I SA/Op 205/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. odrzucić zażalenie 2. zwrócić skarżącej ze środków finansowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę D. K. (dalej określanej jako: strona, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 marca 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zgadzając się z tym orzeczeniem skarżąca złożyła sporządzoną przez siebie osobiście skargę kasacyjną, wnioskując w niej równocześnie o przyznanie jej prawa pomocy przez ustanowienie fachowego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie ppsa) odrzucił skargę kasacyjną strony, z uwagi na niespełnienie przesłanki ustanawiającej tzw. przymus adwokacko-radcowski. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 5 grudnia 2017 r. Rozpatrując natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2017 r., pozostawił go bez rozpoznania, z powodu niewykonania przez skarżącą obowiązku złożenia wniosku na urzędowym formularzu (druk PPF). W dniu 15 grudnia 2017 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącej (nadane 12 grudnia 2017 r.), bez tytułu, sporządzone przez nią osobiście, w którym zakwestionowała wydane przez Sąd postanowienie z 13 listopada 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W piśmie tym wskazała, że wystąpiła do wojewódzkiego sądu administracyjnego o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego), gdyż sprawa jest bardzo skomplikowana i wielowątkowa. Z tego względu, zdaniem skarżącej, odrzucenie skargi kasacyjnej, bez rozpoznania wniosku o pomoc, jest przedwczesne, w związku z czym postępowanie dotyczące skargi kasacyjnej winno zostać zawieszone do czasu rozpatrzenia wniosku o pomoc prawną. Kolejnym pismem procesowym z dnia 3 stycznia 2018 r. skarżąca złożyła sprzeciw na postanowienie referendarza z dnia 6 grudnia 2017 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsze zażalenie podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalne. Na wstępie wskazać należy, że pismo skarżącej z dnia 10 grudnia 2017 r., z uwagi na podniesione w nim zarzuty, kwestionujące postanowienie tut. Sądu z dnia 13 listopada 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jako przedwczesne, zostało potraktowane jako zażalenie na to postanowienie. Intencję skarżącej do wniesienia tego środka zaskarżenia potwierdza również okoliczność uiszczenia przez nią wpisu należnego od zażalenia oraz zawarty przy tym w tytule operacji bankowej zapis: "zażalenie na postanowienie sygn. akt I SA/Op 205/17". Zgodnie z art. 194 § 4 ppsa, zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest zatem kwalifikowanym pismem procesowym, którego sporządzenie przez osobę nieuprawnioną stanowi nieusuwalny, niepodlegający uzupełnieniu brak formalny, uniemożliwiający nadanie sprawie prawidłowego biegu. Stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało doręczone skarżącej w dniu 5 grudnia 2017 r. wraz z pouczeniem o dopuszczalności, sposobie i terminie do wniesienia zażalenia. W punkcie 5 tego pouczenia wskazano, że "zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (...)" (k. 68). Pomimo tego pouczenia skarżąca złożyła zażalenie sporządzone przez siebie osobiście. Nie wykazała przy tym, aby legitymowała się uprawnieniami zawodowymi, które umożliwiają samodzielne sporządzenie tego sformalizowanego środka odwoławczego, jakim jest zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z akt sprawy fakt ten w żaden sposób również nie wynika. W konsekwencji, zażalenie sporządzone osobiście przez skarżącą, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, należało uznać za niedopuszczalne i odrzucić na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ppsa. Odnosząc się do zarzutów zażalenia podnieść należy, że dla prawidłowości zakwestionowanego postanowienia Sądu z dnia 13 listopada 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie miała znaczenia kwestia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Nie można bowiem ani konwalidować ani ekskulpować bezwzględnego obowiązku prawnego z art. 175 ppsa. Niemniej jednak wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 177 § 3 ppsa - w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei, z § 6 tego przepisu wynika, iż w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. W świetle powyższych przepisów art. 177 § 3 i 6 ppsa, odniesionych do okoliczności rozpatrywanej sprawy, wskazać należy że złożenie przez skarżącą wniosku o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu wywarło ten skutek, że nadal otwarty pozostaje termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 205/17. Zatem, po prawomocnym zakończeniu postępowania wpadkowego o prawo pomocy skarżąca nadal będzie miała możliwość skutecznego wywiedzenia środka zaskarżenia, jednak wyłącznie wtedy, gdy skargę kasacyjną sporządzi profesjonalny pełnomocnik – bądź to wyznaczony z urzędu, w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniosku skarżącej o prawo pomocy, bądź też wyznaczony w ramach jej własnych działań, jeśli wniosek ten nie zostanie uwzględniony - i wniesie ten środek zaskarżenia do sądu w terminie 30 dni, liczonym odpowiednio: od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, czy też od dnia doręczenia skarżącej postanowienia kończącego postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy. Na marginesie jedynie Sąd informuje, że zainicjowane wnioskiem skarżącej postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy zostało już obecnie prawomocnie zakończone. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu skarżącej na zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2017 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, tut. Sąd postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. zarządzenie to utrzymał w mocy. Postanowienie Sądu w tym przedmiocie jest prawomocne, jako że nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Reasumując, wbrew przekonaniu skarżącej wydanie przez tut. Sąd postanowienia z 13 listopada 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie można uznać za przedwczesne. Co istotne, orzeczenie to nie zamyka skarżącej możliwości zaskarżenia opisanego wyżej wyroku z 29 sierpnia 2017 r., okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, że zarówno wniesiona przez stronę skarga kasacyjna, jak i obecnie rozpatrywane zażalenie, są niedopuszczalne, jako że zostały sporządzone osobiście przez skarżącą, bez zachowania wymogu, o którym mowa w art. 175 i 194 § 4 ppsa. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. W zakresie zwrotu kosztów znajduje zaś zastosowanie przepis art. 232 § 1 pkt 1 ppsa przewidujący, że zwrot całości uiszczonego wpisu przysługuje skarżącemu od pisma odrzuconego lub cofniętego.