I SA/Op 221/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Przedmiotem skargi J. T. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 4 lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w wysokości 46.400 zł. Kwota ta stanowi jednocześnie wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.392 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 696 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarżący J.T. na sporządzonym 18 maja 2011 r. urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Wcześniej tj. 9 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż z wynagrodzenia za pracę w wysokości 4.192,88 zł ( brutto ) do wypłaty otrzymuje tylko kwotę 1.438,81 zł. Pozostałą kwotę tj. 2.754,07 zł podlega egzekucji pieniężnej z tytułu zaległości podatkowych i innych wymagalnych wierzytelności. Ponadto skarżący oświadczył, że diety radnego w wysokości 2.200 zł, do których jest uprawniony jako radny, zajęte są w całości w trybie egzekucji pieniężnej. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i córką ( 17 lat ), posiadają budynek mieszkalno-usługowy o powierzchni 120 m² oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 6.972,88 zł brutto ( skarżącego ze stosunku pracy w wysokości 4.192,88 zł oraz z tytułu diety radnego w kwocie 2.200 zł, jego żony z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 580 zł ). Poza tym skarżący przedłożył księgowy dokument rozliczenia wynagrodzenia za marzec 2011 r. wystawiony przez M. w O., z którego wynika, że z wynagrodzenia w wysokości 4.192,88 zł na konto skarżącego przekazywane są środki pieniężne w kwocie 1.438,81 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a. ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. ) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ( art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. ) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. ( GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Z kolei zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie z 7 czerwca 2011 r., dokonane w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący przedłożył pismo z 2 lipca 2011 r. z informacją o ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem budynku mieszkalnego ( wywóz szamba - 110 zł, energia elektryczna – 100 zł, podatek od nieruchomości – 130 zł, ogrzewanie w sezonie grzewczym – 700 zł ) i wyżywieniem ( koszty wyżywienia skarżący oszacował na kwotę 900 zł ) oraz o nie posiadaniu przez żonę odrębnego konta bankowego i pobieraniu od czerwca 2011 r. zasiłku dla bezrobotnych. Poza tym skarżący załączył: wyciąg bankowy z zestawieniem operacji bankowych za okres 30.03.2011 r. – 14.06.2011 r., kserokopie pisma Komornika przy Sądzie Rejonowym w Opolu z 11 maja 2011 r. o zajęciu wierzytelności i z 14 czerwca 2011 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonywania potrąceń dotyczące egzekucji alimentów, kserokopie zeznań skarżącego i jego żony o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) w roku podatkowym 2010, kserokopię decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu z 9 grudnia 2010 r., kserokopię sentencji wyroku z 3 września 1986 r. o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej oraz ponownie księgowy dokument rozliczenia wynagrodzenia za marzec 2011 r. wystawiony przez M. w O.. W oparciu o informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o dodatkowo przekazane dane i dokumenty referendarz sądowy uznał, że sytuacja skarżącego wypełnia znamiona przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Uznano bowiem, iż uiszczenie przez skarżącego wymaganych kosztów postępowania opisanych na wstępie aktualnie, z uwagi na ograniczenie jego dochodów w trybie egzekucji pieniężnej, przekracza jego możliwości finansowe, co mogłoby w konsekwencji spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i rodziny. Jednocześnie należało stwierdzić, iż analiza informacji i danych przekazanych przez skarżącego nie daje podstawy do przyznania mu prawa pomocy w całości. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, tj. wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów i ustanowienia zawodowego pełnomocnika, dotyczy osób nie mających żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wyżej zaznaczono instytucja ta może być stosowana jedynie do osób żyjących w skrajnym ubóstwie ( przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Tymczasem skarżący dysponując dochodami zawierającymi się w kwocie 6.392,88 zł brutto ( ze stosunku pracy oraz diet radnego; a więc dochodów pozyskiwanych w sposób stały, co również nie jest bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącego ) posiada znaczny, choć obecnie ograniczony na skutek egzekucji świadczenia alimentacyjnego ( skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, iż w stosunku do niego prowadzona jest egzekucja z innych tytułów ), potencjał finansowy. Tym samym nie można skarżącego określić jako osoby żyjącej w skrajnym ubóstwie pozbawionej środków do życia. W związku z tym przyznano skarżącemu częściowe prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Na marginesie należy wskazać, iż skarżący w przedmiotowej sprawie już jest reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.