I SA/Op 164/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 18 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 194 zł) wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 18 grudnia 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. R. K. (dalej jako: skarżący, strona) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, powołując się na trudną sytuację materialną. Z uzasadnienia wniosku, a także z przedłożonego przez stronę formularza PPF, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), dalej jako [p.p.s.a.], wynika, że skarżący sam pozostaje w gospodarstwie domowym, a jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie 1742,48 zł brutto, otrzymywane po potrąceniach w wysokości ok. 668 zł (oświadczył zarazem, iż nie uzyskuje jakichkolwiek innych dochodów), oraz że nie posiada majątku. Do wniosku skarżący załączył kserokopie: wyciągu z protokołu ugody (sporządzonej w dniu 28 kwietnia 2005 r.), mocą której zobowiązał się do uiszczania alimentów na rzecz córki w kwocie 350 zł miesięcznie, umowy najmu lokalu mieszkalnego (czynsz najmu ustalono na kwotę 350 zł/miesięcznie), potwierdzenia wypłaty emerytury skarżącego za luty 2015r. w kwocie 668,04 zł, a także kserokopie dowodów wpłat: za abonament TV (w kwocie 49,90 zł) i Cyfrowy Polsat (w kwocie 40,90 zł), energię elektryczną (w kwocie 113,39 zł) oraz dowód wpłaty czynszu do spółdzielni mieszkaniowej za styczeń 2015r. w kwocie 204,10 zł. Skarżący, na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową dodatkowo przedłożył sporządzone w dniu 20 kwietnia 2015 r., pismo, w którym oświadczył, iż koszty związane z utrzymaniem mieszkania, opłatą medialną, zakupem żywności i lekarstw wynoszą łącznie 1.057,39 zł (wynajem mieszkania– 350 zł, czynsz – 204,10 zł, zakup żywności i lekarstw – 300 zł, opłaty za media – 203,29 zł). W piśmie tym wskazał również, że dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.742,48 brutto obciążone są "potrąceniami komorniczymi" w kwocie 785,62 zł (na rzecz urzędu skarbowego – 435,62 zł, zobowiązania alimentacyjne – 350 zł). W załączeniu do pisma skarżący przekazał również rozliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A za lata 2013 i 2014. Postanowieniem z dnia 11 maja 2015r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie m.in. z uwagi na niewystarczające wyjaśnienie przez skarżącego okoliczności związanych z jego sytuacją finansową i majątkową, niewskazanie źródeł finansowania comiesięcznych wydatków (w wysokości 1057,39 zł), które przewyższają deklarowane dochody w kwocie ok. 668 zł. We wniesionym od postanowienia z dnia 11 maja 2015r. sprzeciwie skarżący zakwestionował stanowisko referendarza, że przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje są nierzetelne. Zarzucił błędną ocenę jego sytuacji materialnej wskazując, że uzyskiwany przez niego dochód nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w związku z czym skarżący nie pokrywa wszystkich wydatków, a jego zadłużenie rośnie. Zaznaczył, że z obecnie uzyskiwanego dochodu - emerytury, która od 1 kwietnia 2015r. wynosi 1598,95 zł netto a po potrąceniach- 768 zł, jest w stanie pokryć jedynie wydatki związane z czynszem za mieszkanie (204 zł), opłatami za media (203 zł), zakupem żywności (200 zł), zakupem lekarstw (100 zł) oraz zakupem środków higieny i czystości (59 zł). Załączył dodatkowo kopie recept, paragonów za leki z miesiąca kwietnia i maja 2015r. na łączną kwotę 162,90 zł, dwie kopie umów abonenckich z dnia 15.10.2013r. i z dnia 28.11.2014r. (TV i Internet) oraz kopie umowy kompleksowej dotyczącej energii elektrycznej z dnia 24.10.2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu i dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Na wstępie wyjaśnić należy, że choć skarżący nie zakreślił odpowiednio pól w rubryce 4 formularza PPF, to jednak z wniosku strony z dnia 20 marca 2015r. wprost wynika, że domaga się on "zwolnienia w całości z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 194 zł od wniesionej skargi". Wobec powyższego Sąd przyjął, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (o co ubiega się skarżący) następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Dotyczy to osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Mając zatem na uwadze przedstawioną sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie posiada bowiem żadnego majątku nieruchomego czy ruchomego ani oszczędności, a utrzymuje się z emerytury, która po potrąceniach wynosi obecnie ok. 768 zł. Kwota ta jest niewystarczająca aby pokryć miesięczne wydatki związane z kosztami utrzymania koniecznego jednej osoby, tym bardziej, że skarżący ponosi także koszty zakupu lekarstw. W związku z poczynionymi ustaleniami, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz stan jego zdrowia, Sąd uznał, że może on mieć trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie skargi (wpisu w wysokości 194 zł), bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, a zatem spełnia przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.