I SA/Op 192/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 2 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie częściowego umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wskutek wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi Decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2013r. wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu poprzedniej decyzji tego organu prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Op 4/13, uchylono w części decyzję organu I instancji nr [...] z dnia 24 lipca 2012 r. i umorzono należności z tytułu składek osobistych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie ogółem 42.236,58 zł. Decyzję doręczono adresatowi – B. R. (dalej skarżąca, strona) w dniu 16 września 2013 r. Pismem z dnia 2 października 2013 r. B. R. zwróciła się do WSA w Opolu o zwolnienie jej z kosztów postępowania w zakresie całkowitym, w tym o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2013r. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SO/Op 1/13, referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej adwokata, wyjaśniając jednocześnie, że skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych w sprawie z mocy art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Pismem z dnia 4 grudnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała, że w sprawie I SO/Op 1/13 został wyznaczony adwokat J. K.. Pełnomocnik skarżącej, pismem nadanym w dniu 10 stycznia 2014 r. wniosła za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na wskazaną na wstępie decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się z pisma ORA w Opolu, doręczonego w dniu 11 grudnia 2013 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 10 stycznia 2013 r., wskazała także na brak możliwości wniesienia wniosku we wcześniejszym terminie ze względu na ilość prowadzonych spraw, konieczność zapoznania się z aktami i dokumentami do sprawy oraz okres świąteczno - noworoczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) -/dalej p.p.s.a./ jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, po otrzymaniu decyzji organu rentowego, zwróciła się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem wniesienia skargi na tą decyzję. Takie działanie skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 p.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiona dla skarżącej z urzędu pełnomocnik wskazała, że w dniu 11 grudnia 2013 r. dowiedziała się o wyznaczeniu jej do pełnienia tej funkcji, a w dniu 10 stycznia 2014 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. Sąd rozpatrujący niniejszy wniosek, mając na uwadze pogląd utrwalony w orzecznictwie, w myśl którego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia – uznał, że siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a., został zachowany. Podkreślić bowiem należy, że stanowisko przyjmujące, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, prowadziłoby do ograniczenia takiemu pełnomocnikowi terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Nie ulega też wątpliwości, że pełnomocnik dokonała uchybionej czynności, wnosząc wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargę. Tym samym wymogi formalne wniosku zostały zachowane. W ocenie Sądu, skarżącej nie można również przypisać działania o charakterze zawinionym, co wypełnia przesłankę z art. 86 § 2 p.p.s.a. Okolicznością usprawiedliwiającą bowiem uchybienie terminowi do wniesienia skargi było oczekiwanie przez skarżącą na zakończenie postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnić należy, że wystąpienie strony skarżącej do sądu z wnioskiem o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który upłynął w niniejszej sprawie przed zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Taka sytuacja, zdaniem Sądu, stanowi pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy jasno wskazała, że ubiega się o pomoc fachowego pełnomocnika celem sporządzenia i wniesienia skargi do sądu. Przyznanie zatem skarżącej takiej pomocy, a następnie odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia (a takie następstwa wywołałaby odmowa przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi) mogłoby zagrozić realizacji konstytucyjnego prawa do sądu i mijałoby się z celem przyznania skarżącej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.