nabycia poszczególnych nieruchomości w ramach odrębnych czynności, to przynajmniej w stosunku do części z tych umów, limit pomocy de minimis nie zostałby przekroczony, a tym samym przysługiwałoby stronie prawo do zwolnienia podatkowego. Według skarżącego uzależnianie powstania obowiązku podatkowego lub jego braku od kwestii technicznych, takich jak opisany powyżej sposób nabycia nieruchomości jednym lub kilkoma aktami notarialnymi nie powinien mieć miejsca. Dlatego tez według niego , taka wykładnia przesłanki zwolnienia podatkowego, jaką zaprezentowały organy podatkowe na gruncie niniejszej sprawy jest niedopuszczalna.
Skarżący podkreślił nadto, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do tych wyżej wskazanych argumentów i przykładów, które były przedstawione już w treści zażalenie, co w jego ocenie stanowi naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p. skoro istotnym elementem uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego jest również odniesienie się do argumentacji przedstawionej w środku zaskarżenia. Podatnik ma prawo oczekiwać, że organ odwoławczy oceni znaczenie podnoszonych przez niego okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy i ewentualnie wykaże, dlaczego nie mają one według niego dla niego znaczenia.
Zdaniem skarżącego organ II instancji nie ma również racji twierdząc, że uchwały organów samorządowych, załączone do zażalenia, nie potwierdzają jego stanowiska. Z uchwał tych wynika bowiem bardzo wyraźnie, że w przypadku otrzymania przez danego beneficjenta pomocy de minimis ponad dopuszczalną wysokość, ma on obowiązek zwrotu jedynie nadwyżki tej pomocy, a nie całej kwoty pomocy do minimis. Oznacza to, że mimo przekroczenia limitów pomocy de minimis beneficjent nie traci prawa do skorzystania z tejże pomocy w zakresie nieprzekraczającym limitów. Tymczasem organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż przekroczenie przez stronę limitów pomocy de minimis sprawia, że nie może korzystać z tej pomocy w żadnej części - nawet tej nieprzekraczającej limitów.
W dalszej części swojej argumentacji, pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę , że obecnie kwestię pomocy de minimis w rolnictwie reguluje rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 , które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej. (Dz. U. UE. L. 337 z dnia 21 grudnia 2007 r., str. 35, dalej zwane rozporządzenie (WE) nr 1535/2007)
Wskazał, iż w drugim akapicie art. 3 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 znajdował się zapis, cyt.: "Jeśli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. W takim przypadku nie można ubiegać się o objęcie zakresem niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do tego rodzaju środka pomocy, ani w chwili przyznania takiej pomocy ani później." Natomiast obecnie obowiązujące rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w art. 3 ust. 7 zawiera już odmienna regulacje regulację, a mianowicie przewiduje że cyt.: "Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. " Według Skarżącego, z porównania obydwu regulacji wynika, że obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013 nie zawiera już zapisu przewidującego, że jeżeli kwota pomocy przekracza dany pułap, to nie może ona być objęta przepisami rozporządzenia nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu.
Według strony skarżącej nie ma żadnych podstaw do uznania, że zmiana przepisów w powyższym zakresie nie była przez prawodawcę zamierzona. Świadczyć o tym może treść ostatniego zdania pkt. 2 preambuły do rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, zgodnie z którym, cyt. "W świetle doświadczenia zdobytego podczas stosowania rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 należy dokonać przeglądu niektórych warunków określonych w tym rozporządzeniu oraz zastąpić je nowym." Skoro nowe rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 nie zawiera już stwierdzenia, że jeśli łączna kwota pomocy przekracza pułap, to nie może ona być objęta przepisami rozporządzenia nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu, to ustalenie łącznej kwoty podatku od czynności cywilnoprawnych na poziomie przekraczającym pułap pomocy de minimis nie stanowi przeszkody do tego, aby część kwoty tego podatku - mieszcząca się w granicach pułapu - została objęta przepisami rozporządzenia.
Z tego też względu , powołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na poparcie swojego stanowiska orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 809/10, jako wydane na gruncie nieobowiązującego już rozporządzenia nr 1535/2007. utraciło swoją aktualność Bowiem treść rozporządzenia (UE) nr 1408/2013 istotnie różni się od treści rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 - zwłaszcza w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Ponadto pełnomocnik zauważył również, iż obecnie obowiązujące przepisy nie wymagają, aby dla zastosowania zwolnienia określonego w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, cała kwota podatku należnego z tytułu danej czynności musiała się mieścić się w limicie pomocy de minimis. Skarżący nie skorzystał ze zwolnienia podatkowego ponad dopuszczalny limit pomocy de minimis, albowiem uiścił on należny podatek od czynności cywilnoprawnych w zakresie, w jakim jego wartość wykraczała ponad ten limit. Dlatego też skoro nie ma podstaw do uznania, że transakcja dokonana na podstawie aktu notarialnego, nie może być objęta pomocą de minimis., organy podatkowe, stosownie do art. 306b § 1 w związku z art. 306a § 2 O.p., zobowiązane były do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, w związku z dokonaniem tej transakcji. Niewydanie tego zaświadczenia stanowiło naruszenie wskazanych przepisów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie znajdując podstaw do zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. odwołał się do argumentacji zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016, poz.718 ze zm.) dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje m.in. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia (pkt 2).
W pierwszej kolejności, z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy, wskazać należy na szczególny charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia.
Postępowanie w tym zakresie, uregulowane przepisami Działu VIIIa Ordynacji podatkowej “Zaświadczenia“, charakteryzuje się znacznym uproszczeniem i odformalizowaniem. Organ działa jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć.
W myśl z art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie jeżeli 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. (§ 2).
Zaświadczenie takie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania.(§ 3) i jest wydawane się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia (§ 5).
Zgodnie natomiast z art. 306b § 1 O.p. w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, przy czym przed jego wydaniem organ może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 3).
W sytuacji zaś odmowy wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. (art. 306c O.p.).
Wydawane zatem przez organ podatkowy, w tym szczególnym trybie postępowania zaświadczenie jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach podmiotu, któremu je wydano (tj. wnioskodawcy). Nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko potwierdza w zaświadczeniu ewentualne jej istnienie w danym dniu,
. W takim stanie rzeczy, obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o wydanie zaświadczenia jest sprawdzenie tego, co wynika z będących w jego dyspozycji materiałów w odniesieniu do przedmiotu objętego wnioskiem. Dlatego z jednej strony zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy, a z drugiej wydawane zaświadczenie musi mieć potwierdzenie w stanie faktycznym lub prawnym istniejącym w dniu jego wydania.
W konsekwencji tego, czynione przez organ ustalenia są ograniczone, bowiem wydający zaświadczenie organ nie ma kompetencji do wykorzystywania na potrzeby jego wystawienia danych, które nie znajdują się w dyspozycji tegoż organu.Dlatego też do postępowania tego nie mają zastosowania zasady gromadzenia dowodów, które uregulowane zostały w szczególności w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 528/05 opubl. CBOSA na stronach internetowych NSA tak jak wszystkie pozostałe niżej podane orzeczenia). Postępowanie określone w art. 306b § 2 O.p. jest postępowaniem wyjaśniającym, ograniczonym do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 143/08). Organ wydając zaświadczenie potwierdza jedynie te informacje, których jest dysponentem. Nie może więc zaświadczyć o istnieniu okoliczności, co do których nie ma wiedzy (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 94/08). Jeżeli zatem do wydania zaświadczenia potrzebne są inne dane, których organ nie posiada, to uzasadniona jest w takiej sytuacji odmowa wydania zaświadczenia.
Mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, iż jedynym celem wydania przez organ zaświadczenia jest fakt potwierdzenia lub wykluczenia istnienia określonych praw lub obowiązków, wiążących się z podjętymi przez wnioskodawcę działaniami.. Wszelkie inne działania wykraczające poza ten wskazywany zakres nie powinny mieć miejsca, gdyż nie przewidują ani przepisy prawa, ani jego ramy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt. I SA/Wr 417/10).
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, aczkolwiek odformalizowane, wiąże się jednak z pewnym rygoryzmem proceduralnym spowodowanym skutkami, jakie wywołują zaświadczenia, które mają charakter dokumentów urzędowych (por. art. 194 O.p.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. J. Zubrzycki, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2008, s. 1117). Z powyższych uwag wynika, że zaświadczenie musi zawierać prawdziwie, pewne informacje. Nie może ono potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego rodzą się wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem – dokumentem urzędowym.
W doktrynie i orzecznictwie funkcjonuje pogląd, że zaświadczenie jest to środek dowodowy należący do czynności faktycznych lub czynności materialno-technicznych, niemających cech aktu administracyjnego (por. C. Kosikowski [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 732 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 433/98, OSP 2001, nr 6, poz. 84). Przyjmuje się również, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ podatkowy nie rozstrzyga co do istoty w całości ani też w części żadnej sprawy administracyjnej, a zaświadczenie nie jest decyzją w rozumieniu art. 207 Ordynacji podatkowej. Jest ono jedynie pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego - zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom (por.: J. Zubrzycki [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2012, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, s. 1233).
W aspekcie tej ostatnie uwagi, niezbędnym jest podkreślenie, że przedmiotu obecnego postępowania nie stanowi określenie wysokości należnego podatku od czynności cywilnoprawnych, związanego z nabyciem w dniu 29 kwietnia 2016 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] nieruchomości położonych w [...] i [...], gdyż ta kwestia należąca już do trybu postępowania podatkowego , wykracza pozo zakres postępowania o wydanie zaświadczenia.
Tym bardziej, że przy niekwestionowanych w sprawie okolicznościach faktycznych, w ramach wniosku z dnia 12 lipca 2016 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt otrzymania przez niego o pomocy de minimis uzyskanej w związku z nabyciem nieruchomości na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 29 kwietnia 2016 r.
Zatem, w ramach niniejszego postępowania, jego przedmiot stanowiła wyłącznie kwestia, zgłoszonego przez skarżącego żądania potwierdzenia w ramach zaświadczenia, że udzielone skarżącemu przez płatnika-notariusza sporządzającego akt notarialny nabycia określonych nieruchomości- częściowe zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, o której mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1408/2013.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 29 kwietnia 2016 r. i protokołu Rep. A nr [...] z dnia 6 maja 2016 r. bezspornie wynikało , iż strona nabyła nieruchomości o łącznej pow. 87,7316 ha za kwotę 5.085.537,60 zł, w tym lasy i nieużytki o łącznej pow. 1,8035 ha za kwotę 27.052,50 zł. , a notariusz , jak wynika z treści § 12 ww. aktu notarialnego, na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, nie pobrał podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 55.448 zł., uznając, iż ta zwolniona kwota podatku stanowi pomoc de minimis w rolnictwie, odpowiadająca kwocie 12.579,51 EUR, niewykorzystanego na ten moment jej limitu, przysługującego nabywcy.
Równocześnie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pcc pobrał podatek w wysokości 2 % od kwoty 27.052,50 zł, tj. podatek w kwocie 541 zł od nieruchomości stanowiących lasy i nieużytki oraz od kwoty przekraczającej zwolnienie określone w art. 9 pkt 2 ustawy o pcc, tj. w wysokości 45.722 zł.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozbieżnych stanowisk skarżącego oraz organów podatkowych obu instancji , czy możliwe i dopuszczalne w świetle regulacji Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, jest uznanie udzielonego częściowego zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych za pomoc de minimis.
Oczywistym jest, że analogiczne zagadnienie musi się też konsekwentnie wystąpić również w odniesieniu do zasadności samego częściowego zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych udzielonego skarżącemu przez płatnika.
Według organu odwoławczego, mając na uwadze, że podatek od czynności cywilnoprawnych od zakupionych aktem nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym wynosił łącznie 101.169,70 zł, co stanowiło równowartość 22.952,43 EUR ( wg kursu euro z dnia 29 kwietnia 2016 r. równego 4,4078 zł tabela nr 083/A/NBP/2016 z dnia 29 kwietnia 2016 r.), udzielenie nowej pomocy de minimis, w formie zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych powodowałoby przekroczenie w okresie 3 lat podatkowych limitu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, wynoszącego 15.000 EUR.
Z kolei pełnomocnik skarżącego, odwołując się do aktualnego brzmienia tej regulacji i dokonując jego porównania z jego wcześniejszym jego brzmieniem ujętym w dotychczas obowiązującym rozporządzeniu (WE) nr 1535/2007, wywodził, że możliwe jest uznanie jako pomoc de minimis, kwoty zwolnienia, do wysokości pozostającej jeszcze w gestii skarżącego, a niewykorzystanej części limitu z ogólnej kwoty 15.000 EUR.
Jak bowiem wywodził, w drugim akapicie art. 3 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 znajdował się zapis, że.: "Jeśli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. W takim przypadku nie można ubiegać się o objęcie zakresem niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do tego rodzaju środka pomocy, ani w chwili przyznania takiej pomocy ani później." Natomiast obecnie obowiązujące rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w art. 3 ust. 7 zawiera regulację, że.: "Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia".
Według niego z porównania obydwu regulacji wynika, że obecnie obowiązujące rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 nie zawiera już zapisu przewidującego, że jeżeli kwota pomocy przekracza dany pułap, to nie może ona być objęta przepisami rozporządzenia nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu.
Pełnomocnik uważa też, że dokonana zmiana brzmienia tej regulacji była przez prawodawcę zamierzona, a czym świadczyć może treść ostatniego zdania pkt. 2 preambuły do rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, zgodnie z którym, cyt. "W świetle doświadczenia zdobytego podczas stosowania rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 należy dokonać przeglądu niektórych warunków określonych w tym rozporządzeniu oraz zastąpić je nowym.".
Odnosząc się do oceny prezentowanych przez strony postępowania stanowisk dotyczących omawianego zagadnienia, Sąd w niniejszym składzie, za całkowicie nietrafne uznał stanowisko strony zawarte w skardze, jakoby wykładnia historyczna brzmienia stosownych regulacji nieobowiązującego już rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 oraz aktualnego rozporządzenia ( UE) nr 1408/2013 prowadziła do wniosku, że pomocy de minimis nie stanowi wyłącznie kwota nadwyżki przekraczającej limit tej pomocy , wynoszący 15.000 EUR.
Wbrew bowiem wywodom skargi zarówno art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1535/2007, jak i obecnie obowiązujący zapis art. 3 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, pomimo dokonanych w nim zmian, są tożsame w kwestii ograniczeń, dotyczących możliwości objęcia danego zwolnienia jako pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej
Obecne, tj. obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. jest aktem prawnym zastępującym rozporządzenie (WE)i nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. W pkt. 2 preambuły (ostatnie zdanie) rozporządzenia (UE) nr 1408/2013 Komisja wskazuje, iż w świetle doświadczenia zdobytego podczas stosowania rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 należy dokonać przeglądu niektórych warunków określonych w tym rozporządzeniu oraz zastąpić je nowym.
W punkcie 3 preambuły (zdanie pierwsze) rozporządzenia (UE) nr 1408/2013 stwierdzono, że z doświadczeń Komisji zdobytych podczas stosowania rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 wynika, iż maksymalną kwotę pomocy dla jednego przedsiębiorstwa na okres trzech lat należy podnieść do 15.000 EUR, a górny limit krajowy - do 1 % rocznej produkcji. Przepisem regulującym tą samą materię co art. 3 ust. 2 oraz art. 3 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, był art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1535/2007, który stanowił, że "Łączna kwota pomocy de minimis przyznana jednemu przedsiębiorstwu nie może przekraczać 7.500 EUR w okresie trzech lat podatkowych. Pułap ten stosuje się bez względu na formę pomocy i jej cel. Okres, który należy wziąć pod uwagę, ustala się poprzez odniesienie do lat podatkowych stosowanych przez podmiot gospodarczy w danym państwie członkowskim. Jeśli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. W takim przypadku nie można ubiegać się o objęcie zakresem niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do tego rodzaju środka pomocy, ani w chwili przyznania takiej pomocy ani później." W oparciu o wykładnię językową przyjmowano, że jeżeli kwota, o którą występuje przedsiębiorca przekracza dozwoloną kwotę 7.500 EUR, instytucja udzielająca pomocy de minimis musiała negatywnie ustosunkować się do jego wniosku.
Komisja opierając się na swoim doświadczeniu i dokonując przeglądu niektórych warunków określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1535/2007 zastąpiła je nowymi.
Nowe rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 nie zawiera już wprawdzie dotychczasowego stwierdzenia, że jeżeli łączna kwota pomocy przekracza ustalony pułap, to nie może ona być objęta przepisami tego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu, które to budziło w przeszłości problemy interpretacyjne związane art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1535/2007, jednakże w sposób nie budzący wątpliwości, zawiera analogiczne w dotychczasowych skutkach stwierdzenie, że "Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. "
W konsekwencji jeżeli w treści przepisu art. 3 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013 termin nowa pomoc oznacza "zwolnienie podatkowe" to przepis ten należy odczytywać w ten sposób, że: jeżeli z powodu udzielenia zwolnienia podatkowego pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, całe nowe zwolnienie, a nie jego cześć jak twierdzi pełnomocnik strony, nie może być objęte przepisami tego rozporządzenia. Tym samym częściowe zwolnienie do kwoty górnego limitu, nawet jeżeli byłoby przyznane nie będzie stanowiło pomocy de minimis w rozumieniu omawianej regulacji prawa unijnego.
Słusznie też organ odwoławczy zwrócił uwagę na zapis art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1408/2013, według którego Państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Co istotne, w żadnym z powołanych przepisów ustawodawca nie nakazuje dzielenia nowej pomocy, wręcz przeciwnie, konsekwentnie podkreśla, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałby przekroczony pułap 15.000 EUR - pomocy nie udziela się.
W sprawie nie budziło wątpliwości, że podatek od czynności cywilnoprawnych od zakupionych ww. aktem nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wynosił 101.169,70 zł, co stanowi równowartość 22.952,43 EUR (wg kursu euro z dnia 29 kwietnia 2016 r. równego 4,4078 zł tabela nr 083/A/NBP/2016 z dnia 29 kwietnia 2016 r.), który w to w przypadku objęcia go zwolnieniem na podstawie art. 9 ust 2 ustawy pcc, stanowiącym nową pomoc de minimis, w oczywisty sposób przekraczał obowiązujący limit wyznaczony dla tej kategorii pomocy w rolnictwie. Tym bardziej, że w sprawie nie było tez spornym, że skarżący już uprzednio wykorzystał z tego limitu kwotą 2.420,49 EUR.
W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę niesporne w sprawie ustalenia faktyczne, oraz ich prawidłową ocenę w aspekcie mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego dotyczących pomocy de minimis, podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Ponieważ jak już zaznaczono na wstępie, przedmiotem obecnego postępowania sądowego jest wyłącznie odmowa wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, a nie kwestia jego ewentualnego prawa do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, co stanowić może przedmiot odrębnego postępowania podatkowego, poza rozważaniami Sądu musiała pozostawać ta część zarzutów, która wprost dotyczyła naruszenia art. 9 ust 2 ustawy pcc , poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zakupu gospodarstwa rolnego jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy cała kwota obliczonego podatku mieści się w limicie pomocy de minimis.
Końcowo odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p., polegające na tym, że w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji ograniczył się jedynie do przedstawienia własnego stanowiska, trzeba po pierwsze podnieść, że nie ma on odzwierciedlenia w treści zaskarżonej decyzji, która odnosi się również do argumentów strony, a ponadto takie ewentualne uchybienie musiałoby mieć cechę istotnego wpływu na wynik sprawy, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Nie jest przy tym rolą organów jak i sądu odnoszenie się do oceny przetoczonych przez pełnomocnika, przykładowych sytuacji , gdy do nabycia poszczególnych wyodrębnionych nieruchomości , doszłoby w ramach, kilku odrębnych czynności prawnych. Taka sytuacja nie miała bowiem miejsca w niniejszej sprawie.
Również , na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, przywołane przez pełnomocnika uchwały organów samorządowych , nawet jeżeli faktycznie zawierałyby one regulacje zbieżne z jego twierdzeniami , jako akty prawa miejscowego, nie miały w sprawie żadnej mocy wiążącej. Również Sąd , w ramach obecnego postępowania nie jest umocowany do merytorycznej oceny zawartych w tych aktach regulacji, gdyż ich kontrola zgodności z prawem może być przeprowadzona wyłącznie we właściwym, trybie.
Z tych powodów, Sąd nie podzielając podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło