I SA/Op 213/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 14 maja 2010 .r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W.T na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 11 lutego 2010 r. Nr PP-II/44070-172/08/BG w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za listopad 2007 r., postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi J.W.T na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 11 lutego 2010 r. Nr PP-II/44070-172/08/BG w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za listopad 2007 r. w kwocie 20.774 zł.. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 624 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 312 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący na sporządzonym w dniu 18 kwietnia 2010 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - zwanej dalej ustawą, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, iż jego miesięczne dochody netto ze stosunku pracy wynoszą 2.300 euro, zaś wydatki związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny oraz utrzymaniem mieszkania odpowiednio w wysokości około 1.000 euro i 600 euro. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, iż w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z żoną i dwojgiem niepełnoletnich dzieci, uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości 2.600 zł ( brutto ), zaś na posiadany przez niego majątek składają się: lokal mieszkalny wynajmowany w Niemczech, dom mieszkalny o powierzchni 200 m², nieruchomość rolna o powierzchni 29 ha oraz samochód osobowy marki mercedes. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 ustawy ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 ustawy ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1, pkt.2 ustawy wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Do takich sytuacji zliczyć należy przypadek osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. W konsekwencji oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też o wynikające z dodatkowo przedłożonych, wskutek wezwania tut. Sądu z 27 kwietnia 2010 r., pisma zawierającego oświadczenie o nieuprawianiu nieruchomości rolnej wykazanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz historii rachunku bankowego prowadzonego BGŻ należało stwierdzić, że nie ma podstaw do uznania, iż pokrycie przez skarżącego wymaganych kosztów postępowania, nie tylko w przedmiotowej sprawie ale też w innych zawisłych w tym samym czasie przed tut. Sądem, może nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny ( art. 246 § 1, pkt 2). O powyższej ocenie zdecydowały następujące okoliczności. Po pierwsze: dysponowanie przez skarżącego w ostatnim okresie, tj. od 2 lutego do 27 kwietnia 2010r. ( a więc kiedy skarżący reprezentowany przez pełnomocnika winien mieć świadomość, że w związku z otrzymaniem i następnie zaskarżeniem do tut. Sądu ostatecznych decyzji zobowiązany jest ponieść koszty postępowania sądowego ), znacznymi środkami finansowymi. Otóż z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w BGŻ S.A. wynika, iż skarżący w dniach 2, 11 i 12 lutego 20010 r. oraz 8, 10 i 24 marca 2010 r. otrzymał środki pieniężne na łączną kwotę 427.763,63 zł. Zatem skarżący dysponując tak ogromnymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych winien uwzględnić konieczność ich zapłaty a następnie regulować zobowiązania cywilno prawne. Po drugie: wielkość dochodów uzyskiwanych miesięcznie w gospodarstwie domowym w sposób stały ( co również nie jest bez znaczenia dla oceny jego sytuacji ), opiewająca na kwotę 2.600 euro brutto i 2.300 euro netto ( co przy kursie 4 zł za 1 euro stanowi odpowiednio kwoty 10.400 zł i 9.200 zł ), w stosunku do kosztów utrzymania rodziny i mieszkania wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwocie około 1.600 euro (według wskazanego wyżej kursu koszty te sadowiłyby kwotę 6.400 ). W ocenie referendarza dochody te pozwalają na wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych w celu pokrycia wskazanych wyżej kosztów sądowych, nie zagrażając jednocześnie egzystencji jego i rodziny. Po trzecie: posiadanie przez skarżącego znacznego majątku w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 29 ha. Majątek ten nawet nie wykorzystany w sposób optymalny stanowi znaczny potencjał umożliwiający zdobycie dodatkowych, poza źródłem stałego utrzymania, środków finansowych. Stwierdzenie skarżącego, że ta nieruchomość rolna jest nieuprawiana oznacza, iż skarżący tego potencjału nie wykorzystuje z własnej woli, co należy negatywnie ocenić przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście należy wskazać postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2004 r. ( FZ 131/04, niepubl. ), w którym stwierdzono, że " posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia.", a także stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 31 marca 1987 r. ( I CZ 26/87, OSNCP 1988, nr 7-8, poz. 103 ), że " jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe". Zatem mając na uwadze opisaną wyżej sytuację majątkową i finansową skarżącego nie sposób przypisać mu status osoby ubogiej i tym samym zastosować wobec niego instytucję przeznaczoną dla ubogich jaką jest instytucja prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.