I SA/Op 205/17
WyrokWSA w Opolu2017-08-29
Skład orzekający: Marzena Łozowska, Marta Wojciechowska, Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przez wierzyciela terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, stwierdzone przez sąd, może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Naruszenie przez wierzyciela terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli zostało stwierdzone przez sąd, nie stanowi samoistnej podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zamknięty katalog przesłanek obligatoryjnego i fakultatywnego umorzenia postępowania, a naruszenie terminów przez wierzyciela nie jest wśród nich wymienione. Egzekucja administracyjna może być prowadzona, jeśli obowiązek jest wymagalny, istnieje i nie zachodzą inne przesłanki umorzenia określone w ustawie.Stan faktyczny
Skarżąca D. K. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV, powołując się na stwierdzone przez WSA w Opolu naruszenie przez wierzyciela terminów załatwiania spraw. Organ egzekucyjny oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówili umorzenia, uznając, że naruszenie terminów przez wierzyciela nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby do WSA w Opolu, podnosząc zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, przedawnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz naruszenia zasady równości wobec prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 10 marca 2017 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie kpa) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej jako upea), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od Nr [...] do Nr [...].
Wydanie tego rozstrzygnięcia poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanej D. K. (dalej określanej również jako strona, skarżąca, zobowiązana) na podstawie tytułów wykonawczych od Nr [...] do Nr [...], wystawionych przez wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., a obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2009 r. do września 2013 r.
Pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. D. K. wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając wniosek podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Op 324/16 - po analizie czynności prowadzonych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu w związku z rozpoznawaniem zarzutu wniesionego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - stwierdził, że w czasie załatwiania sprawy w zakresie zajęcia stanowiska przez wierzyciela Pocztę Polską S.A. co do zgłoszonych zarzutów - Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej dopuścił się wielokrotnego uchybienia w dotrzymaniu terminów określonych w art. 35 § 3 kpa. Zarzut ten odnosił się do działań zarówno organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia wniosku strony, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 i 2 upea, pozwalających na umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, fakt naruszenia przez wierzyciela przepisów regulujących kwestię terminowości załatwienia sprawy w zakresie wyrażenia stanowiska co do wniesionych zarzutów w żaden sposób nie wpłynął ani na istnienie ani na wymagalność dochodzonego obowiązku. Okoliczność ta nie spowodowała również zmian w zakresie dopuszczalności egzekucji administracyjnej i nie pozbawiła tytułów wykonawczych legalnej podstawy prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowienie powyższe zostało zaskarżone przez stronę zażaleniem, w którym podtrzymała argumentację, iż z uwagi na stwierdzone przez sąd naruszenie przez wierzyciela przepisów kpa o terminie załatwiania spraw oraz idące za tym naruszenie zasady zaufania do organów państwa (art. 8 kpa) i zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 kpa), prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne winno ulec umorzeniu.
Rozpatrując zarzuty zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i powołanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje obligatoryjnie z przyczyn wymienionych w pkt 1-10 art. 59 § 1 upea, tj. wtedy gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Ponadto, postępowanie egzekucyjne może być również umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 upea).
Analizując stan faktyczny sprawy organ nadzoru stwierdził, że egzekwowany z majątku strony na podstawie ww. tytułów wykonawczych obowiązek zapłaty zaległych opłat abonamentowych nadal istnieje i podlega egzekucji administracyjnej. Na powyższe nie ma wpływu powoływana przez stronę okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Op 342/16 poinformował Zarząd Poczty Polskiej S.A. w Warszawie o stwierdzonym w toku rozpoznawania sprawy - w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec D. K.
- istotnym naruszeniu prawa przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, który w ocenie Sądu dopuścił się wielokrotnego uchybienia w dotrzymaniu terminów załatwienia spraw, działając tak jako organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy.
Nie kwestionując zatem okoliczności przedstawionych przez stronę Dyrektor Izby stwierdził, iż nie stanowią one żadnej z przesłanek przewidzianych przez ustawodawcę w powołanym przepisie i nie mogą być podstawą uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W konsekwencji organ nadzoru uznał, że w sprawie brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia. Nie wystąpiła bowiem żadna okoliczność wskazana w art. 59 § 1 upea nakazująca obligatoryjnie umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne. W sprawie nie zaistniała także przewidziana w art. 59 § 2 upea przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem zobowiązana posiada składnik majątkowy, z którego można prowadzić egzekucję, tj. prawo majątkowe stanowiące wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem D. K. wniosła skargę do tut. Sądu, w której domagała się stwierdzenia nieistnienia dochodzonego obowiązku i umorzenia postępowania, stwierdzenia przedawnienia tego obowiązku oraz stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji.
Zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny bezzasadnie odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Strona przedstawiła przebieg postępowania związanego z egzekucją zaległego abonamentu RTV i działaniami wierzyciela, jak również dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w sprawie. Wskazała, że z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zostało zbadane pod kątem zgodności z prawem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 21 czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zauważyła przy tym, że z powodu uchybienia terminowi poniosła ona negatywne konsekwencje w postaci odrzucenia pism procesowych, podczas gdy wierzyciel nie ponosi żadnych skutków naruszenia terminów załatwienia sprawy, co zdaniem skarżącej podważa konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Ponadto skarżąca podniosła, że wystąpiła do wierzyciela o przedstawienie uwierzytelnionych odpisów dokumentów sprawy, na podstawie których wysunięto wobec niej roszczenia, jednak dotychczas dowodów tych nie otrzymała, co zdaniem strony może świadczyć o braku takich dokumentów. Podkreśliła przy tym, że Polska jest państwem prawa a przepisy art. 59 § 1 upea są podrzędne wobec art. 32 Konstytucji. Zdaniem skarżącej, organy egzekucyjne nadal powielają te same argumenty, pomijając podnoszone przez nią zarzuty nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i przedawnienia roszczeń. Końcowo wskazała, że Komisja Europejska poinformowała stronę Polską, że pobieranie abonamentu radiowo - telewizyjnego przez publiczną telewizję Polską stoi sprzeczności z prawem europejskim, a dalsze, nieuzasadnione łamanie przepisów, może mieć poważne konsekwencje, łącznie z nakazaniem zwrotu wszystkich środków pozyskanych z abonamentu.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako ppsa), nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).
Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu odmawiającego skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od Nr [...] do Nr [...], wystawionych przez wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., a obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2009 r. do września 2013 r.
Podstawę prawną orzekania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 59 upea, który zawiera enumeratywny katalog przesłanek umorzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Nadto, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2 art. 59).
Jak podkreśla się w orzecznictwie, instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W art. 59 § 1 upea zostały wymienione przesłanki nakazujące obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że w razie wystąpienia jednej z tych przesłanek organ prowadzący postępowanie egzekucyjne ma obowiązek umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne, bez względu na to, czy przesłanki te zostaną stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów. Przesłanki, o których mowa wyżej mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem, a umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na wniosek zobowiązanego. Natomiast w art. 59 § 2 tej ustawy wskazano okoliczności dające podstawę do fakultatywnego jego umorzenia. Zaistnienie zatem tej przesłanki ustawowej uprawnia organ prowadzący postępowanie do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, lecz nie nakłada w tej mierze żadnego obowiązku.
W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie żadna z ustawowych przesłanek mogących powodować umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła.
W rozpatrywanej sprawie egzekucja administracyjna prowadzona wobec skarżącej na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej tytułów wykonawczych miała na celu wyegzekwowanie należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych RTV.
Prawidłowo organy egzekucyjne oceniły, że wskazana przez skarżącą we wniosku z 12 stycznia 2017 r. - jako podstawa żądania umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego - okoliczność wydania przez tut. Sąd postanowienia z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Op 342/16, którym to postanowieniem Sąd poinformował Zarząd Poczty Polskiej S.A. w Warszawie o stwierdzonym w toku rozpoznawania sprawy istotnym naruszeniu prawa przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej – w żaden sposób nie mogła uzasadniać umorzenia prowadzonej wobec skarżącej egzekucji.
Warto w tym miejscu przedstawić przebieg zdarzeń, na tle których zapadło omawiane orzeczenie Sądu w sprawie I SA/Op 342/16. Otóż, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżąca zgłosiła zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 1 i 6 upea. Zajmując stanowisko w sprawie wierzyciel, postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2015 r., uznał zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty za nieuzasadnione i - po rozpatrzeniu zażalenia strony - stanowisko to podtrzymał w postanowieniu z dnia 7 marca 2016 r. Będąc związany stanowiskiem wierzyciela Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu, jednakże z uwagi na uchybienie terminu do dokonania tej czynności, skarga ta została odrzucona postanowieniem Sądu z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Op 342/16. Niemniej jednak w toku rozpoznania sprawy Sąd postanowił skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 155 ppsa, który to przepis stanowi, że w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Na tej podstawie Sąd wydał ww. postanowienie z 16 grudnia 2016 r., w którym stwierdził, że w czasie załatwiania sprawy w zakresie zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej dopuścił się wielokrotnego uchybienia w dotrzymaniu terminów określonych w art. 35 § 3 kpa, tak jako organ I instancji jak i organ odwoławczy. Wskazano przy tym, że taki sposób działania wierzyciela narusza także zasadę zaufania do organów państwa z art. 8 kpa oraz zasadę szybkości postępowania o jakiej mowa w art. 12 § 1 kpa.
W tych okolicznościach nie znajduje uzasadnionych podstaw prawnych przekonanie skarżącej, że wystąpienie przez Sąd w postanowieniu z 16 grudnia 2016 r. z sygnalizacją stwierdzonych uchybień wierzyciela winno prowadzić do umorzenia prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Należy podkreślić – co ma zasadnicze znaczenie w sprawie - że we wskazanym art. 59 upea ustawodawca zawarł zamknięty katalog przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania, co oznacza, że nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn. Innymi słowy skuteczne wystąpienie z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest możliwe jedynie w przypadku zaistnienia jednej z okoliczności, przewidzianej w punktach 1-10 art. 59 upea lub fakultatywnie w § 2 tego przepisu. Organ egzekucyjny nie może natomiast wydać postanowienia o umorzeniu w przypadku, gdy żadna z tych przesłanek nie wystąpi.
W żadnym zatem razie sygnalizowane przez Sąd uchybienie przez wierzyciela terminom wydania rozstrzygnięć (stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów) nie mogło być powodem do umorzenia postępowania, skoro ustawodawca takiej okoliczności nie wymienia w katalogu przesłanek z art. 59 upea. Trafnie więc w zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że zauważone przez Sąd w postanowieniu z 16 grudnia 2016 r. naruszenia dotyczyły działań wierzyciela i nie miały żadnego przełożenia na wymagalność egzekwowanego obowiązku i zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny sprawy nie dawał też podstaw do uznania, że obowiązek z tytułu zaległych opłat abonamentowych nie istniał lub nie był wymagalny, a egzekucja była niedopuszczalna.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 29 § 1 upea, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepis ten nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności: ustalenie, czy egzekucja nałożonego obowiązku jest dopuszczalna oraz zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było wymagane (wyrok NSA z 18 października 2006 r., sygn. akt: II FSK 1302/05, wyrok NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt: II OSK 946/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do merytorycznego badania treści tytułu wykonawczego, ani też obowiązku podlegającego egzekucji.
Z tytułów wykonawczych załączonych do akt administracyjnych sprawy wynika, że wystawiła je Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, dotyczyły one opłat abonamentowych rtv oraz, że brak obowiązku doręczenia upomnienia na podstawie § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Przedmiotowe tytuły wykonawcze były prawidłowe pod względem formalnym i dochodzone należności pieniężne podlegały egzekucji administracyjnej.
Zgodnie bowiem z art. 2 § 1 pkt 5 upea, egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Z art. 3 § 1 upea wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W przepisie tym wyszczególniono zatem dwie kategorie obowiązków: obowiązki wynikające z decyzji lub postanowień właściwych organów i obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów samego prawa, o ile są to obowiązki znajdujące się w zakresie administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego. Wskazać w tym miejscu należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. o sygn.K 24/08 zawarł pogląd, podzielany w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że art. 3 upea nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych.
Jak stanowi art. 7 ust. 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 - dalej w skrócie uoa), do opłat abonamentowych stosuje się przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 uoa, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące.
Powyższe regulacje wskazują, że opłaty abonamentowe wynikają bezpośrednio z przepisu prawa i obowiązek ich zapłaty nie jest poprzedzany stosownym wezwaniem, czy orzeczeniem organu administracji rządowej. W tym przypadku znajdował zatem zastosowanie ww. przepis § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Te okoliczności wskazują także, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 upea i przedstawiania dowodów potwierdzających doręczenie dłużnikowi upomnienia i pisemnych informacji o braku opłat z tytułu abonamentu RTV, skoro prawidłowo wskazano w administracyjnych tytułach wykonawczych (poz. 80), że do dochodzenia tych należności pieniężnych nie jest wymagane wcześniejsze doręczenie upomnienia.
W tej sytuacji, skoro egzekwowany z majątku skarżącej obowiązek miał swe źródło bezpośrednio w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych, badanie dopuszczalności egzekucji polegało - poza przesłankami formalnymi w kwestii poprawności wystawionych tytułów i braku obowiązku doręczenia upomnienia, które to okoliczności nie są w sprawie sporne - na ustaleniu, czy zaległość nadal istnieje (nie uległa przedawnieniu, umorzeniu zapłacie) i czy skarżąca był zarejestrowana jako użytkownik odbiornika. Ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ustalenia w tym zakresie musiały bazować na informacjach udzielonych przez wierzyciela. Z informacji tych wynikało, iż skarżąca wypełniła wymagane ustawowo formalności dotyczące rejestracji odbiorników RTV używanych pod adresem:[...], ul. [...], [...], wydana została książeczka opłat RTV o Nr [...], stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników. Kolejna wydana książeczka nosiła Nr [...]. Natomiast po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) przyporządkowany został stronie numer identyfikacyjny [...].
Wierzyciel stwierdził także, że egzekwowane należności nie przedawniły się, wskazując na zastosowanie do opłat abonamentowych RTV art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej w skrócie op). Stanowisko to tut. Sąd w pełni podziela, wskazując, w ślad za organem, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 op, a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy i oplata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Jak wynika z akt sprawy spornymi tytułami wykonawczymi objęto okres od stycznia 2009 r. do września 2013 r., wobec czego upływ terminu przedawnienia w stosunku do najwcześniejszej zaległości (styczeń 2009 r.) następował, co do zasady, z końcem 2014 r. Przy czym, jak wyjaśnił Dyrektor Izby w odpowiedzi na skargę, w sprawie wystąpiły okoliczności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia, określone w art. 70 § 4 op. Zgodnie z treścią tego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącej, zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2013 r. Nr [...] dokonano skutecznej czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. w A w [...]. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 19 listopada 2013 r., stąd na podstawie art. 70 § 4 op, bieg terminu przedawnienia rozpoczął bieg na nowo od dnia 20 listopada 2013 r.
W świetle powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących niezweryfikowania przez organ dopuszczalności egzekucji, nieistnienia obowiązku, czy jego przedawnienia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skoro podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i w konsekwencji do przystąpienia z urzędu do egzekucji administracyjnej stanowił wprost przepis prawa, egzekucja tego obowiązku znajduje pełne oparcie w obowiązujących przepisach. Słusznie zatem przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 i 7 upea. Wbrew twierdzeniom skarżącej egzekwowany obowiązek był wymagalny, nie został umorzony i nie wygasł z innego powodu, jak też w sprawie nie zachodziły okoliczności, w których prowadzona egzekucja byłaby niedopuszczalna. Powoływane natomiast przez skarżącą okoliczności naruszenia przez wierzyciela regulacji dotyczących terminu załatwiania spraw nie miały jakiegokolwiek związku z przesłankami z art. 59 § 1 i 2 upea, zatem nie mogły skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Nie budzi zatem zastrzeżeń stanowisko organu, że egzekwowany obowiązek nadal istnieje i podlega egzekucji administracyjnej, że nie wystąpiła żadna okoliczność wskazana w art. 59 § 1 upea nakazująca obligatoryjnie umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne i że nie zaistniała również przesłanka do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro skarżąca posiada składnik majątkowy, z którego można prowadzić egzekucję, tj. prawo majątkowe stanowiące wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą.
Reasumując, stwierdzić należy, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a postępowanie przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami kpa, analizując okoliczności, na które powoływała się skarżąca oraz te, które powinny rozważyć z urzędu. Dokonaną na tym tle ocenę organów, że zaistniałe w sprawie okoliczności stanu faktycznego nie dawały podstaw do umorzenia postępowania Sąd ocenia jako prawidłową, uznając tym samym zarzuty skargi w tym zakresie za nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło