I SA/Op 185/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu z dnia 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia racy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu części dotacji, postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia A w [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu części dotacji. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł. Strona skarżąca na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) – zwanej dalej p.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podniosła, iż jest organizacją non profit utrzymującą z dotacji Gminy [...], przekazywanych na konkretne cele. Ponadto strona skarżąca wskazała, że poza środkami pochodzącymi dotacji celowych nie dysponuje innymi środkami finansowymi; nie posiada też żadnego majątku oprócz kilku piłek do gry. Natomiast w części wniosku dotyczącej majątku i dochodach strona skarżąca oświadczyła, że nie posiada własnego majątku ani środków trwałych. Z kolei jeżeli chodzi o stan rachunków bankowych strona skarżąca wykazała koncie prowadzonym BS [...] środki pieniężne w wysokości 11.018,47 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż ustawie p.p.s.a. (art. 239) wśród podmiotów zwolnionych z mocy ustawy od kosztów sądowych nie wymieniono organizacji pożytku publicznego. Zatem posiadanie przez stronę skarżącą statusu organizacji pożytku publicznego nie jest przesłanką automatycznego zwolnienia z kosztów sądowych. W związku z tym wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać na zasadach ogólnych. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". W wyniku analizy danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano, iż strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analizując wniosek wzięto bowiem pod uwagę, że strona skarżąca jest organizacją pożytku publicznego prowadzącą działalność na zasadzie non-profit, wolontariatu i nieodpłatnych świadczeniach swoich członków, nie posiadającą, poza zakupionymi z dotacji składnikami wyposażenia, własnego majątku trwałego oraz że posiadane obecnie środki pieniężne na koncie bankowym w wysokości 11.018,47 zł zostały przekazane na realizację ściśle określonych celów statutowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.