I SA/Op 150/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 2 października 2024 r., nr FN.6330.882.2024.KD w przedmiocie przyznania jednorazowego zasiłku powodziowego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez W. M. [dalej: skarżący, strona, wnioskodawca] jest decyzja Burmistrza Głuchołaz [dalej: Burmistrz, organ] z 2 października 2024 r., nr FN.6330.882.2024.KD, przyznająca jednorazowy zasiłek powodziowy w kwocie 2.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskodawca, działając na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 654 ze zm.) [dalej: ustawa powodziowa], zwrócił się do organu o przyznanie zasiłku powodziowego w kwocie 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. poniósł szkody o wartości około 20.000 zł. Decyzją z 2 października 2024 r. Burmistrz, na podstawie art. 5 ust. 1-6 ustawy powodziowej, przyznał stronie jednorazowy zasiłek powodziowy w kwocie 2.000 zł. Decyzja nie zawierała uzasadnienia. Organ – stosując art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) [dalej: kpa] – odstąpił od jego sporządzenia, gdyż decyzja, w jego ocenie, uwzględniała w całości żądanie strony. Na decyzję powyższą strona wniosła samodzielnie sporządzoną skargę do Sądu zarzucając, że orzeczenie organu nie uwzględnia złożonego wniosku w całości, ponieważ wartość szkód powodziowych wyniosła około 20.000 zł, co wskazano już we wniosku o przyznanie zasiłku. Wskutek wniesienia skargi Burmistrz sporządził uzasadnienie decyzji (art. 54 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa), omyłkowo oznaczone jako "odpowiedź na skargę" (patrz: pismo organu z 16 lipca 2025 r.). Burmistrz wyjaśnił, że ustawowo określona kwota wnioskowanego zasiłku wynosi maksymalnie 2.000 zł (art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy powodziowej). Natomiast w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezpodstawnej. W piśmie procesowym z 25 czerwca 2025 r. pełnomocnik strony podtrzymał skargę, wskazał, że decyzja Burmistrza została zaskarżona w całości oraz sformułował zarzuty naruszenia: - art. 7, art. 77, art. 80 kpa, poprzez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego przez organ, co skutkowało wydaniem decyzji, która narusza słuszny interes skarżącego; - art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy powodziowej, poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyznanie zasiłku w wysokości 2.000 zł, podczas gdy wysokość tego zasiłku powinna odpowiadać wartości szkody poniesionej wskutek powodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa]. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję: 1) uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej. Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ekonomiką obrotu gospodarczego lub uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji publicznej – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji albo wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego jej wydaniem – wynikające z przepisów kpa. Działając w granicach swej kognicji Sąd nie znalazł również podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy powodziowej oraz kpa. Zgodnie z art. 127 § 1a kpa decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. Według art. 107 § 4 kpa można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. W stanie sprawy wynikającym z akt administracyjnych Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o spornych interesach stron – ponieważ w sprawie o przyznanie zasiłku występuje tylko jedna strona, to jest wnioskodawca; ani też decyzja nie została wydana wskutek odwołania – gdyż zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku postępowania administracyjnego prowadzonego tylko w jednej instancji, a sprawa została załatwiona ostateczną decyzją Burmistrza. Organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, uznając, że uwzględnia ona w całości wniosek strony o przyznanie zasiłku, wskutek czego stała się ona decyzją ostateczną, a strona była uprawniona do wniesienia skargi do Sądu, ponieważ w trybie administracyjnym nie przysługiwał jej środek żaden zaskarżenia (art. 52 § 1-2 ppsa). Skarga, wniesiona z zachowaniem terminu z art. 53 § 1 ppsa, podlegała więc merytorycznemu rozpatrzeniu przez Sąd. Gmina Głuchołazy jest gminą poszkodowaną w wyniku wystąpienia powodzi we wrześniu 2024 r., na terenie której stosuje się szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie, Dz.U. poz. 1859 ze zm.). Z tego powodu w odniesieniu do skarżącego znajdują zastosowanie przepisy art. 5 ustawy powodziowej (§ 3 powyższego rozporządzenia). Zgodnie z przepisami art. 5 ustawy powodziowej: (ust. 1) rodzina lub osoba samotnie gospodarująca [...] poszkodowana w wyniku wystąpienia powodzi, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może otrzymać jednorazowy zasiłek powodziowy w kwocie do 2 tys. zł, zwany dalej "zasiłkiem"; (ust. 2) zasiłek jest przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej [...] i nie podlega zwrotowi [...]; (ust. 3) zasiłek jest przyznawany na wniosek rodziny lub osoby samotnie gospodarującej [...] złożony w terminie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 1 ust. 2 do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy, na terenie której wnioskodawca poniósł szkodę w wyniku powodzi, albo gminy sąsiadującej, na terenie której przebywa w wyniku przeprowadzenia ewakuacji albo konieczności opuszczenia zagrożonego miejsca zamieszkania; (ust. 4) decyzję o przyznaniu zasiłku wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), o którym mowa w ust. 3, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni od dnia wpłynięcia wniosku do organu; (ust. 5) do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza oświadczenie, że w wyniku powodzi doznał szkody majątkowej wraz z określeniem jej wartości, nie ubiegał się o zasiłek na terenie innej gminy oraz że wyraża zgodę na weryfikację danych zawartych we wniosku [...]; (ust. 6) zasiłek jest wypłacany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o którym mowa w ust. 3, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni od dnia wydania decyzji w sprawie przyznania zasiłku, w wysokości: 1) równej wartości szkody według oświadczenia, o którym mowa w ust. 5, jeżeli nie przekracza 2 tys. zł; 2) 2 tys. zł, jeżeli wartość szkody według oświadczenia, o którym mowa w ust. 5, jest równa bądź wyższa niż 2 tys. zł. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący wraz z małżonką zamieszkuje w G., należąca do niego nieruchomość została zalana wodami powodziowymi, wartość szkód powodziowych strona oceniła na kwotę 20.000 zł. Skarżący nie ubiegał się o zasiłek powodziowy na terenie innej gminy oraz wyraził zgodę na weryfikację danych zawartych we wniosku o zasiłek (patrz: wniosek złożony 30 września 2024 r. na urzędowym formularzu). Wniosek o przyznanie zasiłku skarżący złożył 30 września 2024 r., czyli z zachowaniem terminu z § 4 pkt 1 powyższego rozporządzenia. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego (art. 61 § 1, art. 61 § 3 kpa). Postępowanie wyjaśniające sprowadzało się do oceny oświadczeń strony zawartych we wniosku, co znajduje umocowanie w treści art. 5 ust. 4-6 ustawy powodziowej, ze względu na dwudniowy termin rozpatrzenia wniosku, złożenie oświadczenia zawartego we wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania i dwudniowy termin wypłaty zasiłku liczony od dnia wydania decyzji. Zdaniem Sądu z treści decyzji i następczo sporządzonego uzasadnienia wynika, że Burmistrz przyjął oświadczenie skarżącego, a następnie stwierdził, że w sprawie spełnione są ustawowe kryteria przyznania i wypłaty zasiłku z art. 5 ustawy powodziowej. Organ ustalił również, że wartość deklarowanych przez wnioskodawcę szkód powodziowych uprawnia go do otrzymania zasiłku w kwocie 2.000 zł, czyli tak jak wskazano we wniosku. Z powyższych powodów Sąd nie znalazł w sprawie podstaw do stwierdzenia, że organ wydając decyzję z 2 października 2024 r. naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu Burmistrz prawidłowo stwierdził też, że wydana decyzja uwzględnia wniosek strony w całości, a tym samym dopuszczalne było odstąpienie od sporządzenia jej uzasadnienia. W stanie faktycznym sprawy organ uznał wniosek strony, złożony na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy powodziowej (co jednoznacznie wskazano w treści podania), za uzasadniony i decyzją z 2 października 2024 r. przyznał wnioskowany zasiłek w maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości wynoszącej 2.000 zł (art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy powodziowej). W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to, zaopatrzone następnie w uzasadnienie sporządzone po wniesieniu skargi, jest prawidłowe. Proste zestawienie wartości szkody wskazanej przez skarżącego (20.000 zł) oraz treści art. 5 ust. 6 pkt 2 ustawy powodziowej (wysokość zasiłku wynosi 2 tys. zł, jeżeli wartość szkody jest równa bądź wyższa niż 2 tys. zł) wskazuje, że kwota zasiłku przysługującego wnioskodawcy wynosi 2.000 zł. Sąd podkreśla, że celem przyznania zasiłku jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej (art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej), a nie – jak zdaje się to postrzegać skarżący – przyznanie rekompensaty za poniesione szkody powodziowe. Niezbędna potrzeba bytowa to taka potrzeba, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować – potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym; taka, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka; taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA w z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1067/19). Nie budzi przy tym wątpliwości, że do kręgu niezbędnych potrzeb bytowych należą: żywność, odzież, środki czystości czy też zapewnienie "dachu nad głową". Zasiłek nie ma natomiast charakteru odszkodowawczego, nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa. Z powyższych powodów Sąd nie stwierdził był w sprawie wystąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik. Z opisanych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę. Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Natomiast wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków należy do czynności wykonywanych przez referendarza sądowego (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).