I SA/Op 145/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 911 zł) wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, K. K. (dalej skarżący) złożył wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiadającą żadnego majątku, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej od 1 października 2011 r. w wyniku działań organów celnych, zaś podejmowane próby poszukiwania pracy z pożądanym skutkiem jest utrudnione przez częste wyjazdy w celu dokonania oględzin pojazdów znajdujących się w różnych częściach kraju (co ma miejsce w związku z toczącymi się postępowaniami prowadzonymi przez organa celne). Jednocześnie wskazał, że nie posiada własnego rachunku bankowego (jak twierdzi posiadane przez niego konto firmowe zostało zamknięte wraz z zakończeniem działalności gospodarczej). Ponadto skarżący oświadczył, iż koszty utrzymania mieszkania i mediów z nim związanych ponosi jego właściciel (matka skarżącego I. K.), natomiast wyżywienie i inne koszty utrzymania pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.465 zł netto. Przy tym nadmienił, że w soboty i niedziele wraz z całą rodziną zmuszeni są do korzystania z pomocy teściowej i matki w postaci serwowanych posiłków. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż w jego gospodarstwie domowym pozostaje również żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 1.667 zł (uzyskiwane przez żonę skarżącego ze stosunku pracy oraz z tytułu zasiłku rodzinnego). W załączeniu do wniosku skarżący przekazał kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z 8 sierpnia 2011 r., kserokopię zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS z 5 sierpnia 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego S. K., kserokopie zeznań o wysokości osiąganego dochodu przez skarżącego i jego żonę w latach podatkowych 2012 i 2013 (PIT-37) wraz z informacjami o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11), kserokopie wyników badania lekarskiego i karty informacyjnej leczenia szpitalnego, a także kserokopie decyzji Starosty [...] o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 10 stycznia 2012 r., decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy i decyzji o utracie prawa do zasiłku. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (skierowane przykładowo do osób pozbawionych dochodów lub osób, których dochody są tak niewielkie, że nie są w stanie pokryć niezbędnych kosztów utrzymania). Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w przedłożonych dodatkowo dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację skarżącego i jego rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 1 i 2 p.p.s.a. Wynika z nich bowiem, iż skarżący po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie dysponuje obecnie żadnym źródłem przychodu. Jednocześnie na podstawie przekazanych dokumentów ustalono, że poza dochodami uzyskiwanymi w ramach gospodarstwa domowego przez żonę skarżącego ze stosunku pracy i zasiłku rodzinnego w wysokości 1.677 zł zarówno skarżący jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie dysponują żadnymi innymi zasobami pieniężnymi. Na wyjątkową w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje również okoliczność korzystania przez skarżącego i jego rodzinę z pomocy matki i teściowej polegającej na ponoszeniu przez nie kosztów dotyczących utrzymania lokalu mieszkalnego oraz kosztów związanych z zakupem żywności. W tej sytuacji uznano, że skarżący nie jest w stanie wygenerować jakichkolwiek środków pieniężnych umożliwiających mu zapłatę kosztów postępowania sądowego w całości bądź w części. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.