I SA/Op 182/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 stycznia 2009 r. Nr 029/2009 w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 stycznia 2009 r. Nr 029/2009 w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Skarżący na złożonym 9 września 2009 r. ( data wpływu do tut. Sądu 11 września 2009 r. ), za pośrednictwem pełnomocnika, urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, na które składają się wpis skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – w wysokości 200 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Powyższy wniosek skarżący uzasadnił poniesieniem znacznych kosztów w związku z uprawą pola. Natomiast w części wniosku dotyczącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i niepełnoletnim synem, że posiada majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 130 m² i nieruchomości rolnej o powierzchni 99 ha, oraz że z prowadzonego przez siebie i żonę gospodarstwa rolnego uzyskuje dochody miesięczne w wysokości 5.000 zł. Z kolei z akt sprawy wynika, iż w dniu 6 kwietnia 2009 r. został uiszczony należny wpis od skargi w kwocie 200 zł, zaś w dniu 21 lipca 2009 r. nastąpiła zapłata opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Uwzględniając informacje o stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie sposób uznać, że pokrycie przez skarżącego wymaganych kosztów postępowania, wynoszących na etapie skargi kasacyjnej 100 zł mogłoby nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny ( art. 246 § 1, pkt 2 ). Powyższe stwierdzenie, przy uwzględnieniu elementarnych kosztów utrzymania domu, wyżywienia i innych niezbędnych jakie skarżący i jego rodzina zmuszeni są ponieść w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji, uzasadnia skala dochodów pozyskiwanych miesięcznie w ramach jego gospodarstwa domowego, a zawierająca się w kwocie 5.000 zł. Fakt posiadania przez skarżącego znacznego majątku również wskazuje, że zastosowanie wobec niego instytucji przeznaczonych dla osób ubogich, jaką jest niewątpliwie instytucja prawa pomocy, byłoby nieuzasadnione. Natomiast powoływanie się przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na inne koszty wykraczające poza zakres wydatków w rozumieniu art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, tj. niezbędnych dla utrzymania koniecznego jego i rodziny ( tak jak wyżej zaznaczono dotyczących m.in. utrzymania domu, wyżywienia i innych koniecznych do zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji ) nie ma znaczenia dla oceny jego sytuacji w kontekście istnienia bądź nie przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z tym należało stwierdzić, iż przy uzyskiwaniu tak znacznych dochodów miesięcznych ewentualna zapłata przez skarżącego pozostałych kosztów sądowych w kwocie 100 zł nie jest w stanie zagrozić egzystencji jego i rodziny, uznając tym samym, że w jego przypadku nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Poza tym należy wskazać, że dokonanie przez skarżącego zapłaty wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku jest potwierdzeniem jego możliwości co do pokrycia wymaganych kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.