I SA/Op 197/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 1 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości. Przedmiotem skargi P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. Przedmiot sporu dotyczący zaskarżonej decyzji stanowi wartość 824.392,76 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 8.244 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 4.122 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący P. P. na złożonym za pośrednictwem pełnomocnika w dniu 14 lipca 2008 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż obecnie nie pracuje, nie posiada oszczędności, zaś ewentualna wyprzedaż majątku doprowadzi do naruszenia podstaw bytowych jego rodziny. Ponadto wskazał, że ze względu na zaległości podatkowe nie jest wstanie uzyskać kredytu bądź pożyczki. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, iż wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, posiada lokal mieszkalny o powierzchni 57 m² oraz działkę budowlaną o powierzchni 0,0895 ha. Jednocześnie w tej części formularza oświadczył, że jest osobą bezrobotną, zaś żona jako nauczyciel uzyskuje w skali miesiąca dochody brutto w wysokości 1.460 zł. Wskutek wezwania Sądu skarżący za pośrednictwem pełnomocnika złożył pismo, w którym oświadczył, iż średnie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego wraz zakupem gazu, energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych wynoszą 635 zł, natomiast koszty dotyczące zakupu żywności, środków czystości, utrzymania dzieci stanowią łącznie kwotę 1.100 zł. Ponadto oświadczył, że aktualnie nie prowadzi już działalności gospodarczej ( została oficjalnie wyrejestrowana 2 kwietnia 2008 r. ), nie posiada własnego rachunku bankowego ( po zakończeniu działalności gospodarczej nastąpiła likwidacja rachunku bankowego ) oraz że nie wystąpił z wnioskiem o uzyskanie statutu bezrobotnego, gdyż nie przewidywał, iż okres pozostawania bez pracy będzie długi. Poza tym przedłożono kserokopie: zeznania o wysokości dochodu uzyskanego w 2007 r. ( PIT-36 ), deklaracji VAT-7 za luty i marzec 2008 r., rozliczenia dochodu firmy za 2008 r. wg książki przychodów i rozchodów, przychodów właściciela w 2008 r. również wg książki przychodów rozchodów, podsumowania książki przychodów rozchodów oraz wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ).Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje bowiem, iż prawo pomocy zarówno w pełnym zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jak zostało bowiem stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Mając na względzie informacje zwarte we wniosku o prawo pomocy jak i wynikające z opisanych wyżej pisma i dokumentów należy stwierdzić, że nawet przy ograniczeniu się do niezbędnych wydatków na bieżące utrzymanie skarżącego i rodziny, których skala w ocenie referendarza zawiera się w mniejszym zakresie od wykazanego w piśmie, zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie zarówno na etapie skargi do WSA w Opolu jak i mogące mieć miejsce na kolejnych etapach postępowania sądowego przekracza możliwości finansowe jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W przypadku skarżącego uznano bowiem, iż czteroosobowa rodzina utrzymująca się obecnie jedynie z dochodów żony skarżącego w wysokości 1.460 zł brutto nie jest w stanie wygenerować dodatkowe środki pieniężne w celu uiszczenia wymienionych kosztów sądowych. Dodatkowo sytuację skarżącego pogarsza prowadzenie wobec niego egzekucji z tytułu zaległości podatkowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.