I SA/Op 191/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2013 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi E. Ś. (dalej zwana skarżącą) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2013 r. W związku z tym na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca zobowiązana była - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze wymóg ponoszenia kosztów sądowych skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o zwolnienie od ich uiszczenia w całości, dodatkowo wnosząc o ustanowienie radcy prawnego bądź doradcy podatkowego. We wniosku, sporządzonym na formularzu PPF, skarżąca oświadczyła m.in., że miesięczne dochody jej gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z mężem wynoszą 2.131,51 zł netto (dochody pochodzące z tytułu emerytury i świadczenia przedemerytalnego) oraz, że posiada dom mieszkalny w B. i nieruchomości w N. (obciążone hipoteką). Rozpatrując, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącej dotyczący prawa pomocy w całości należało rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Referendarz sądowy analizując informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, iż były one niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym pismem z 15 kwietnia 2014 r. została wezwana do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania: - pisemnej informacji (sporządzonej w sposób czytelny) na temat kosztów ponoszonych przez nią i męża na bieżące utrzymanie w skali miesiąca (tj. kosztów z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania domu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych niezbędnych dla utrzymania wydatków) wraz - kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych w 2012 r. i w 2013 r., - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedłożyła pismo (sporządzone w dniu 9 maja 2014 r.), którym wyraziła wolę rezygnacji ze starania się o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie wskazała w tym piśmie, że w dniu 9 maja 2014 r. uiściła wpis od skargi w kwocie 100 zł, załączając na dowód tego kserokopię dokumentu poświadczającego zapłatę wpisu. W ocenie referendarza skarżąca, wyrażając wolę rezygnacji z ubiegania się o przyznanie prawa pomocy oraz uiszczając wpis od skargi, uznała sama, że złożony wcześniej przez nią w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź doradcy podatkowego jest nieuzasadniony w świetle przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. . W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznaniu prawa pomocy.