I SA/Op 192/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 28 lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wskutek zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2018 r. postanawia: odrzucić zażalenie. Wyrokiem z 8 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną przez S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 28 lutego 2017 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 23 grudnia 2017 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 66 akt sądowych). Wnioskiem z 7 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy. Od wyroku z 8 listopada 2017 r., pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 26 stycznia 2018 r., skarżący wniósł skargę kasacyjną. Skarga ta została sporządzona osobiście przez stronę i wniesiona jeszcze przez rozpoznaniem przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r., doręczonym skarżącemu 15 lutego 2018 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a to z uwagi na brak wykazania przez skarżącego spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a. Z kolei postanowieniem z 6 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną S. K., jako niedopuszczalną, z uwagi na niesporządzenie jej przez fachowego pełnomocnika. Postanowienie to doręczono skarżącemu 15 lutego 2018 r. (k. 99 akt sądowych). W dniu 27 lutego 2018 r. do WSA w Opolu wpłynęło pismo skarżącego (nadane 22 lutego 2018 r.- k. 102), stanowiące jednocześnie sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy oraz zażalenie na postanowienie z 6 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W piśmie tym, w zakresie kwestionowanego postanowienia z dnia 6 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący podniósł, że skargę kasacyjną wniósł osobiście, celem dotrzymania terminu na jej wniesienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest kwalifikowanym pismem procesowym, którego sporządzenie przez osobę nieuprawnioną stanowi nieusuwalny, niepodlegający uzupełnieniu brak formalny, uniemożliwiający nadanie sprawie prawidłowego biegu. Stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 lutego 2018 r. wraz z pouczeniem o dopuszczalności, sposobie i terminie do wniesienia zażalenia. W punkcie 5 tego pouczenia wskazano, że "zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (...)" (k. 95 akt sądowych). Pomimo tego pouczenia skarżący złożył zażalenie sporządzone przez siebie osobiście. Nie wykazał przy tym, aby legitymował się uprawnieniami zawodowymi, które umożliwiają samodzielne sporządzenie tego sformalizowanego środka odwoławczego, jakim jest zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z akt sprawy fakt ten również w żaden sposób nie wynika. W konsekwencji zażalenie sporządzone osobiście przez skarżącego, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, należało uznać za niedopuszczalne i odrzucić na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Podnieść przy tym należy, że dla prawidłowości zakwestionowanego postanowienia Sądu z 6 lutego 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie miała znaczenia kwestia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Nie można ani konwalidować ani ekskulpować bezwzględnego obowiązku prawnego z art. 175 P.p.s.a. Niemniej jednak, odnosząc się do twierdzeń skarżącego o konieczności zachowania przez niego terminu do wniesienia zażalenia wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 177 § 3 P.p.s.a. - w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei, z § 6 art. 177 P.p.s.a. wynika, iż w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Powyższe uwagi znajdują zastosowanie także w odniesieniu do zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej, wobec treści art. 197 § 2 P.p.s.a. W świetle powyższych przepisów art. 177 § 3 i 6 P.p.s.a., odniesionych do okoliczności rozpatrywanej sprawy, wskazać należy że złożenie przez skarżącego wniosku o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu wywarło ten skutek, że nadal pozostawał otwarty termin do wniesienia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej. Dlatego po prawomocnym zakończeniu postępowania wpadkowego o prawo pomocy skarżący nadal ma możliwość skutecznego wywiedzenia środka zaskarżenia, jednak wyłącznie wtedy, gdy zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej sporządzi profesjonalny pełnomocnik – w tym przypadku ustanowiony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia kończącego postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy. Reasumując wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne, jako że zostało sporządzone osobiście przez skarżącego, bez zachowania wymogu, o którym mowa w art. 175 i 194 § 4 P.p.s.a. Zażalenie może natomiast wnieść w imieniu skarżącego wskazany wyżej fachowy pełnomocnik.