I SA/Op 212/07

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług, wskutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, postanawia: 1) oddalić wniosek w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi, 2) przyznać prawo pomocy w pozostałej części. Skarżący S. P. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości, na które, w przedmiotowej sprawie, składają się wpis skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - zgodnie z postanowieniami § 2, ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – w kwocie 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł ( § 3 powołanego rozporządzenia ) oraz opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż obecnie wraz z żoną pozostaje bez jakiegokolwiek źródła dochodów oraz że korzysta z pomocy rodziców. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że w gospodarstwie domowym wraz z nim pozostaje małżonka i małoletnia córka, zaś majątek skarżącego stanowi dom mieszkalny o powierzchni 185 m². Z kolei na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, iż skarżący za pośrednictwem ustanowionego przez siebie pełnomocnika w dniu 16 maja 2007 r. uiścił należny wpis od skargi. Jednocześnie ustalono, że z dniem 3 października 2007 r. pełnomocnik zrezygnował z reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. W wykonaniu wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia 29 października 2007 r. sporządzonego przy sprawie o sygn. akt I SA/Op 209/07 skarżący przedłożył kserokopie faktur VAT dotyczących: zakupu oleju opałowego, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, usług wywozu nieczystości i dostawy wody, kserokopie dowodu rejestracyjnego, wypisu z ksiąg wieczystych, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy, decyzji o wyrejestrowaniu działalności gospodarczej, zeznania podatkowego za 2006 r., wyciągów bankowych, oświadczenia na temat wielkości działki, na której posadowiony jest dom mieszkalny skarżącego, oświadczenia odnoszącego się do źródeł utrzymania skarżącego i jego rodziny, a także informacji dotyczącej wydatków na utrzymanie domu w skali miesiąca. Stosownie do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Jednocześnie należy wskazać, iż w świetle art. 243 ustawy skuteczność wniosku o przyznanie prawa pomocy ( w tym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ) następuje od chwili jego wniesienia. Oznacza to m.in., że nie obejmuje on zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem, na co wskazuje również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r. ( FZ 125/04, niepubl. ). Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem, jak nadmieniono wyżej, skarżący przed złożeniem wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości uiścił ich część dotyczącą wpisu od skargi. W związku z czym oddalono wniosek odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych w tej części, natomiast rozpoznano wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ustawy należy rozważyć czy w świetle okoliczności wynikających z materiału dowodowego strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść powołanych wyżej przepisów art. 246 § 1 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy zarówno w pełnym w zakresie jak i w częściowym stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Biorąc pod uwagę okoliczności podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z przedłożonych dowodów stwierdzić należy, iż obecnie w przypadku skarżącego zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z zebranych dowodów wynika bowiem, iż aktualnie w gospodarstwie domowym skarżącego brak jest dochodów ( z przedłożonej kserokopii decyzji wynika, że z dniem 31 stycznia 2007 r. wykreślono prowadzoną wcześniej przez skarżącego działalność gospodarczą a jednocześnie brak jest innych dowodów świadczących o możliwości uzyskiwania przez niego środków finansowych, natomiast w zaświadczeniu z Powiatowego Urzędu Pracy wskazano, iż małżonka skarżącego posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku ) jak też zgromadzonych zasobów finansowych pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania ( na co wskazują m.in. przekazane wyciągi z rachunku bankowego ). Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika, iż z majątku skarżącego prowadzona jest egzekucja pieniężna (na rzecz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego na nieruchomości skarżącego została ustanowiona hipoteka przymusowa kaucyjna do kwoty 537 408,00 zł ), co niewątpliwie dodatkowo ogranicza jego możliwości do wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.