I SA/Op 216/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2007r. sprawy ze skargi A Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] nr [...] którym umorzono postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Rozstrzygnięcie oparto o następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 9 marca 2007 r. A A.S. wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] nr [...] odmawiające wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] Biorąc pod uwagę okoliczność, iż w dniu [...] czyli w terminie uniemożliwiającym rozpatrzenie zażalenia, które wpłynęło do Izby Celnej w O. w dniu 13 marca 2007 r. została wydana decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej postanowił umorzyć prowadzone postępowanie w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego polegała na tym, iż nie istniała już w obrocie prawnym decyzja, której wstrzymania domagała się skarżąca, bowiem decyzja z dnia [...] w całości zastąpiła decyzję organu I instancji, skutkiem czego postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji stało się bezprzedmiotowe. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, A a.s. oddział w P. z siedzibą w K. reprezentowana przez radcę prawnego A.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] w przedmiocie odmowy wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] W skardze zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 120, 121, 122, 124, 133, 191 oraz 210 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zdaniem pełnomocnika zaskarżone postanowienie zostało wydane dla podmiotu, który w świetle przepisów prawa nie był stroną, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Spółka zarzuciła, iż sporne postanowienie błędnie skierowano do utworzonego na terytorium kraju oddziału przedsiębiorcy zagranicznego, który nie był stroną prowadzonego postępowania. W świetle przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) zagraniczni przedsiębiorcy mogą dla działalności gospodarczej na terytorium Polski tworzyć oddziały z siedzibą w Polsce. Oddział działa w imieniu zagranicznego przedsiębiorcy, ale nie może stać się jednak samodzielnym podmiotem praw i obowiązków stosunków cywilnoprawnych ani nie posiada odrębnej zdolności procesowej. Zatem błędne oznaczenie strony postępowania stanowiło rażące naruszenie zasad postępowania, stanowiąc zarazem podstawę do unieważnienia wydanego aktu. Ponadto pełnomocnik zarzucił, iż tylko uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenie jej nieważności, stanowi zgodnie z brzmieniem art. 260 § 1 Ordynacji podatkowej podstawę chodzenia roszczeń odszkodowawczych, których Spółka zamierza dochodzić od Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej uznał zarzuty skargi za bezpodstawne, wskazując, iż w myśl art.208 Ordynacji podatkowej, w razie stwierdzenia braku przedmiotu postępowania organ zobowiązany jest do umorzenia tego postępowania, sytuacja taka zaś zaistniała w niniejszej sprawie. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Dyrektora nie nastąpiło również błędne oznaczenie strony postępowania. Zaskarżone postanowienie skierowano do przedsiębiorcy A. a.s. ze wskazaniem adresu oddziału w P. Postanowienie zawierało również numer NIP nadany przedsiębiorcy zagranicznemu. Istotna w sprawie, zdaniem Dyrektora Izby Celnej jest również i ta okoliczność, że w dniu 19 czerwca 2006 r. A a.s. z siedzibą w C. złożyła do Ministerstwa Finansów Raport w sprawie decyzji organów podatkowych dotyczących zabezpieczenia na majątku A a.s. Oddział w P. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2007 r. Skarżąca podtrzymała swe stanowisko wyrażone w skardze, wskazując, iż zdaniem Spółki postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe z dniem wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Bowiem jednym z zarzutów jest nieważność postępowania ze względu na rażące naruszenie prawa tj. błędne oznaczenie strony co powoduje stwierdzenie nieważności postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania wyklucza również szkoda, jaką w wyniku wydania zaskarżonego postanowienia poniosła skarżąca oraz zamiar dochodzenia przez nią odszkodowania od Skarbu Państwa, co było sygnalizowane w toku postępowania. W ocenie skarżącej zarzut błędnego oznaczenia strony postępowania potwierdza pośrednio postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Op 31/07, w którym stwierdzono, że A a.s. przysługuje status "uczestnika postępowania na prawach strony" obok strony skarżącej- A Oddział. Potwierdza to również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] które, jak argumentowała skarżąca, rozróżnia A a.s. oddział oraz A a.s. z siedzibą w P. W odpowiedzi na pismo skarżącej Dyrektor Izby Celnej w O. wskazał, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] wydane zostało w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 229, poz. 1071 ze zm), która w odmienny sposób reguluje definicję strony, niż czyni to Ordynacja podatkowa. Zdaniem Dyrektora, również postanowienie Sądu, wbrew opinii skarżącej, nie potwierdza stanowiska błędnego oznaczenia strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ , który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach a mianowicie oceny zgodności rozstrzygnięcia lub działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji. W toczącym się przez Sądem postępowaniu skarżąca wprowadza szereg wątków i zarzutów, które wykraczają poza zakres mogący być przedmiotem rozstrzygnięcia. W istocie wskazać należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] którym umorzono prowadzone postępowanie zażaleniowe od postanowienia z dnia [...] wydanego w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od lipca do grudnia 2005 r. Nie są przedmiotem sporu w niniejszej sprawie kwestie związane z zasadnością i podstawami prawnymi wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w tym również w odniesieniu do zarzutów skarżącej natury procesowej a mianowicie tego, że decyzja ta wydana została dla podmiotu, który zdaniem skarżącego w świetle przepisów prawa nie mógł być stroną. Okoliczność taka mogłaby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w zakresie określenia zobowiązania oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. ale w odrębnie toczącym się postępowaniu. Adresatem decyzji z dnia [...]. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za okres od lipca do grudnia 2005 r. była A a.s. Oddział w P. i o wstrzymanie tej właśnie decyzji wnosiła skarżąca. Wniesione odwołanie, również pochodziło od A a.s. Oddział w P. i nie zawierało zarzutów wskazujących na nieprawidłowości w zakresie ustalenia podmiotu będącego adresatem decyzji. Także w zaskarżonym postanowieniu wskazuje się jako podmiot postępowania A a.s. Oddział w P. Sąd postanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 31/07 dotyczącej umorzenia postępowania odwoławczego w kwestii uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej oddalił wniosek dopuszczenie do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 w charakterze uczestnika postępowania A a.s. z siedzibą w C. uzasadniając, iż okoliczności wynikające z materiału dowodowego wskazują, że A a.s. z siedzibą w C. brała udział w postępowaniu administracyjnym a to na podstawie art. 33 § 1. Zgodnie z tym przepisem osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego – jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony i przymiot ten przysługuje jej z mocy prawa. Mając na względzie powyższe organy celne prawidłowo uznały, iż adresatem postanowienia umarzającego postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji jest A a.s. Oddział w P. Przechodząc do meritum sprawy, jak już wspomniano wyżej przedmiotem skargi jest postanowienie umarzająca prowadzone postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji a to na podstawie art. 208 § 1, art. 233 § 1 pkt 3 i 235 i art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ celny postanowieniem z dnia [...] doręczonym w dniu 2 marca 2007 r. / odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Zgodnie z pouczeniem organu zawartym w treści postanowienia, strona wniosła zażalenie, wskazując na uchybienia organu polegające na nie uwzględnieniu ważnego interesu strony. Zażalenie /nadane w dniu 9 marca 2007 r./ wpłynęło do organu w dniu 13 marca 2007 r., zaś w dniu [...] wydana została decyzja utrzymująca w mocy decyzję wymiarową z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej rozstrzygając wniesione zażalenie dotyczące odmowy wstrzymania wykonania decyzji prawidłowo uznał, że przestał w obrocie prawnym obowiązywać przedmiot postępowania a mianowicie decyzja z dnia [...] bowiem zastąpiła ją decyzja z dnia [...] wydana w wyniku wniesionego przez stronę odwołania. Uzasadnione zatem było umorzenie postępowania zażaleniowego dokonane w formie postanowienia z dnia [...] a będącego przedmiotem wniesionej skargi. Nic nie stoi na przeszkodzie aby ponownie wnosić o wstrzymanie wykonania "nowej" decyzji wymiarowej wydanej w wyniku wniesionego odwołania. Organy Celne rozstrzygając w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przyjęły, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji stało się bezprzedmiotowe, bowiem nie istnieje już w obrocie decyzja, która była jego przedmiotem. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA, III SA 2225/01, Biuletyn Skarbowy, 2003/6/25). Reasumując, można powiedzieć, że prowadzone ponownie w wyniku wniesienia zażalenia postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji miałoby sens w sytuacji, kiedy istniałby przedmiot zaskarżenia a mianowicie decyzja, której wstrzymania żądała skarżąca. Nie dopatrzył się Sąd również zarzucanego przez skarżącą naruszenia przepisów postępowania w tym zasady praworządności, pogłębienia zaufania do organów podatkowych, prawdy obiektywnej, przekonywania oraz oznaczenia strony postępowania. Mając na względzie powyższe skargę należało oddalić a to po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ .