I SA/Op 166/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia NSA Gerard Czech Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 5 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 23 września 2014r., nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. 3) zasądza od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi. Przedmiotem skargi wniesionej przez B. Ł., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. A w [...] była decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 5 grudnia 2014 r. nr. [...] utrzymująca w mocy decyzję własną organu z dnia 23 września 2014 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania a w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 19 czerwca 2012 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w wysokości 299.983 zł. wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy w wysokości 12. 279 zł. Wydanie zaskarżonych decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu. Pismem z dnia 27 lipca 2014 r. B. Ł. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na podstawie art. 247 § 1 i art. 248 § 2 ust. 1 Ordynacji podatkowej o stwierdzenie nieważności wymienionych "decyzji ostatecznych, gdyż zostały one wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa materialnego", powołał w nagłówku pisma decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 19 czerwca 2011 r. W szczególności wnioskodawca powołał się na decyzje Dyrektora UKS nr [...] i nr [...]. Pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 170 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012 r. poz.749 ze zm.) dalej w skrócie O.p. oraz art. 26 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. 2011 nr 41 poz. 214 ze zm.) przesłał pismo B. Ł. według właściwości Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu. Przekazujący podniósł, że wniosek dotyczy decyzji Dyrektora UKS z 19 czerwca 2012 r. o wskazanych numerach a przedmiotem postępowań był podatek od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. oraz podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r. i odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek. Dyrektor UKS w Opolu rozdzielił wniosek na dwa postępowania odnoszące się do poszczególnych decyzji wymienionych przez wnioskodawcę. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Dyrektora UKS w Opolu z dnia 19 czerwca 2012 r. nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 marca 2013 r. nr [...]. Po załączeniu odpisów tych decyzji do akt postępowania i wezwania strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na podstawie art. 200 § 1 O.p. Dyrektor UKS w Opolu decyzją z dnia 23 września 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 19 czerwca 2012 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy. W podstawie prawnej decyzji Dyrektor UKS powołał art. 249 § 1 O.p. i art. 26 ust. 4 pkt 1 oraz art. 31 ust. 1 cyt. ustawy o kontroli skarbowej. W uzasadnieniu organ podniósł, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy wyłącznie decyzji ostatecznych co wynika wprost z brzmienia art. 247 § 1 O.p. Podniósł, że zgodnie z art. 128 O.p. ostatecznymi są decyzje od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Dalej organ zważył że wskazana przez stronę we wniosku z dnia 27 lipca 2014 r. decyzja Dyrektora UKS z dnia 19 czerwca 2011r. nie ma przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 128 O.p. Przymiot taki ma decyzja organu odwoławczego czyli Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 11 marca 2013 r. Powyższe okoliczności stanowią negatywną przesłankę do wszczęcia nadzwyczajnego trybu kontroli decyzji podatkowej przewidzianego w art. 247 do 252 O.p. czyli postępowania w sprawie nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji na podstawie art. 249 § 1 O.p. organ musiał wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. We wniesionym odwołaniu z dnia 11października 2011 r. B. Ł. domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy i przekazania wniosku do "organu właściwego rzeczowo i miejscowo". W uzasadnieniu zarzucił błąd Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, że nie wezwał strony do uzupełnienia wniosku, jeżeli nie uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji ostatecznej czyli decyzji tegoż organu z dnia 11 marca 2013 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 5 grudnia 2014 r. Dyrektor UKS w Opolu utrzymał w mocy decyzję własną z 23 września 2014 r. W uzasadnieniu podniósł że przepisy art. 128 O.p. w zw. z art. 247 - 252 O.p. jednoznacznie przesądzają iż wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczący decyzji I instancji nie może zostać uwzględniony a organ podatkowy stosując art. 249 § 1 O.p. odmawia wszczęcia postępowania. W skardze sądowoadministracyjnej z dnia 21 stycznia 2014 r. B. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora UKS z dnia 5 grudnia 2014 r., podnosząc, że jego wniosek z dnia 27 lipca 2014 r. dotyczył decyzji ostatecznej a taką oczywiście jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu i to ten organ winien rozstrzygnąć wniesione podanie a jeśli miał wątpliwości powinien wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor UKS w Opolu wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 1 czerwca 2015 r. B. Ł. wniósł o zawieszenie postępowania sądowego na zgodny wniosek stron na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.) dalej w skrócie P.p.s.a Pełnomocnik organu sprzeciwił się zawieszeniu postępowania na zgodny wniosek stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2014 r. poz. 1647) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. decyzje administracyjne. Na podstawie art. 134 § 1 P.p s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Przedmiotem skargi wniesionej przez B. Ł. była decyzja z dnia 5 grudnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję z 23 września 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 19 czerwca 2012 r. Stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę określoną w art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p. Wadę taką określa się jako kwalifikowaną podstawę do wzruszenia rozstrzygnięcia podatkowego w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego. Art. 248 O.p reguluje dwa możliwe sposoby wszczynania postępowania, mające doprowadzić do unieważnienia decyzji: 1) postępowanie może być wszczęte z urzędu; 2) postępowanie może być wszczęte na żądanie (wniosek) strony. W kontrolowanej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęto na wniosek strony. Wniosek strony wyznacza zakres przedmiotowy sprawy. Skarżący we wniosku podaje zakres swojego żądania, a więc musi wskazać decyzję, której stwierdzenia nieważności żąda, a organ nie może dokonywać oceny wniosku strony według własnego uznania. W sytuacji jednak, gdy treść wniosku nie jest jasna dla organu, bądź budzi jego wątpliwości i to w sytuacji, gdy strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika, winien on wyjaśnić czego dotyczy wniosek, jaki jest zamiar strony, jaki skutek chce ona poprzez złożenie wniosku osiągnąć. Służy temu wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p. Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości co do zamiaru strony narusza przepis art. 122 O.p., gdyż ustalenie stanu faktycznego obejmuje również ustalenie rzeczywistej treści żądania strony. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor UKS nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości o stwierdzenie nieważności jakiej decyzji wniosła strona. Czy przedmiotem postępowania miała być decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 19 czerwca 2012 r. czy też ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia11 marca 2013 r. , bowiem we wniosku i odwołaniu skarżąca wskazała na decyzję "ostateczną". Tym samym organ naruszył zasadę z art. 122 O.p. wobec braku wyjaśnienia żądania strony. Obowiązkiem organu jest wyjaśnienie wszelkich wątpliwości i zastosowanie art. 169 § 1 O.p. W konsekwencji, zdaniem Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c P.p.s.a. W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu będzie, wezwanie skarżącego do jasnego sprecyzowania wniosku i wskazania w stosunku do której konkretnie decyzji żąda aby organ stwierdził jej nieważność. Następnie po wyjaśnieniu tej kwestii organ winien ten wniosek rozpoznać zgodnie z wolą strony. Powyższe uwagi stanowią w istocie wskazania do dalszego postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 O.p. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku uchylając decyzję I i II instancji. W przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. Pomimo uwzględnienia skargi Sąd nie przyznał skarżącemu od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, gdyż pomimo stosownego pouczenia w trybie art. 210 §1 P.p.s.a., skarżący nie wniósł do czasu zamknięcia rozprawy o zwrot takich kosztów.