I SA/Op 172/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011r. na rozprawie sprawy ze skargi K. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 września 2010r. w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007r. sygn. akt I SA/Op 92/10 postanawia: I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, II. zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 200 złotych (słownie zł: dwieście 00/100) uiszczoną tytułem wpisu od skargi, III. przyznać pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 295,20 złotych (słownie zł: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) w tym kwotę 55,20 złotych (słownie zł: pięćdziesiąt pięć 20/100) należnego podatku VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Pismem złożonym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w dniu 7 lutego 2011 r. K. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, przy czym z uzasadnienia wynikało, że domaga się "powtórnego rozpatrzenia sprawy" wcześniej rozpoznawanej przez ten Sąd. Dotyczyło to zatem sprawy zakończonej wyrokiem tut. Sądu z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I SA/Op 92/10. Żądanie wznowienia uzasadnił faktem, że uwzględnione zostało jego stanowisko w sprawie wyłączenia pracownika organu, co oznacza, że sprawa zaniechania poboru podatku bądź jego zawieszenia została rozstrzygnięta jak również dokumenty w sprawie obarczone są wadą prawną wyłączenia pracownika. W piśmie skierowanym do skarżącego z dnia 16 lutego 2011 r. Sąd wyjaśnił, że nie ma możliwości rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu po raz kolejny, lecz istnieje możliwość wznowienia postępowania na warunkach przewidzianych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.]. Wezwano skarżącego na podstawie art. 276 cyt. ustawy do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie podstawy, w oparciu o którą strona żąda wznowienia postępowania (art. 271-274 p.p.s.a.) oraz o podanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarżący w piśmie złożonym 25.02.2011 r. wyjaśnił , iż w istocie domaga się wznowienia postępowania, wskazał jako podstawę wznowienia postępowania na art. 273 § 2 p.p.s.a. ponieważ wynik rozpatrzenia skargi na działanie organu rozpatrzono dopiero po rozprawie przed WSA Opolu po pięciomiesięcznym załatwianiu sprawy przez Urząd Skarbowy i Izbę Skarbową Opolu. Jako okoliczność uzasadniającą zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie wskazał Skarżący, że jest to data, uzyskania odpowiedzi na skargę strony do IS w Opolu na działanie US w Opolu. Odpowiedź na skargę datowana jest na dzień 7.12.2010r. to trzymiesięczny termin upływa 8.03.2010 r.( chodzi chyba o 2011 r. ) W uzasadnieniu wyjaśnił, że skoro istnieją dokumenty w sprawie zawieszenia poboru podatku to nieuzasadniona była odmowa dokonania zwrotu nadpłaty podatku. Wobec powyższego skarżący wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Do skargi dołączył kserokopię rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7.12.2010 r. opartego o art. 237 § 3 i art., 238 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w którym zawiadomiono , że skarga na działanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu uznana została w części dotyczącej wyłączenia pracownika Urzędu za uzasadnioną. Organ wskazał jednak, że o ile słuszny jest zarzut niezałatwienia wniosku dotyczącego wyłączenie pracownika to brak ten nie rodzi skutku w postaci automatycznego wyłączenia. Dołączył Skarżący również pismo z dniu 29.08.2008 r. w którym zwracał się do Naczelnika I US w Opolu o wstrzymanie działań egzekucyjnych. Wezwaniem z dnia 8.03.2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o podanie informacji, czy nadesłana przez skarżącego korespondencja winna być traktowana jako skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 22 września 2010 r w sprawie o sygn. akt I SA/Op 92/10 w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. W przypadku uznania , że pisma skarżącego należy uzna za skargę o wznowienie postępowania to stosownie do treści art. 279 p.p.s.a. należy podać podstawy wznowienia i ich uzasadnienie a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia 23 marca 2011r. wskazała, że złożone pismo należy w istocie traktować jako skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 22 września 2010 r. o sygn. akt I SA/Op 92/10 w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. Jako podstawy wznowienia pełnomocnik wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a. a to w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz jak wskazała z ostrożności procesowej nieważność postępowania określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. , iż wskutek długiego rozpoznawania spraw , strona bez własnej winy była pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy, zasądzenie kosztów postępowania wznowieniowego oraz dopuszczenie dowodu z akt pierwszej i drugiej instancji administracyjnej. Zdaniem pełnomocnika trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 p.p.s.a. powinien być liczony od dnia odebrania przez skarżącego w dniu 21.12.2011 r.(winno być 21.12.2010r.) pisma datowanego na 7 grudzień 2011 r. ( winno być 7 grudnia 2010 r.) do dnia 7 lutego 2011 r. czyli złożenia pisma zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem zdaniem pełnomocnika wymagany ustawą termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania został zachowany, bowiem jego bieg rozpoczął się 21 grudnia 2010 r. po zapoznaniu się skarżącego z pismem Dyrektora IS w Opolu., z treści którego Skarżący powziął wiedzę o nowych okolicznościach sprawy, które nie były wcześniej znane. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podkreślił, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania , bowiem z pisma z dnia 7 grudnia 2010 r. wynika, że postępowanie toczące się z wniosków dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało zakończone poprzez umorzenie postępowania w sprawie zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na bezprzedmiotowość. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane zostało po upływie ponad roku, utrzymaniem rozstrzygnięcia w mocy. Zawieszenie postępowania w sprawie poboru podatku nastąpiło przed momentem niedokonania zwrotu nadpłaty. Z treści pisma z 7 grudnia wynika, że na etapie postępowania sądowego nie istniało rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia spod zajęcia rachunku bankowego skarżącego. Zauważa również pełnomocnik, że Dyrektor Izby Skarbowej uznał zasadność wniosku w przedmiocie wyłączenia pracownika organu . Rozstrzygnięcie w tej materii zapadło po uprawomocnieniu się orzeczenia co świadczy, iż strona pozbawiona była możliwości obrony swoich praw zarówno przed organami jak i Sądem . W tym stanie sprawy należy zdaniem pełnomocnika skompletować całość akt administracyjnych i poddać wyrok weryfikacji z uwzględnieniem zarzutu prowadzenia sprawy przez pracownika podlegającego wyłączeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Oznacza to, że aby możliwe było skorzystanie z instytucji wznowienia postępowania, w pierwszej kolejności muszą zostać spełnione ogólne warunki dopuszczalności wznowienia postępowania, tj. musi istnieć orzeczenie sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania, orzeczenie to musi być prawomocne oraz orzeczenie musi kończyć postępowanie w sprawie. W niniejszej sprawie te ogólne warunki zostały spełnione, gdyż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 września 2010 r. wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Op 92/10 kończył postępowanie w sprawie i stał się prawomocny z dniem 13 listopada 2010 r., co jednoznacznie wynika z akt sprawy I SA/Op 92/10 tut. Sądu. W sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem z dnia 22 września 2010r. sygn. akt I SA/Op 92/10 oddalającym jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 22 września 2010 r w sprawie o sygn. akt I SA/Op 92/10 w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. Na skutek wezwania przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie podstaw wznowienia postępowania pełnomocnik skarżącego sprecyzował, iż opiera ją na dwóch podstawach: po pierwsze, na ujawnieniu w sprawie nowych dokumentów, co odniósł do podstawy wznowienia opisanej w art. 273 § 2 p.p.s.a. po wtóre, na pozbawieniu go możności działania ze wskazaniem na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Na uzasadnienie zachowania terminu do wniesienia skargi, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. wskazał, że nie upłynął jeszcze trzymiesięczny termin liczony od dnia odebrania przez skarżącego pisma w dniu 21 grudnia 2010 r. datowanego na dzień 7 grudnia 2010 r. do dnia złożenia przez skarżącego pisma z dnia 7 lutego 2011 r. czyli wniosku o wznowienie postępowania . Początek biegu terminu przypadał zdaniem pełnomocnika na dzień 21 grudnia 2010 r. kiedy to skarżący dowiedział się o nowych okolicznościach dotyczących sprawy. Zgodnie z powołanym przez pełnomocnika skarżącego art. 271 pkt 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na nieważności postępowania z tej między innymi przyczyny, że strona wskutek naruszenia przepisów była pozbawiona możliwości działania. Natomiast w myśl art. 273 § 2 p.p.s.a., również powołanego przez pełnomocnika, można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jednak niezależnie od przytoczenia w skardze ustawowych podstaw wznowienia, dalszym warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest zachowanie trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia. Stanowi o tym art. 277 p.p.s.a. określając równocześnie, że termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Ze względu na ściśle określone wymagania formalne, jakim powinna odpowiadać skarga o wznowienie postępowania (art. 279 p.p.s.a.), przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazują wstępne zbadanie dopuszczalności skargi na posiedzeniu niejawnym. Zakresem tego badania są objęte: termin wniesienia skargi oraz wskazanie w niej ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 p.p.sa.). Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, w razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z brzmienia powołanego przepisu wynika zatem, że przesłanką możliwości rozpoznania zasadności skargi jest łączne spełnienie obu warunków wskazanych w art. 280 § 1 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że na tym etapie badania skargi o wznowienie postępowania sąd nie może badać trafności podstaw wznowienia postępowania. Na tle wykładni art. 280 § 1 p.p.s.a. w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko, aprobowane przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że badanie dopuszczalności skargi w powyższym trybie nie jest badaniem zasadności skargi, a tylko badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi (por. J.P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 355 i powołane tam orzecznictwo, wyrok z dnia 25.06.2008 r. I FSK 1837/07). Ponieważ z przepisu art. 280 § 1 p.p.s.a. wynika, że badaniu podlega nie tylko powołanie ustawowych podstaw wznowienia, lecz także zachowanie terminu do wniesienia skargi, to stwierdzenie przez Sąd braku jednej z tych przesłanek obliguje do odrzucenia skargi (por. wyrok z dnia 10.07.2007 r. I OSK 20100/06). Należy równocześnie wskazać, że w przypadku wskazania kilku podstaw do wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi biegnie osobno dla każdej z nich. Odnosząc powyższe wywody do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że niewątpliwie pełnomocnik skarżącego w piśmie uzupełniającym braki formalne skargi wskazał dwie odrębne podstawy wznowienia, a mianowicie wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 273 § 2 p.p.s.a.) poprzez nie wyłączenie pracownika organu oraz brak możliwości działania (art. 271 pkt 2 p.p.sa.)wynikły z tego powodu, że wskutek długiego rozpatrywania sprawy strona pozbawiona była możliwości obrony swoich praw. Zatem nie badając na tym etapie postępowania trafności merytorycznej wskazanych podstaw wznowienia stwierdzić należy, iż jeden z warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania został spełniony. Drugim koniecznym warunkiem jest zachowanie trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie strony możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Jak wynika z twierdzeń skarżącego, za datę powzięcia wiadomości o braku możliwości działania uznaje on pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 7.12.2010 r., w którym rozpoznano skargę K. M. na działanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu . Pismo to doręczono skarżącemu 21.12.2010 r. zaś wniosek o wznowieni postępowania wpłynął do Sądu w dniu 7.02.2011 r. zatem zdaniem pełnomocnika termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania został dotrzymany. W przypadku tej podstawy wznowienia ustawodawca jednoznacznie określił moment, od którego należy liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. jest nim dzień, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Skoro ustawowy termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego rozpoczął bieg z chwilą doręczenia w dniu 21.12 2010 r. pisma z dnia 7.12.2010 r. to termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upływał z dniem 21.03.2010 r. Tymczasem skargę wniesiono w dniu 7. 02.2011 r., a więc w wymaganym terminie. Zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik wywodzili , iż podstawą do wznowienia postępowania jest ujawnienie w piśmie z dnia 7.02. 2010r. faktu uznania zasadności wniosku skarżącego w wyłączenie pracownika organu . Podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące zakończonych postępowań w zakresie jak to określił zaniechania poboru podatku bądź jego zawieszenia zawierały wadę polegającą jego zdaniem na braku wyłączenia pracownika. Analiza wskazanego pisma dokonana przez Sąd, wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organ nie rozpoznał wniosku skarżącego w przedmiocie wyłączenia pracownika organu do czego niewątpliwie był zobowiązany. Nie jest to jednak z całą pewnością rozstrzygniecie, na które wskazuje skarżący i jego pełnomocnik. Brak rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w zakresie wyłączenia pracownika organu w żadnej mierze nie jest przesłanką uzasadniająca wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Dodatkowo wskazać należy, że wniosek w zakresie wyłączenia pracownika dotyczył postępowań, które toczyły się przed organem egzekucyjnym i pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie, którego wznowienia domagał się skarżący. Już w zaskarżonym skargą o wznowienie postępowania wyroku z dnia 22.09.2010 r. o sygn. akt I SA/Op 92/10 rozstrzygającym w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007r. wskazano, że zarzuty skarżącego dotyczą postępowania egzekucyjnego. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i sposób jego rozstrzygnięcia nie mają wpływu na obowiązek organu podatkowego w zakresie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Podobnie jak wniosek o zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy czynności polegające na zastosowaniu środków egzekucyjnych. Przyczyny określone w art. 273 § 2 p.p.s.a. mogą dotyczyć tylko tego postępowania, które poprzedzało wydanie prawomocnego wyroku, objętego skargą o wznowienie. Zakreślonych ustawowo ram dopuszczalności weryfikacji orzeczeń w trybie wznowienia nie można rozszerzać na orzeczenia wydane w innym postępowaniu w tym już prawomocnie zakończone. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007 r. o sygn. akt II OZ 845/06 stwierdzono, że cyt. "wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.) może być podstawą wznowienia, jeżeli okoliczności te lub środki dowodowe pozostają w związku z orzeczeniem, które jest zaskarżone w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania". Na tle rozpoznawanej sprawy, trzeba powiedzieć, że po pierwsze przedstawione przez skarżącego i jego pełnomocnika środki dowodowe nie miały związku z orzeczeniem, które jest zaskarżone w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, po wtóre nie nastąpiło wykrycie tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w czasie uniemożliwiającym ich wykorzystanie w toku postępowania przed sądem , bowiem z zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że Sąd odmówił im związku z rozpoznawaną sprawą. Nie znajduje uzasadnienia w sprawie również twierdzenie, że przesłanką wznowienia postępowania w oparciu o art. 271 pkt 2 jest zasadność wniosku skarżącego w przedmiocie wyłączenia pracownika , bowiem rozstrzygnięcia w tym zakresie nie było, na co Sąd wskazał wyżej. Nie wykazano dlaczego i w jakich okolicznościach strona pozbawiona była możliwości obrony swoich praw. Zgodnie z art. 281 na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Reasumując, wprawdzie dochowano terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania ale nie zaistniały przesłanki do tego wznowienia. W przypadku negatywnego wyniku badania dopuszczalności wznowienia sąd zobligowany był skargę odrzucić na podstawie art. 281 p.p.s.a. w związku z art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2. Rozstrzygnięcie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu oparto na treści art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).