I SA/Op 184/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. K. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – uiścić w kwocie 400 zł. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł, iż jest rolnikiem i ponieważ od trzech lat nie otrzymał żadnych dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszelkie koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pokrywa z dochodów uzyskiwanych poza rolnictwem. Ponadto stwierdził, że obecnie sytuacja pogorszyła się na tyle, iż nie jest w stanie regulować na bieżąco zobowiązań, występując o przesunięcie płatności z tytułu podatku rolnego W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że majątek będący w posiadaniu skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ( tj. żona i dwóch synów ) stanowi dom mieszkalny o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 25 ha, oświadczając zarazem, iż wartość majątku równoważy zobowiązania w wysokości 120.000 zł ( kredyty, pożyczki ), zaś członkowie rodziny nie posiadają odrębnego majątku. Odnośnie dochodów skarżący oświadczył, iż dochody jego i żony pochodzące ze stosunku pracy w skali miesiąca stanowią łącznie kwotę 6.772 zł brutto ( dochody skarżącego– 4.258 zł, jego żony –2.514 zł ). Dodatkowo w rubryce 11 wniosku skarżący wskazał, że uzyskuje jeszcze dochody z tytułu umowy o dzieło, które przeznacza na pokrycie kosztów funkcjonowania gospodarstwa rolnego, jest hodowcą owiec, których strzyżenie pochłonęło środki w wysokości 800 zł, posiada zasoby nie sprzedanej wełny owczej o wadze 500 kg, ponosi koszty dojazdu do pracy i wynajęcia pokoju poza miejscem zamieszkania w kwocie 1.000 zł oraz wydatki na pokrycie kosztów studiów syna związanych z mieszkaniem i dojazdami w kwocie 600 zł. Dodatkowo do wniosku załączono tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnie w dniu 15 kwietnia 2008 r. Z kolei z akt sprawy wynika, że na mocy wyroku z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. Akt II SA/Op 476/06 zasądzono na rzecz skarżącego od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 1.080 zł, o zaliczenie której na poczet wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się pismem z dnia 24 stycznia 2008 r. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt.1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt.2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Mając na względzie informacje o stanie rodzinnym, majątkowym i finansowym zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z akt sprawy nie sposób uznać, że skarżący przy jednoczesnym uwzględnieniu koniecznych kosztów ponoszonych na bieżące utrzymanie jego i rodziny nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych ( wpis od skargi 400 zł, ewentualnie na dalszym etapie postępowania: opłata kancelaryjna – 100 zł i skarga kasacyjna – 200 zł ). Takie stwierdzenie uzasadnia przede wszystkim skala dochodów uzyskiwanych miesięcznie ze stosunku pracy ( a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącego ) przez skarżącego i jego małżonkę w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego zawierająca się w kwocie 6.772 zł. W żaden sposób tej oceny nie zmienia fakt prowadzenia wobec skarżącego egzekucji pieniężnej na kwotę 500 zł ( należność główna ) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 15 kwietnia 2008 r. Ponadto należy wskazać, iż skarżący prowadząc gospodarstwo rolne, hodowle owiec ( zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku posiadając zasoby towaru gotowego do sprzedaży w postaci 500 kg wełny owczej ) i uzyskując dodatkowo dochody z tytułu umowy o dzieło posiada możliwości znacznego zwiększenia zasobów finansowych. Przy tym w żaden sposób nie można przyjąć wyjaśnień skarżącego na potwierdzenie zasadności swojego wniosku, iż o trzech lat nie otrzymał dopłat do swojego gospodarstwa rolnego i związku z czym dochody uzyskiwane poza rolnictwem zmuszony jest przeznaczać na utrzymanie tego gospodarstwa. Oznaczałoby to bowiem, iż skarżący prowadzenie działalności rolniczej traktuje jako swoiste hobby uzależniając dochodowość jej prowadzenia jedynie od dopłat instytucji państwowych. Poza powyższym należy wskazać, że skarżący na mocy powołanego wyżej wyroku 28 grudnia 2007 r. nabył prawo do środków pieniężnych 1.080 zł jako zwrot kosztów postępowania sądowego i o zaliczenie części z nich na poczet wpisu od niniejszej skargi zwrócił się do tut. Sądu pismem z 24 stycznia 2008 r. Przy czym należy podkreślić, iż w/w środki pieniężne zostały przez skarżącego uiszczone jako wpis od skargi po tym jak tut. Sąd postanowieniem z 19 marca 2007 r. ( sygn. Akt II SA/Op 476/06 ) odmówił przyznania prawa pomocy, nie znajdując ku temu żadnych podstaw w wyniku dokonania analizy finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.