I SA/Op 161/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z. P. (dalej jako skarżący) wniósł skargę decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Wartość przedmiotu sporu opiewała na kwotę 1.472.252 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 14.723 zł, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 7.362 zł. Referendarz sądowy, uznając trudną sytuację skarżącego, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. przyznał mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W dniu 3 sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz.718) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odnośnie swojej sytuacji skarżący oświadczył, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,8 ha (nieużytki obciążone "hipoteką na 400 tys. zł") oraz ponosi koszty związane z leczeniem i zapłatą grzywny karno-skarbowej w kwocie 221 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy wskazać, że zasadność wniosku strony oceniana jest z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Nadto należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dokonując oceny sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, poza informacjami zawartymi w treści przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy wykorzystał również oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przy sprawie o sygn. akt I SA/Op 320/16. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podniósł, że jego obecna trudna sytuacja finansowa i życiowa jest następstwem decyzji Urzędu Skarbowego w [...] polegających na przeniesieniu zobowiązania podatkowego z jego dostawcy na niego, w wyniku czego zmuszony został do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej wówczas jedyne źródło utrzymania jego gospodarstwa domowego. Nadmienił przy tym, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, posiadającą zaległości podatkowe oraz zaległe zobowiązania wobec banków i ZUS. Wskazał również, iż został wpisany do "KRS Rejestru Dłużników Niewypłacalnych". Ponadto oświadczył, że obecnie jest na utrzymaniu rodziny i "znajomych" (jak oświadczył przebywa tam gdzie otrzyma "wikt i utrzymanie". Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz dokonał także analizy danych zawartych w przekazanych przez skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu, kserokopii oświadczeń córki M. P. z 15 maja 2016 r. i 24 sierpnia 2016 r. o udzielanej skarżącemu pomocy materialnej, zaświadczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego z 31 sierpnia 2015 r., postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o rozłożeniu na raty kosztów sądowych oraz grzywny wraz z dowodami zapłaty rat, potwierdzenia przyjęcia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej z 13 maja 2014 r., potwierdzenia przyjęcia wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z 10 czerwca 20016 r., zawiadomienia z 26 października 2015 r. o wpisie do księgi wieczystej hipoteki przymusowej, wniosku z 19 lutego 2015 r. o nakazie wyjawienia majątku wraz z wykazem majątku, postanowienia z 2 października 2015 r. o wpisie do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych wraz z zawiadomieniem o dokonaniu tego wpisu, wyciągów bankowych, doręczenia postanowień o odrzuceniu wniosków wierzycieli skarżącego o wyjawienie majątku, tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wezwania do zapłaty, powiadomienia o obowiązku zapłaty, przypomnienia o nieuregulowanym zadłużeniu, informacji o zadłużeniu z ofertą rozłożenia na raty spłaty tego zadłużenia, pisma informującego o stanie zadłużenia wobec A S.A., zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015 (PIT-36). W ocenie referendarza skarżący wykazał, iż nie posiada możliwości poniesienia kosztów postępowania, w tym kosztów w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Z przekazanych i potwierdzonych materiałem dowodowym informacji wynika bowiem, że w 2014 r. jedynym źródłem utrzymania skarżącego była działalność gospodarcza, w której poniósł stratę w wysokości 3.106,22 zł, przy przychodach w kwocie 242.300 zł (dane wynikające z kserokopii zeznania podatkowego PIT-36), zaś w całym 2015 r. źródłem pozyskania środków finansowych dla niego były wyłącznie przychody ze stosunku pracy w wysokości 1.207,89 zł (co wynika z kserokopii zeznania podatkowego PIT-36). Podobna sytuacja miała miejsce w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r., kiedy skarżący pobierał wynagrodzenie ze stosunku pracy (w kwocie 891,97 zł, na co wskazuje informacja pochodząca z kserokopii zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu). Powyższe okoliczności wskazują, iż z chwilą zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w 2014 r. uległa pogorszeniu sytuacja materialna skarżącego do tego stopnia, że zmuszony został do korzystania z pomocy osób pozostających poza jego gospodarstwem domowym (tj. brata i córki, jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznania prawa pomocy oraz przedłożonego dodatkowo pisemnego oświadczenia córki). Zatem z chwilą zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w 2014 r. uległ również utracie potencjał finansowy skarżącego pozwalający na zapłatę wymaganych kosztów sądowych. Jednocześnie w oparciu o informacje zawarte w przedłożonych dokumentach (pismo B S.A. z 12 lutego 2016 r. przypominające o nieuregulowanym zadłużeniu, pismo C Sp. z o.o. przypominające o obowiązku zapłaty, pismo D Spółka Komandytowa informujące o stanie zadłużenia wobec A S.A) ustalono, że obecnie skarżący posiada znaczne wymagalne zobowiązania wobec instytucji bankowych i innych podmiotów opiewające na łączną kwotę 157.212,31 zł, zaś wyegzekwowanie od niego wymaganych należności podatkowych w wysokości 2.418.964,03 zł stało się bezskuteczne (wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 19 lutego 2015 r. o nakazie wyjawienia majątku skierowany do Sądu Rejonowego w [...]). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.