I SA/Op 21/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi R. K. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 101.618 zł. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący na sporządzonym w dniu 2 lutego 2012 r. ( wpływ do WSA w Opolu miał miejsce 6 lutego 2012 r. ) urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż z powodu trudnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, którego prowadzenie aktualnie przynosi straty, nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych. Jednocześnie skarżący oświadczył, że ponosi koszty własnego utrzymania w wysokości 1.500 zł, na które składają się wydatki na zakup żywności, środków czystości, niezbędnych ubrań, leków, paliwa, telefonu, a także koszty świadczenia alimentacyjnego na rzecz niepełnoletniego dziecka zamieszkałego z matką. Poza tym odnośnie stanu rodzinnego, majątku i dochodów skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z rodzicami, do których należy wykazana nieruchomość w postaci lokalu mieszkalnego o powierzchni 48 m², że rodzice uzyskują dochody z tytułu emerytury w wysokości 3.534 zł brutto, że ponosi straty z działalności gospodarczej, oraz że posiada środki pieniężne w wysokości 6.000 zł. Referendarz sądowy analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, iż były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 8 lutego 2012 r. wezwano go, za pośrednictwem pełnomocnika, do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i rodziców kosztów na bieżące utrzymanie ( tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania mieszkania ) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - szczegółowej informacji odnośnie innych obciążeń finansowych wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wszystkie te obciążenia, - kserokopię zeznania o wysokości dochodów ( bądź straty ) osiąganych przez niego w 2011 r., bądź kserokopię dokumentacji, na podstawie której sporządza to zeznanie, - kserokopii deklaracji podatkowych dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ( PIT ) oraz opodatkowania podatkiem od towarów i usług ( VAT-7 ) za październik, listopad i grudzień 2011 r. oraz za styczeń 2012 r, - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego przekazał pismo datowane na dzień 20 lutego 2012 r., w którym wskazał, że: - skarżący ponosi koszty własnego utrzymania w wysokości 1.500 zł miesięcznie (potwierdzając w tym zakresie oświadczenie zawarte we wniosku), - skarżący przekazuje miesięcznie kwotę 1.000 zł na utrzymanie córki, - koszty utrzymania mieszkania ponoszą rodzice skarżącego, - miesięczne dochody jego rodziców wynoszą około 2.900 zł netto, - miesięczne koszty utrzymania jego rodziców stanowią kwotę około 2.860 zł ( zakup żywności – 900 zł, ubrań – 150 zł, koszty związane z utrzymaniem mieszkania takie jak czynsz, energia elektryczna, gaz – 510 zł, zakup lekarstw – 300-400 zł, paliwa – 200 zł, pomoc dla córki w związku z chorobą jej syna – 200 zł, spłata kredytu na samochód – 400 z i inne -100 zł). Ponadto pełnomocnik skarżącego przedłożył deklaracje PIT-5L i VAT-7 za październik, listopad, grudzień 2011 r., styczeń 2012 r., deklaracje PIT-5L za październik, listopad i grudzień 2011 r., kserokopie potwierdzenia zapłaty za dostawę energii elektrycznej, faktury za dostawę gazu i harmonogramu spłaty kredytu bankowego, wyciągi z banku za listopad i grudzień 2011 r. oraz rozliczenie dochodu z remanentem z styczeń-grudzień 2011 r. i podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za ten okres. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że skarżący w okresie od 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r., prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą, dokonał sprzedaży towarów i usług na łączną kwotę 124.014 zł, będąc zobowiązanym jednocześnie do zapłaty podatku za ten okres w wysokości 90 zł ( w deklaracji rozliczeniowej za listopad 2011 r.). Natomiast na podstawie deklaracji PIT-5L ustalono, iż w 2011 r. skarżący uzyskał przychody w wysokości 710.118,83 zł, ponosząc jednocześnie koszty uzyskania przychodów w wysokości 673.567,78 zł. Z kolei na podstawie przedłożonych wyciągów bankowych ustalono, że na konto skarżącego w [...] w listopadzie i grudniu 2011 r. wpłynęły środki pieniężne w wysokości 83.593,82 zł (w listopadzie 2011 r. - 55.471,78 zł, w grudniu 2011 r. - 28.122,04 zł). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a. ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych i zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". W ocenie referendarza, dokonanej w oparciu o informacje wynikające zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i z dostarczonych dodatkowo dokumentów oraz pisma z 20.02.2012 r., nie ma żadnych podstaw do zastosowania wobec skarżącego instytucji przeznaczonych dla ludzi ubogich jakim jest instytucja prawa pomocy. O powyższej ocenie zdecydowały następujące okoliczności. Po pierwsze: dysponowanie przez skarżącego w ostatnich dwóch miesiącach 2011 r. (a więc kiedy skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, winien mieć świadomość, że w związku z wydaniem niekorzystnych dla niego decyzji organów podatkowych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązany jest ponieść koszty postępowania sądowego), znacznymi środkami finansowymi. Otóż jak wskazano wyżej, a co wynika z przekazanych wyciągów bankowych, w tym okresie na konto skarżącego przekazano środki pieniężne (a więc pozostawały w dyspozycji skarżącego) na łączną kwotę 83.593,82 zł, z czego w listopadzie 2011 r. - 55.471,78 zł, w grudniu 2011 r. - 28.122,04 zł. Zatem skarżący dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Po drugie: posiadany przez skarżącego majątek w postaci środków pieniężnych w wysokości 6.000 zł. W formularzu PPF skarżący oświadczył bowiem, iż posiada środki pieniężne w tej wysokości. Zatem są to środki umożliwiające skarżącemu uiszczenie wymaganych kosztów sądowych opisanych na wstępie uzasadnienia. Po trzecie: posiadanie przez skarżącego ogromnego potencjału do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada nawet większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Zatem badając tę okoliczność, na podstawie deklaracji PIT-5L za grudzień 2011 r. oraz podsumowania księgi przychodów i rozchodów za 2011 r. ustalono, iż w tym okresie skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychody w wysokości 710.118,83 zł. Natomiast w ostatnim okresie, tj. w okresie od 1 października 2011 r. do końca stycznia 2012 r., sprzedaż towarów i usług łącznie na terenie kraju i poza nim wyniosła 124.014 zł. Powyższe oznacza, iż wpis od skargi, którego – jak twierdzi pełnomocnik – skarżący nie jest w stanie zapłacić stanowi ledwie 1,61% kwoty sprzedanych towarów i usług w podanym wyżej czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym i 0,28% przychodów za 2011 r. Zatem nie sposób przyjąć, iż strona skarżąca nie jest w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych, stanowiących tak znikomą część środków pieniężnych, którymi obraca. Poza opisanymi wyżej zasadniczymi okolicznościami przemawiającymi za odmową przyznania prawa pomocy należy również wskazać na fakt, iż koszty związane z utrzymaniem mieszkania nie obciążają w jakimkolwiek zakresie skarżącego, co sprawia, iż w jego dyspozycji pozostaje więcej środków finansowych, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.