I SA/Op 164/21
WyrokWSA w Opolu2021-06-24
Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Aleksandra Sędkowska, Anna Komorowska-Kaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą w 2019 r. jest zasadna, gdy krajowy limit pomocy de minimis w rolnictwie został wyczerpany przed wydaniem decyzji przyznającej pomoc?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania pomocy finansowej była zasadna, ponieważ krajowy limit pomocy de minimis w rolnictwie został wyczerpany przed wydaniem decyzji przyznającej pomoc. Pomoc ta mogła być przyznawana jedynie w latach 2019 i 2020, a po wyczerpaniu limitu krajowego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Chociaż organ powinien był umorzyć postępowanie, oddalenie skargi przez sąd, mimo braku merytorycznego rozstrzygnięcia, nie pogorszyło sytuacji strony, gdyż i tak nie uzyskałaby ona wnioskowanej pomocy.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o pomoc finansową z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą w 2019 r. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując na wyczerpanie krajowego limitu pomocy de minimis w rolnictwie. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący w skardze zarzucił, że organy próbowały zmusić go do złożenia fałszywego wniosku o pomoc związaną z COVID-19, podczas gdy jego szkody wynikały z klęsk żywiołowych. Sąd oddalił skargę, uznając, że wyczerpanie limitu pomocy de minimis uniemożliwiło przyznanie wnioskowanej pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 5 lutego 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu z tytułu szkody w uprawach rolnych oddala skargę.
Przedmiotem skargi M. S. (dalej też: Skarżący) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 5 lutego 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z dnia 18 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.
Z akt sprawy wynika, iż w dniu 9 października 2019 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie wpłynął wniosek Skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach spowodowane wystąpieniem w 2019 r. W punkcie VIII wniosku Skarżący oświadczył, że posiada ubezpieczenie co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk od co najmniej jednego ryzyka (np. suszy). Do wniosku dołączono także protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego oraz polisę ubezpieczeniową uprawy.
W dniu 31 października 2019 r. do organu prowadzącego postępowanie wpłynęła korekta ww. wniosku wraz z korektą protokołu nr [...], dotycząca zmiany charakteru wnioskowanej pomocy z pomocy publicznej na pomoc de minimis w rolnictwie oraz pomniejszenia powierzchni upraw z 30,60 ha na 29,74 ha.
Nadto z treści notatki służbowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w dniu 2 września 2020 r. pracownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie telefonicznie poinformował Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o wsparcie dla rolników poszkodowanych przez COVID-19 i ubiegłoroczną suszę, który miał na celu wypłatę środków w związku ze złożeniem wniosku Susza 2019 - pomoc de minimis. Skarżący nie wyraził zgody na złożenie takiego wniosku i poinformował, iż oczekuje na wypłatę środków z wniosku z ubiegłego roku oraz pisma z Agencji wraz z podstawą prawną dlaczego ma być złożony ponowny wniosek o wypłatę pomocy.
W dniu 2 września 2020 r. (data stempla pocztowego) do Kierownika Biura Powiatowego Agencji w Namysłowie wpłynęło pismo Skarżącego, w którym Strona wniosła o udzielenie informacji w sprawie statusu wniosku złożonego w dniu 9 września 2019 r. o udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej z tytułu wystąpienia suszy, terminie jego rozpatrzenia oraz terminie wypłaty pomocy finansowej z tytułu wymienionego działania.
Pismem z dnia 8 września 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie poinformował Stronę, iż aktualny status wniosku to poprawnie rozpatrzony - w związku z wyczerpaniem puli środków na pomoc de minimis na rok 2020 planowany termin wypłaty 2021 r.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Namysłowie pismem z dnia 15 września 2020 r. poinformował, iż zgodnie z danymi zawartymi na stronie MRiRW z dniem 7 sierpnia 2020 r., wyczerpano krajowy limit pomocy de minimis w rolnictwie na 2020 r. Nie pozwala to więc do końca bieżącego roku na przyznanie jakiejkolwiek pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie. Ponadto wskazał, że zgodnie z przepisami §13v rozporządzenia, na podstawie którego były rozpatrywane wnioski złożone w 2019 roku, pomoc na ich podstawie może być przyznawana tylko w 2019 i 2020 roku. Skutkiem powyższego, jeżeli nie rozpatrzone wnioski o pomoc de minimis nie zostaną wycofane w związku ze złożeniem nowego wniosku w trybie §13 z rozporządzenia, zostaną one rozpatrzone negatywnie ze względu na przepisy rozporządzenia (KE) 1408/2016 art. 3 ust. 7 i taki wnioskodawca może nie otrzymać żadnej pomocy.
Decyzją nr [...] z dnia 18 grudnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie odmówił przyznania Skarżącemu pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane były wystąpieniem w 2019 roku suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał m.in., iż w przedmiotowej sprawie nie został złożony wniosek o udzielenie pomocy na podstawie §13 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań ARiMR (Dz.U. z 2015, poz. 187 ze zm. – zwanego dalej Rozporządzeniem), dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19, połączony z oświadczeniem o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w §13v ust. 1 Rozporządzenia. Wobec powyższego, brak jest podstaw do udzielenia pomocy na podstawie § 13z ust.1 Rozporządzenia. Jednocześnie ze względu na wyczerpanie się krajowego limitu skumulowanej pomocy de minimis w rolnictwie, o którym mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.Urz. UE L 352 z 24.12.2013 roku, str 9) nie ma możliwości przyznania pomocy finansowej na podstawie złożonego w 2019 r. wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy. Z uwagi na powyższe, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M. S., złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie powyższej decyzji. Podniósł, iż "w jego rozumieniu porządku prawnego, jaki obowiązuje na terenie Rzeczypospolitej Polskiej niedopuszczalnym jest okpienie ofiar klęsk żywiołowych przez urzędników państwa polskiego, poprzez ich zmuszanie metodami mówiąc łagodnie nieeleganckimi, bo niewątpliwie taką metodą jest wydzwanianie do rolnika w czasie trwających prac polowych i zmuszanie go do podpisania dokumentu, który poświadcza nieprawdę, bo takim dokumentem jest niewątpliwie wniosek tzw. covidowy". Wskazał, iż nie chorował ani jednego dnia na tą chorobę (COVID- 19), dlatego uważa, że nie miała ona istotnego wpływu na utratę płynności finansowej gospodarstwa, w szczególności półtorej roku przed wybuchem epidemii. Wpływ na pogorszenie tej sytuacji miała natomiast susza występująca w 2019 r.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu decyzją z dnia 5 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że w myśl art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.UE L z dnia 24 grudnia 2013 r.) zwanego dalej Rozporządzeniem 1408/2013, łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w Załączniku I - Maksymalne łączne kwoty pomocy de minimis, o której mowa w art. 3 ust. 3, przyznane przez poszczególne państwa członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych. Zgodnie zaś z tym załącznikiem maksymalna kwota pomocy de minimis ustalona dla Polski wynosi 295.932.125 euro. Ponadto w załączniku tym wskazano, iż maksymalne kwoty są obliczane na podstawie uśrednienia trzech najwyższych wartości rocznej produkcji rolnej każdego państwa członkowskiego w latach 2012-2017. Metoda obliczania zapewnia równe traktowanie wszystkich państw członkowskich i dzięki niej żadna ze średnich wartości krajowych nie jest niższa od maksymalnych kwot ustalonych wcześniej na lata 2014-2020.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 Rozporządzenia nr 1408/2013 jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.
Następnie organ wskazał, że obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 sierpnia 2020 roku w sprawie wysokości wykorzystanego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Monitor Polski z 20 sierpnia 2020 pozycja 741), poinformowano, iż na dzień 7 sierpnia 2020 r. limit skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie został wykorzystany. W nawiązaniu do powyższego, organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 7 Rozporządzenia nr 1408/2013 (zakaz przyznawania pomocy powyżej limitu krajowego), do pomocy objętej wnioskiem M. S. z dnia 9 października 2019 r. nie mają już zastosowanie przepisy ww. rozporządzenia, tym samym pomoc o charakterze de minimis nie może zostać przyznana.
Nadto organ wyjaśnił, że powyższe okoliczności, polegające na wyczerpaniu górnego limitu krajowego pomocy de minimis, powinny skutkować umorzeniem postępowania w sprawie udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 roku suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Organ wyjaśnił przy tym, że możliwość realizacji uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, została ograniczona warunkiem wypłaty pomocy do górnego limitu krajowego. Natomiast jak wynika, z orzecznictwa sądowego, m.in. z wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 77/12, wraz z wyczerpaniem limitu środków ustaje możliwość realizacji danego uprawnienia. W ten sposób przestaje istnieć związek przedmiotu postępowania ze stosowaniem przepisów prawa materialnego, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Niemożliwe jest bowiem ewentualne orzeczenie o istnieniu uprawnienia strony, w sytuacji, gdy nie ma już odpowiednich środków, które mogą zostać przeznaczone na ten cel, w związku z czym nie może być wydana decyzja załatwiająca sprawę co do istoty.
W skardze z dnia 11 marca 2021 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji. W skardze wyjaśnił, że w dniu 2 września 2019 r. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu z powodu wystąpienia szkód na skutek suszy. Podał, że w dniu 8 września 2019 r. został poinformowany o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, jednak do chwili obecnej pomoc nie została mu wypłacona. Następnie wskazał, że pismem z dnia 15 września 2020 r. został poinformowany o negatywnym rozpatrzeniu wniosku, jeżeli wniosek ten nie zostanie wycofany poprzez złożenie nowego wniosku w związku z utratą płynności finansowej z powodu epidemii COVID - 19. Zarzucił, że niedopuszczalnym jest połączenie świadczenia pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie z udzielaniem wsparcia dla rolników poszkodowanych przez COVID -19, a tym samym "zmuszanie do złożenia wniosku" o przyznanie wsparcia finansowego w związku z ograniczeniami spowodowanymi epidemią COVID -19, co wiązałoby się ze składaniem fałszywych oświadczeń, gdyż jego gospodarstwo nie doznało szkód w związku z epidemią. Podkreślił, że szkody w jego gospodarstwie powstały w związku z wystąpieniem w 2019 r. niekorzystnych zjawiskami atmosferycznych. Końcowo wskazał, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne nie może być pokrzywdzony z powodu wykorzystania limitu pomocy de minimis i tym samym zmuszany do składania fałszywych oświadczeń zagrożonych odpowiedzialnością karna przez pracowników instytucji państwowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wskazał, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw, w związku, z czym wniósł o jej oddalenie. Ponownie podkreślił, iż zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 sierpnia 2020 r. w sprawie wysokości wykorzystanego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, na dzień 7 sierpnia 2020 r. limit skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie został wykorzystany. W związku z powyższym zgodnie z art. 3 ust. 7 Rozporządzenia nr 1408/2013 (zakaz przyznawania pomocy powyżej limitu krajowego), pomoc objęta wnioskiem Skarżącego z dnia 9 października 2019 r., zmienionym wnioskiem z dnia 31 października 2019 r., będąca pomoc o charakterze de minimis nie może zostać przyznana.
Nadto organ wyjaśnił, że w dniu 17 lipca 2020 r. zostało opublikowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2020 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020, poz. 1258), w którym wprowadzono przepis §13z zakładający, że w 2020 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w §2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia, producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19, a ich wnioski o pomoc suszową w 2019 r. nie zostały rozpatrzone. W związku z tym, iż M. S. nie otrzymał pomocy suszowej za 2019 r. i nie było już możliwości przyznania tej pomocy z uwagi na wyczerpanie górnego limitu krajowego oraz z uwagi na ograniczenie czasowe w przyznawaniu pomocy z tytułu strat spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (pomoc ta mogła być przyznawana przez Agencje jedynie w latach 2019 -2020), pracownicy Biura Powiatowego zaproponowali Skarżącemu, aby wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w §13z Rozporządzenia, kierując się wyłącznie interesem Strony. Wnioskowanie o ww. pomoc miało charakter dobrowolny, z którego Skarżący mógł, lecz nie musiał skorzystać. Ostatecznie, pomimo informacji pisemnej i telefonicznej o możliwości złożenia nowego wniosku, Strona nie zawnioskowała o udzielenie tej formy pomocy, która skierowana była do rolników, których gospodarstwa są zagrożone utratą płynności finansowej, z uwagi na ograniczenia na rynku rolnym w związku z COVID-19, a którym nie wypłacono pomocy suszowej za rok 2019. Organ podał przy tym, że przyznanie nowej pomocy nie było uzależnione od zachorowania na COVID-19 czy utraty płynności finansowej ze względu na COVID-19. Okolicznościami kwalifikującym danego producenta do złożenia wniosku było zagrożenie utraty płynności finansowej spowodowane czynnikami, o których mowa powyżej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z kolei w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 5 lutego 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z dnia 18 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu.
W tymi miejscu należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że warunki przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez występowania negatywnych zjawisk atmosferycznych w 2019 r. reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015, poz. 187 ze zm.) nazywane w dalszej części uzasadnienia Rozporządzeniem.
Jak wynika z treści § 13 v ust. 1 Rozporządzenia w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia, producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Nadto zgodnie z § 13 v ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1 udzielana jest zgodnie z przepisami Rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.
W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z treści wniosku z dnia 31 października 2019 r., Skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy de minimis, a szacowane szkody- co wynika z protokołu oszacowania i zakresu szkody - wyniosły 24, 92 % średniorocznej produkcji w gospodarstwie rolnym. Zatem w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miały przepisy Rozporządzenia 1408/2013.
Jednocześnie wyjaśnić należy, iż stosownie do § 13v ust. 4 Rozporządzenia, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Zatem momentem przyznania pomocy jest wydanie stosownej decyzji administracyjnej przez uprawniony organ.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że przyznanie pomocy uwarunkowane jest, oprócz spełnienia przesłanek w postaci wystąpienia określonego rodzaju szkód, których mowa w Rozporządzeniu, także spełnieniem warunków uprawniających do przyznania pomocy de minimis w rolnictwie, na zasadach określonych w Rozporządzeniu nr 1408/2013. W tym miejscy należy wyjaśnić, iż w aktualnym i ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 7 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 930/20) wyrażany jest pogląd, że nieodzownym warunkiem skorzystania z pomocy jest, oprócz spełnienia warunków wprost w przepisie merytorycznym przyznającym prawo do pomocy w konkretnie określonej sytuacji, także uwzględnienie ograniczeń przewidzianych dla pomocy de minimis. Pomoc ta, z uwagi na fakt, że ma stanowić niewielką wartość wsparcia finansowego (de minimis non curat lex) ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji, o ile jest przyznawana w ramach i na warunkach określonych w Rozporządzeniu nr 1408/2013. Jedną z form jej udzielenia jest przyznanie pomocy finansowej w określonych okolicznościach, przy czym jej szczegółowe ramy prawne prawodawca unijny wyznaczył w przepisach Rozporządzenia nr 1408/2013. Należy przy tym odnotować, że niejako cel podstawowy tych przepisów, a zarazem warunek bezwzględny w nich opisany, stanowi wyznaczenie dla jednego beneficjenta nieprzekraczalnego w okresie trzech lat kalendarzowych limitu tej pomocy. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia nr 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych. Kolejnym merytorycznym ograniczeniem w przyznawaniu tego rodzaju pomocy, jest tzw. limit krajowy pomocy de minimis dla rolnictwa. W myśl art. 3 ust. 3 Rozporządzenia nr 1408/2013, łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w Załączniku nr I Rozporządzenia 1408/2013, tj. kwoty 295.932.125 Euro. Nadto zgodnie z przepisami Rozporządzenia 1408/2013 pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 Rozporządzenia nr 1408/2013). Istotnym ograniczeniem w przyznawaniu pomocy de minimis jest zatem tzw. limit krajowy pomocy de minimis dla rolnictwa. W myśl art. 3 ust. 7 Rozporządzenia 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap ten lub górny limit krajowy zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami rozporządzenia. Podobnie stanowi art. 6 ust. 3 Rozporządzenia nr 1408/2013, zgodnie z którym państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej pomocy de minimis przyznanej danemu podmiotowi do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górnego limitu krajowego, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane. Przy tym, jak stanowi przepis art. 3 ust. 5 Rozporządzenia 1408/2013, pułap określony w ust. 2 oraz górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Ważnym też zastrzeżeniem przy dokonywaniu wykładni celowościowej przyjętych przez prawodawcę unijnego mechanizmów limitujących pomoc de minimis jest treść pkt 13 preambuły, w którym wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, podkreślić należy, że z obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 listopada 2020 r. w sprawie wysokości wykorzystanego krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, wynika, iż krajowy limit w wysokości 295.932.125 euro na dzień 7 sierpnia 2020 r. został w całości wykorzystany (M.P. z 20 sierpnia 2020 r., poz. 741). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy administracji słusznie przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie, niezależenie od sytuacji indywidualnej Skarżącego brak było możliwości przyznania wnioskowanej pomocy ze względu na przekroczenie górnego limitu krajowego. Przy czym, za moment przyznania pomocy należy uznać wydanie decyzji przez właściwy organ w przedmiocie jej przyznania. W odniesieniu do pomocy, o jaką ubiegał się Skarżący górny limit krajowy, pozwalający na przyznanie pomocy de minimis w rolnictwie został wykorzystany w dniu 7 sierpnia 2020 r., zaś do tego czasu decyzja przyznająca pomoc Skarżącemu nie została wydana. Po tej dacie decyzja taka nie mogła zostać wydana ze względu na wyczerpania górnego limitu krajowego oraz ze względu na ograniczenia wynikające z § 13 v ust. 1 Rozporządzenia, który stanowił podstawę do przyznania pomocy jedynie w latach 2019 i 2020. Powyższe, w ocenie Sądu, wynika wprost z treści § 13 v ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;
3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.
Nadto Sąd zwraca uwagę, że przekroczenie górnego limitu krajowego pozwalającego na przyznawanie pomocy de minimis, skutkować winno w ocenie Sądu umorzeniem postępowania na mocy art. 105 § 1 k.p.a. ze względu na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne. Przekroczenie limitu krajowego przesądziło w istocie o braku podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania sprawy, dlatego organy administracji nie miały podstaw do wydania decyzji o charakterze merytorycznym odmawiającej przyznania płatności do gospodarstwa niskotowarowego, gdyż płatności te nie mogły być już realizowane. W tej sytuacji, aczkolwiek prawidłowym rozstrzygnięciem w sprawie winno być umorzenie postępowania, to jednak uchylenie zaskarżonych decyzji z zaleceniem takiego zakończenia postępowania nie przyczyniłoby się do pozytywnego załatwienia sprawy Skarżącego, a skutkowałoby jedynie przedłużeniem postępowania. W efekcie Skarżący nie uzyskałby wnioskowanej pomocy, a jedynie decyzję kończącą w sposób procesowy postępowanie wszczęte jego wnioskiem. W tej sytuacji mając na uwadze fakt, że zarówno odmowa przyznania płatności jak i decyzja umarzająca postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie takiej płatności w zasadzie niesie dla strony takie same skutki prawne Sąd oddalił skargę.
Jedynie na marginesie niniejszych rozważań, zauważyć przyjdzie, że wniosek Skarżącego został złożony w dniu 31 października 2019 r., zaś z przedłożonych Sądowi akt sprawy, nie wynika natomiast, co było powodem braku wydania decyzji w tak długim okresie, aż do wyczerpania górnego limitu krajowego. Z akt sprawy nie wynika również, by Skarżący podejmował środki dyscyplinujące (ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie). Jednak kwestie te nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu. Natomiast w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż od dnia 7 sierpnia 2020 r. z uwagi na wyczerpanie górnego limitu krajowego pomocy de minimis, wnioskowana przez Skarżącego pomoc nie mogła mu zostać przyznana. Pomoc z tego tytułu nie mogła zostać przyznana także w okresie obowiązywania nowych limitów krajowych, z uwagi, iż uprawnienie Agencji do przyznawania pomocy z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2019 r. suszy, dotyczyło wyłącznie udzielania pomocy z tego tytułu w latach 2019 i 2020, co wynika z treści § 13 v Rozporządzenia.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
-----------------------
4
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło