I SA/Op 197/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od nieuregulowanej części długu celnego oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 87 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r., Nr 71, poz. 312) odmówił K. R. umorzenia odsetek od nieuregulowanej części długu celnego wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia 4 grudnia 1995 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż skarżący w piśmie z dnia 8 grudnia 2006 r. wniósł o rozłożenie na raty nieuregulowanej części długu celnego wynikającego ze wskazanej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia 4 grudnia 1995 r., oraz umorzenie odsetek od tej zaległości. Następnie pismem z dnia 28 grudnia 2006 r., skarżący ponownie podkreślił, iż wnosi o umorzenie odsetek od przedmiotowej należności. Strona argumentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, przede wszystkim z tego względu, że oboje z żoną są osobami bezrobotnymi, a gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów. Pomimo tak trudnej sytuacji materialnej skarżący podniósł, iż chce spłacić należność główną, a w sprawie odsetek wnosi o ich umorzenie. W ocenie organu pierwszej instancji podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 87 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312), obowiązującej w dniu wydania decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia 4 grudnia 1995 r. W przepisie tym enumeratywnie wymieniono okoliczności, w których możliwe było umorzenie należności celnych. Jednakże, zdaniem organu, żaden z tych warunków nie wystąpił w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazano, iż powyższy przepis odnosi się do umorzenia należności celnych, a nie jak wnosił skarżący – do umorzenia odsetek od tych zaległości. Nadmieniono równocześnie, iż wniosek zobowiązanego w części dotyczącej rozłożenia na raty pozostałej nieregulowanej kwoty wynikające z długu celnego, został przekazany do odrębnego postępowania. W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie odsetek. W decyzji podniesiono, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że w art. 87 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - wymienione są okoliczności, w których możliwe jest umorzenie należności celnych. Jednak żaden z tych warunków nie został spełniony. Uznano, że wniosek skarżącego o umorzenie odsetek nie mógł zostać uwzględniony z powodu braku odpowiednich podstaw prawnych. Nie istnieją bowiem takie regulacje prawne, które mogłyby być podstawą do umorzenia odsetek bez umorzenia należności celnych. Brak odpowiednich regulacji prawnych był podstawą do odmowy umorzenia odsetek od nieuregulowanej części długu celnego. Jednakże brak ten spowodował, że wadliwa stała się także sama decyzja o odmowie umorzenia odsetek, albowiem wydano ją bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Podniesiono jednakże, iż organ drugiej instancji zamiast stwierdzać nieważność może taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w ramach postępowania odwoławczego. Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiono skargę do tutejszego Sądu w której skarżący, podkreślając swoją trudną sytuację materialną oraz fakt, iż został oszukany, przez co stracił kupiony na giełdzie samochód, wniósł o: "anulowanie wszelkich roszczeń, to jest należności celnych oraz odsetek od tych należności". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie dalszych rozważań dotyczących poszczególnych zarzutów wywiedzionej skargi, w związku z treścią skierowanego przez skarżącego pod adresem Sądu wniosku o anulowanie wszelkich roszczeń w stosunku do skarżącego, to jest anulowania należności celnych oraz należnych odsetek, zauważyć należy, iż niezbędne jest przytoczenie stosownych przepisów regulujących zakres kompetencji sądów administracyjnych oraz rodzaje wydawanych przez nie rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, przy czym w świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 powyższej ustawy, kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podobnie jak pozostałe środki prawne w postępowaniu administracyjnym służy realizacji dwu podstawowych celów każdego aktu zaskarżenia – bezpośredniego i pośredniego. Cel bezpośredni zawiera się w dążeniu podmiotu skarżącego do obalenia, wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji przez wydanie przez sąd orzeczenia odpowiedniej treści. Orzeczenie to – realizujące bezpośredni cel zaskarżenia – ma jednak stanowić podstawę, umożliwić w przyszłości uzyskanie merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W systemie postępowania sądowoadministracyjnego, w którym sąd administracyjny ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne, sąd ten może zrealizować tylko bezpośredni cel zaskarżenia. Natomiast osiągnięcie celu pośredniego będzie możliwe dopiero po przeprowadzeniu nowego postępowania administracyjnego w sprawie (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 23). Z tych też względów, tak sformowane przez skarżącego pod adresem Sądu żądanie umorzenia należności celnych oraz należnych od nich odsetek za zwłokę, a więc wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa regulujących ustrój sądów administracyjnych oraz tryb postępowania przed nimi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji publicznej w ich kompetencjach przez wydanie za nie decyzji umarzającej należności celne wraz z odsetkami, o co wnosi skarżący. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa mogącego skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności wydając ją organ odwoławczy nie naruszył prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, ani też nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, spór sprowadza się do ustalenia, czy organy odwoławczy zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie, której przedmiotem była kwestia umorzenia odsetek od nieuregulowanej części długu celnego wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia 4 grudnia 1995 r., nr [...]. Nie ulega wątpliwości, iż z takim wnioskiem do organu celnego wystąpił skarżący. Świadczą o tym wszystkie pisma procesowe kierowane do organów, a także wypowiedź skarżącego na rozprawie przed tutejszym Sądem, gdzie oświadczył, iż zwrócił się do organu celnego o umorzenie naliczonych mu odsetek. Skoro taki był przedmiot postępowania, to zasadnie Dyrektor Izby Celnej w O. uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia odsetek i prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie. Trafnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od nieuregulowanej części należności celnej. Wprawdzie organy błędnie wskazały, jako podstawę prawną decyzji przepis art. 87 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312), to jednak błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy podstawa prawna do wydania decyzji rzeczywiście istnieje, nie mogło skutkować uchyleniem decyzji czy stwierdzeniem jej nieważności. W ocenie Sądu, zgodnie z przepisem art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli ten dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Stąd wniosek strony winien być rozpatrzony z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.). Jednakże zarówno przepisy Kodeksu celnego, jak i wcześniejszej regulacji - ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne, nie przewidywały możliwości umorzenia odsetek za zwłokę. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, iż umorzenie odsetek jest możliwe jedynie w przypadku umorzenia należności głównej, jaką stanowią należności celne. Tak więc, skarżący winien zwrócić się do organu celnego o umorzenie należności celnej wraz z odsetkami za zwłokę, a nie o umorzenie wyłącznie odsetek. Zatem wniosek skarżącego zawarty w skardze, poprawnie już sformułowany, jednakże skierowany do Sądu, który - jak wskazano w pierwszej części uzasadnienia - nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, nie mógł być uwzględniony. Powyższe ustalenia doprowadziły do ostatecznej konstatacji, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa materialnego i procesowego, zatem skargę - jako nieuzasadnioną - oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).