I SA/Op 219/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie WSA Anna Wójcik Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant sekr. sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi A G na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2002r. postanawia: zawiesić postępowanie. Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] o [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] w zakresie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako osoby trzeciej z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu Spółki z o.o. A za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. W decyzjach organów skarbowych obu instancji wskazano, że podstawą orzeczonej odpowiedzialności było: - członkowstwo skarżącego w Zarządzie Spółki z o.o. A, - nie wywiązywanie się przez Spółkę z ciążących na niej obowiązków podatkowych powodujących powstanie zaległości podatkowej, - bezskuteczność egzekucji, z uwagi na brak majątku Spółki a także niemożność doręczenia tytułów wykonawczych pod adresem przez Spółkę wskazanym, - nie wystąpienie przesłanek określonych w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa wyłączających odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania Spółki. W uzasadnieniu wniesionej skargi a także wcześniej na etapie postępowania odwoławczego pełnomocnik zarzucił, że egzekucja wobec Spółki z o.o. A nigdy nie została wszczęta, zatem nie można mówić o jej bezskuteczności. Powołał pełnomocnik szereg wyroków Sądów Administracyjnych w konkluzji stwierdzając, że o bezskuteczności egzekucji można mówić wówczas gdy została ona w sposób formalny wszczęta i w jej wyniku nie zaspokojono wierzyciela a nadto organ egzekucyjny wyczerpał wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Wyjaśnił pełnomocnik również, że w czasie kiedy stwierdzono w toku postępowania kontrolnego nieprawidłowości w Spółce - jego mocodawca nie pełnił już funkcji prezesa, zaś w okresie kiedy ją pełnił nie było podstaw do wszczęcia postępowania układowego lub upadłościowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc nadto, iż skoro niemożliwe było wszczęcie postępowania egzekucyjnego z winy leżącej po stronie Spółki to jedynym wyjściem z sytuacji było stwierdzenie przez organ egzekucyjny bezskuteczności egzekucji. Zdaniem organu, z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wynika wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji a nie wymóg jej przeprowadzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis powyższy na tle przedstawionego stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że w sprawie istota rozstrzygnięcia tkwi między innymi w ustaleniu tego czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W dniu 29 sierpnia 2008 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego skierował na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ oraz na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ wniosek o nr BO-4660-33/08 o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie siedmiu sędziów NSA . Pytanie brzmi : "Czy stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm./, powinno być dokonane na podstawie formalnego aktu procesowego wydanego przez organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego czy też ustalenie wspomnianej bezskuteczności może nastąpić na podstawie każdego dowodu ?" Mając na względzie powyższe Sąd postanowił do czasu podjęcia stosownej uchwały w składzie siedmiu sędziów NSA zawiesić postępowanie w sprawie a to na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ . Zgodnie z tym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jak wynika z komentarza do wspomnianego art.125 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II. praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego we wskazanym przepisie pojęcia " rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności uwidacznia się to w tych wypadkach, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA . Wydaje się, że ten kierunek celowościowej wykładni tego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających. Mając na względzie powyższe należało orzec jak w sentencji postanowienia.