I SA/Op 159/15

WyrokWSA w Opolu2015-05-27

Skład orzekający: Anna Wójcik, Krzysztof Bogusz, Grzegorz Gocki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci, dokonane przez małżonka zmarłego, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, jeśli zgłoszenie nabycia nie zostało dokonane w ustawowym terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego?
Ratio decidendi
Nabycie prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku i podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Zwolnienie z tego podatku dla najbliższych członków rodziny (w tym małżonka) jest możliwe tylko pod warunkiem zgłoszenia nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (śmierci wkładcy). Niedotrzymanie tego terminu, niezależnie od przyczyn, skutkuje koniecznością opodatkowania nabycia na zasadach ogólnych.
Stan faktyczny
Skarżący R. P. nabył po swojej zmarłej żonie prawo do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Bank wypłacił mu środki w kwocie 53.342,43 zł. Skarżący nie zgłosił tego nabycia naczelnikowi urzędu skarbowego w ustawowym terminie 6 miesięcy od śmierci żony. Po wezwaniu przez urząd skarbowy złożył zeznanie SD-3, w którym zgłosił do opodatkowania połowę kwoty (26.671,00 zł). Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił podatek w kwocie 646,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że niezgłoszenie wynikało z nieznajomości przepisów i że urząd skarbowy został powiadomiony o wypłacie przez bank.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zamojska-Jaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 stycznia 2015r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 15 stycznia 2015 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) – dalej jako: [O.p.] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 17 października 2014 r., którą ustalono na kwotę 646,00 zł podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez R. P. (dalej określanego jako podatnik, strona, skarżący) po zmarłej w dniu 4 sierpnia 2013 r. jego żonie M. P. prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Decyzję powyższą wydano w wyniku następujących ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej: W dniu 27 września 2013 r. do Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu wpłynęło z "A" w [...] "Zawiadomienie o wypłacie wierzytelności po zmarłym" – w którym A poinformowała organ podatkowy I instancji o dokonanej w dniu 19 września 2013 r. na rzecz podatnika wypłacie, po zmarłej żonie M. P., kwoty w wysokości 53.342,43 zł tytułem wkładu oszczędnościowego na wypadek śmierci. Po stwierdzeniu, że podatnik nie zgłosił, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, faktu nabycia po ww. zmarłej środków pieniężnych na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci, wezwano go do wyjaśnienia przyczyn niezłożenia w terminie deklaracji podatkowej o nabyciu środków pieniężnych po zmarłej żonie, dołączając druk zeznania podatkowego SD-3, celem jego wypełnienia i złożenia we właściwym organie podatkowym. W następstwie powyższego podatnik złożył w dniu 16 września 2014 r. zeznanie SD-3, w którym zgłosił do opodatkowania środki pieniężne w kwocie 26.671,00 zł (wraz ze skróconym odpisem aktu zgonu żony zmarłej w dniu 4 sierpnia 2013 r.) z wyjaśnieniem, iż środki tam zgromadzone stanowiły współwłasność małżeńską. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu decyzją z dnia 17 października 2014 r. ustalił podatnikowi podatek od spadków i darowizn w kwocie 646,00 zł z tytułu nabycia środków pieniężnych na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci po zmarłej żonie M. P. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu podatnik podniósł, iż nie pamięta daty, w której wraz z małżonką dokonał dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Natomiast po śmierci żony złożył w A w [...] (dalej: A) akt zgonu żony, który na tej podstawie wystawił wyżej opisane "Zawiadomienie.."i przesłał je do urzędu skarbowego. W jego przekonaniu spełnił tym samym wszystkie wymogi niezbędne dla skorzystania ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn, przewidzianego przepisami ustawy o tym podatku, dla członków najbliższej rodziny. Wskazał też na swą niewiedzę co do tego, że fakt nabycia wierzytelności z opisanego tytułu należy osobiście zgłosić do organu podatkowego. W związku z tym zwrócił się o rozsądne rozpatrzenie sprawy i nieobciążanie go podatkiem, wymierzonym na skutek popełnienia jednorazowego błędu. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania i ponownej analizie całokształtu okoliczności sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu opisaną na wstępie decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentów podnoszonych przez podatnika. Przytaczając na wstępie unormowania prawne mające w sprawie zastosowanie wskazał na przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009r., Nr 93, poz. 768 z późn. zm.) - dalej: (upsd), w tym jej art. 1 ust. 1 pkt 1 stanowiący, że opodatkowaniu podlega nabycie tytułem dziedziczenia własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W myśl zaś ustępu 2 ww. przepisu, podatkowi temu podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci. Na tej podstawie stwierdził, że nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci nie następuje w drodze spadku, albowiem z art. 922 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego wynika, że do spadku nie należą prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Do tego rodzaju praw majątkowych należą prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.), posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej, przy czym kwota ta nie może być wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Zapis bankowy nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku. W praktyce oznacza to, że osoba wskazana przez posiadacza w umowie rachunku bankowego ma możliwość zadysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku, bezpośrednio po śmierci, bez konieczności sądowego lub notarialnego stwierdzenia praw do spadku. Posiadacz rachunku może wydać więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci - przy czym łączna suma dyspozycji nie może przekroczyć wskazanego wyżej limitu. Jeżeli posiadacz rachunku wydał więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, a łączna suma dyspozycji przekracza limit, dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 upsd, w przypadku nabycia praw do wkładów oszczędnościowych na wypadek śmierci, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą śmierci wkładcy. Omawiając przewidziane w art. 4a uspd zwolnienie z obowiązku zapłaty tego podatku organ zwrócił uwagę, że jest ono możliwe jedynie po spełnieniu przewidzianych w nim warunków. I tak, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 upsd, zwalnia się z podatku od spadków i darowizn nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby najbliższe dla zmarłego tj.: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę - pod warunkiem, że zgłoszą oni to nabycie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zwolnienie stosuje się, gdy zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Niedotrzymanie określonego w art. 4a upsd warunku zwolnienia podatkowego, czyli zgłoszenia do organu podatkowego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od daty powstania obowiązku podatkowego powoduje konieczność opodatkowania nabycia rzeczy lub praw majątkowych na zasadach ogólnych, przewidzianych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej - stosownie do uregulowań art. 4a ust. 3 upsd. Wskazując na przedstawione regulacje prawne organ odwoławczy wyjaśnił, że podatnik, w związku z nabyciem po zmarłej w dniu 4 sierpnia 2013 r. żonie prawa do wkładu oszczędnościowego, nie spełnił warunku uprawniającego do ww. zwolnienia podatkowego, a mianowicie nie złożył w terminie 6-ciu miesięcy od dnia śmierci żony zgłoszenia o nabyciu tych praw majątkowych na druku SD-Z2. Termin ten upłynął bezskutecznie z dniem 4 lutego 2014 r. Podatnik dokonał zgłoszenia o nabyciu dopiero w dniu 16 września 2014 r. na skutek wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 5 września 2013 r. Zgłoszenie nastąpiło więc po terminie. Odnosząc się natomiast do podniesionych w odwołaniu przyczyn niedochowania ww. terminu i w konsekwencji niezgłoszenia nabycia wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy w terminie uprawniającym do skorzystania z całkowitego zwolnienia Dyrektor Izby wyjaśnił, że dla nabycia prawa do omawianego zwolnienia podatkowego ustawodawca nie przewidział wyjątków, w których nabywca praw majątkowych, uchybiający terminowi do zgłoszenia ich właściwemu organowi, mógłby skorzystać z ulgi określonej w art. 4a ww. ustawy. Zatem nie ma znaczenia dla sprawy, czy uchybienie terminu do złożenia zgłoszenia jest usprawiedliwione, wynika z winy strony czy też nie. Organ zauważył równocześnie, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 4a ust. 2 upsd, zgodnie z którym przedmiotowe zwolnienie stosuje się także wówczas, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów określonych w ust. 1 pkt 1, pod warunkiem, że zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Wskazany przepis uzależnia zastosowanie zwolnienia, pomimo uchybienia 6-miesięcznemu terminowi, od uprawdopodobnienia, iż nabywca nie wiedział o nabyciu praw majątkowych. Z akt sprawy jednoznacznie jednak wynika, że zgodnie z "Zawiadomieniem ..." z dnia 25 września 2013 r. dokonanym przez A w [...], w dniu 19 września 2013 r. została podatnikowi wypłacona kwota 53.342,43 zł. Pozwala to wnioskować, że o nabyciu po zmarłej żonie M. P. wkładu oszczędnościowego podatnik dowiedział się najpóźniej w tej dacie, a więc w dniu wypłaty, przy czym organ zwrócił uwagę, iż wypłaty tej bank A w [...] dokonał w związku z dostarczeniem przez stronę dokumentu potwierdzającego zgon żony. W świetle przedstawionych okoliczności nabycie przez podatnika prawa do wkładu oszczędnościowego na wypadek śmierci po zmarłej żonie podlegało opodatkowaniu na zasadach ogólnych, uregulowanych w art. 4a ust. 3 upsd, określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, o których mowa w art. 9 ust. 1 upsd, do których ustawodawca zalicza m.in. małżonków. Z uwagi na fakt, że środki zgromadzone tytułem wkładu oszczędnościowego były objęte wspólnością małżeńską, należało opodatkować połowę ww. kwoty. Biorąc pod uwagę wysokość przypadającego na podatnika udziału we wkładzie oszczędnościowym wynoszącego 26.671,21 zł, kwotę wolną od opodatkowania w wysokości (w I grupie podatkowej) 9.637 zł, organ ustalił wysokość należnego podatku na kwotę 646 zł, przedstawiając jej szczegółowe obliczenie. We wniesionej na tę decyzję skardze skarżący powtórzył stanowisko prezentowane w odwołaniu podkreślając, że niezgłoszenie organowi w ustawowym terminie faktu nabycia po zmarłej żonie udziału we wkładzie oszczędnościowym wynikało z nieznajomości przepisów prawa. Jednocześnie zwrócił uwagę, że urząd skarbowy został powiadomiony o tym fakcie poprzez nadesłanie zawiadomienia o wypłacie przez bank A w [...]. Jednak mimo tej wiedzy nie podjął żadnych działań, w szczególności nie wezwał go do złożenia zeznania przed upływem 6-miesięcznego terminu. Upatrując w tym niewłaściwego wypełniania przez urząd skarbowy przypisanych mu zadań podkreślił, że osoby niepełnosprawne winny być objęte ochroną i ulgowym traktowaniem, on sam zaś już drugi raz takiego błędu nie popełni. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie argumentując jak uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił dodatkowo, że przyczyny uchybienia 6-miesięcznemu terminowi nie mają znaczenia, natomiast chęć skorzystania z przewidzianych omawianą ustawą ulg i zwolnień musi być wyrażona przez nabywcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, j.t.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako: [p.p.s.a.] wynika, że Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części w przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa. W § 1 pkt 1 lit. a) – b) tego przepisu wskazano, że chodzi tu o przypadki naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takich przypadkach Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub części, ewentualnie – w razie spełnienia przesłanek opisanych w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - stwierdza jej nieważność. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd kontroluje zaskarżony akt niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej podstawy prawnej. Zatem zaskarżona przez stronę decyzja mogła być oceniana wyłącznie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów. W myśl bowiem art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów administracji publicznej, a kontrola ta jest dokonywana w zakresie określonym w ustawie. Z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika natomiast, że kontrola ta jest sprawowana wyłącznie przez pryzmat legalności aktów administracyjnych, czyli zgodności z prawem, nie zaś z punktu widzenia celowości czy też np. zasad współżycia społecznego. Oceniając więc zaskarżoną decyzję według zasad wyżej opisanych Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew postawionym w niej zarzutom decyzja ta nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie ustaliły podatnikowi podatek z tytułu nabycia prawa do wkładu oszczędnościowego po śmierci osoby bliskiej (tu: żony), czy też winny zastosować zwolnienie z tego podatku, czego domaga się skarżący. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy podatkowe nie budził wątpliwości i został przyjęty za podstawę sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Wynikało z niego, że skarżący nabył po swej zmarłej w dniu 4 sierpnia 2013 r. żonie M. P. prawo do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy. Dokument informujący o przelaniu na jego rzecz kwoty 53.342,43 zł został przesłany do Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu w dniu 27 września 2013 r. (data wpływu) przez A w [...] ze wskazaniem, że wypłata tego wkładu na rzecz skarżącego, co miało miejsce w dniu 19 września 2013 r., nastąpiła na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci. Skarżący nie dokonał w ustawowym 6-miesięcznym terminie liczonym od dnia powstania obowiązku podatkowego (data śmierci wkładcy - art. 4a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 upsd) zgłoszenia faktu nabycia tego prawa majątkowego, podobnie jak nie uczynił tego w terminie określonym w art. 4a ust. 2 tej ustawy zastrzeżonym dla przypadków późniejszego, niż w dacie śmierci wkładcy, powzięcia wiadomości o nabyciu praw majątkowych. Są to okoliczności bezsporne, niekwestionowane przez skarżącego. W ocenie Sądu zostały one prawidłowo ocenione w kontekście wyżej przywołanych przepisów, przewidujących prawo do zwolnienia, po spełnieniu określonych w ustawie warunków, z podatku od spadków i darowizn dla osób najbliższych, do których w świetle art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd zalicza się także małżonka osoby zmarłej. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika zatem, że warunkiem zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku jest zgłoszenie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego faktu nabycia tych praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od daty powstania obowiązku podatkowego. Termin ten, co do zasady (art. 6 ust. 1 pkt 3 upsd), należy liczyć od dnia śmierci wkładcy, czyli w tej sprawie od dnia 4 sierpnia 2013 r. Tak obliczony termin do dokonania zgłoszenia upłynął zatem z dniem 5 lutego 2014 r. i w tym terminie skarżący nie zgłosił właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego faktu nabycia prawa do wkładu, co samo w sobie byłoby wystarczające do uzyskania zwolnienia. Nie dokonał tego także w terminie, o jakim mowa w art. 4a ust. 2 upsd, a zatem w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o nabyciu tych praw majątkowych (pod warunkiem równoczesnego uprawdopodobnienia faktu późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu), co nastąpiło z dniem 19 września 2013 r. jako dacie wypłaty wkładu. Podkreślić należy, że powołane wyżej przepisy są jasne i ich wykładnia nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Również ich subsumcja do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy została dokonana prawidłowo. Skoro skarżący w wymaganym 6-miesięcznym terminie liczonym w sposób określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd (ani nawet w ust. 2) bezspornie nie dokonał zgłoszenia o nabyciu przedmiotowego prawa majątkowego, to prawidłowo organy ustaliły mu wysokość zobowiązania podatkowego w sposób opisany w kwestionowanej decyzji. Jak trafnie wskazał Dyrektor Izby, termin do dokonania zgłoszenia upłynął bezskutecznie (z dniem 4 lutego 2014 r. lub ewentualnie z dniem 19 marca 2014 r.), skoro skarżący przedmiotowe nabycie zgłosił dopiero w dniu 16 września 2014 r. na skutek wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie-Koźlu. Dodać też należy, że ze względu na wysokość nabytego prawa majątkowego nie miał tu zastosowania wyjątek od obowiązku dokonania zgłoszenia przewidziany w art. 4a ust. 4 upsd. Nie mogą być uznane za skuteczne zarzuty skarżącego o powinności organu podatkowego przypomnienia podatnikowi, przed upływem 6-miesięcznego terminu, o dokonaniu zgłoszenia nabycia prawa majątkowego jako warunku objęcia zwolnieniem, co skarżący motywuje wiedzą organu (wskutek zawiadomienia w dniu 27 września 2013 r. przez A w [...]) o dokonanej wypłacie wkładu. Po pierwsze, przepis art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd stanowi wyraźnie, że obowiązek zgłoszenia o nabyciu ciąży na nabywcach rzeczy lub praw majątkowych i że jest to jedyny warunek zwolnienia (poza opisanym wyżej terminem dokonania tej czynności). Nie można uznać, aby był on powinnością nadmierną i nieproporcjonalną, której nie można sprostać w normalnym toku czynności. Niepełnosprawność, na którą powołuje się skarżący, nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niezachowanie tego warunku, tym bardziej, że skarżący aktywnie osobiście uczestniczył w czynnościach postępowania podatkowego i sądowego a ponadto samo zgłoszenie faktu nabycia nie wymagało przecież obecności skarżącego w siedzibie urzędu skarbowego. Jednocześnie brak jest prawnych przeszkód do działania w sprawie przez pełnomocnika, którym w postępowaniu przed organami podatkowymi mógł być członek najbliższej rodziny. Dodać przy tym trzeba, że ww. termin sześciomiesięczny ma charakter terminu prawa materialnego i jest nieprzywracalny, a zatem przyczyny, z powodu których doszło do uchybienia tego terminu, nie mogły mieć znaczenia dla treści rozstrzygnięcia, co prawidłowo ocenił Dyrektor Izby Skarbowej. Po drugie, skorzystanie ze zwolnienia jest wolą nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych i organ podatkowy nie mógł działać z urzędu, tym bardziej, że takie zgłoszenie mogło nastąpić nawet w ostatnim dniu ustawowego terminu i mogło być dokonane przesyłką listową, co oznacza, że nawet kilka dni po upływie 6-miesięcznego terminu mogło wpłynąć do organu podatkowego. Okolicznością umożliwiającą skorzystanie ze zwolnienia mimo uchybienia terminu nie może być też niewiedza o konieczności dopełnienia takiego warunku. Ponadto przepis powyższy normuje kwestię zwolnienia podatkowego i musi być wykładany ściśle, zasadą jest bowiem zapłata podatku, w tym od nabycia prawa do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy, co wyraźnie wynika z art. 1 ust. 2 upsd. W świetle przedstawionych rozważań przeprowadzoną przez organy analizę i wykładnię unormowań prawnych mających zastosowanie w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, w tym przepisu art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe normującego instytucję zapisu bankowego, Sąd ocenia jako prawidłową. W szczególności trafnie oceniono charakter prawny nabycia tego prawa wskutek śmierci wkładcy jako niewchodzącego w skład spadku, albowiem prawo to przeszło na osoby bliskie (stosownie do dyspozycji wkładcy) niezależnie od przysługującego im statusu spadkobiercy (w tym przypadku na rzecz skarżącego). Wynika to jednoznacznie z treści art. 1 ust. 2 upsd wykładanego łącznie z art. 1 ust. 1 tej ustawy. Zatem zbędne było stwierdzenie praw do spadku po zmarłej, gdyż nabycie tego prawa majątkowego nastąpiło na podstawie dyspozycji wkładcy. Również okoliczności faktyczne sprawy zostały właściwie, w zakresie niezbędnym dla treści rozstrzygnięcia, ustalone, co odpowiada wymogom zawartym w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Zarzuty skarżącego koncentrują się zasadniczo na argumentach natury słusznościowej, co, jak wyżej wskazano, nie może mieć w sprawie takiej jak niniejsza, wpływu na jej rozstrzygnięcie. Istotne jest w niej bowiem to, czy organy podatkowe właściwie zinterpretowały ww. przepisy prawa normujące warunki niezbędne dla skorzystania ze zwolnienia podatkowego w ustalonym niespornie stanie faktycznym sprawy, natomiast przyczyny niezłożenia zeznania w wymaganym ustawowym terminie, jak już wyżej podkreślono, nie mogą podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia. Ustawodawca nie przewidział bowiem tego rodzaju okoliczności, pozwalających na zastosowanie ulgi mimo uchybienia 6-miesiecznemu terminowi, jak też nie nałożył na organy obowiązku informowania podatników o zbliżającym się upływie tego terminu. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i nie dopatrując się, w ramach kontroli zaskarżonego aktu dokonanej w trybie art. 134 § 1 p.p.s.a., tego rodzaju naruszeń prawa, które spowodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło