I SA/Op 185/14

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu 28 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. i C. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. i C. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej zaległość w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2013 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, postanawia przyznać skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi J. N. i C. N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej zaległość w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2013 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani są - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 21 lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęły wnioski skarżących J. N. i C. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, sporządzone na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżący oświadczyli, że oboje są emerytami (C. N. 80 lat, J. N. 75 lat), wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe (są małżeństwem), uzyskują dochody z emerytury łącznie w wysokości 1.894,90 zł, z czego 1.000 zł przeznaczanych jest na zakup wyżywienia i środków higienicznych, 342,88 zł na zakup lekarstw, zaś pozostałe dochody pochłania spłata kredyt oraz opłaty za energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne i opał. Ponadto w obu wnioskach wskazano, że skarżący C. N. jest inwalidą I grupy (leczy się neurologicznie z uwagi na chorobę Alzheimera i epilepsję). Do akt sprawy skarżący załączyli kserokopię faktury dotyczącej zakupu energii elektrycznej, paragony fiskalne dotyczące zakupu lekarstw i przejazdów komunikacją publiczną, a także potwierdzenia przelewu bankowego (jedno odnoszące się do spłaty kredytu bankowego). Z uwagi na fakt, iż skarżący małżonkowie są stronami postępowania w przedmiotowej sprawie, a także ze względu na identyczny zakres obu wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz na okoliczność wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego i związanych z tym takich samych informacji odnośnie stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, referendarz sądowy postanowił ich wnioski w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych rozpoznać w ramach jednego postępowania. Rozpatrując zatem na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. oba wnioski o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżących dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Dokonując analizy informacji zawartych przez skarżących w obu w formularzach PPF referendarz uznał, iż okoliczności przywołane w tych informacjach, a odnoszące się do ich sytuacji majątkowej i finansowej, uzasadniają przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych. W ocenie referendarza oboje skarżący, uzyskując w ramach gospodarstwa domowego miesięczne dochody w wysokości 1.894,90 zł (obciążone opisanymi wyżej stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania związanymi z na zakupem wyżywienia, środków higienicznych, lekarstw, ze spłatą kredytu oraz opłatami za energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne i opał), nie są w stanie wygenerować środki pieniężne, które umożliwiłyby im pokrycie kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.