I SA/Op 222/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 9 marca 2011r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie zwrotu tytułów wykonawczych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz Prezydenta Miasta K. kwotę 100 złotych (słownie: 100 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1966r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - /dalej Kpa/ i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - /dalej u.p.e.a lub ustawą egzekucyjną/, stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] o zwrocie wierzycielowi tytułów wykonawczych W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wierzyciel - Prezydent Miasta K., pismem z dnia 28 maja 2009 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wszczęcie egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanego L. S. w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku od nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, na podstawie art. 123 § 1 Kpa w związku z art. 110 § 1 u.p.e.a., zwrócił wierzycielowi powyższe tytuły wykonawcze. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż warunkiem niezbędnym do wszczęcia egzekucji z nieruchomości jest, zgodnie z art. 110 u.p.e.a., bezskuteczność środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 ustawy egzekucyjnej, bądź brak możliwości ich zastosowania. W rozpatrywanej sprawie bezskuteczność egzekucji prowadzonej przez organ egzekucyjny została stwierdzona dziewięć lat temu postanowieniem z dnia [...] i dotyczyła tylko jednego z kilkunastu tytułów wykonawczych. W stosunku do pozostałych tytułów postanowienia o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego wydane zostały przez komornika sądowego. W ocenie organu egzekucyjnego, wierzyciel winien ponownie zwrócić się do organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji administracyjnej, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności prowadzonego postępowania, bądź braku możliwości zastosowania innych środków egzekucyjnych, wystąpić z wnioskiem o egzekucję z nieruchomości. Końcowo organ pouczył o możliwości wniesienia zażalenia na wydane postanowienie. W zażaleniu na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł o jego uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 110 u.p.e.a. i podkreślił, że wskutek zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową prowadzenie egzekucji sąd powierzył komornikowi sądowemu, który umarzał postępowania egzekucyjne wobec dłużnika z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Wskazanym na wstępie postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu orzekł o niedopuszczalności wniesionego zażalenia. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., na postanowienia wydawane przez administracyjny organ egzekucyjny przysługuje prawo wniesienia zażalenia tylko wtedy, gdy ustawa egzekucyjna bądź Kpa tak stanowią. Powołany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 123 Kpa stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Zatem przepis ten reguluje jedynie formę działania organu działania organu. Również powołany przez organ egzekucyjny jako podstawa prawna wydanego postanowienia art. 110 u.p.e.a. wskazuje jedynie, kiedy może być przeprowadzona egzekucja z nieruchomości i nie przewiduje możliwości zaskarżenia wydanego postanowienia. Skoro żaden z powołanych przepisów nie stanowił o prawie wniesienia zażalenia, to zdaniem Dyrektora, wniesione zażalenie nie mogło zostać rozpoznane i należało stwierdzić jego niedopuszczalność. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Prezydent Miasta K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości wraz z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] W skardze zarzucił naruszenie przepisów: - art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia, podczas gdy w sprawie zażalenie zgodnie z art. 29 § 2 było dopuszczalne - art. 134 Kpa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wierzyciel argumentował, iż na podstawie odrębnych przepisów Prezydent Miasta nie był w zaistniałej sytuacji jednocześnie organem egzekucyjnym, a skoro tak, to bezpodstawnie organ odwoławczy pozbawił go prawa wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej, lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją faktyczną i prawną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, iż wbrew stanowisku wierzyciela, zaskarżone postanowienie nie zostało wydane na podstawie tego przepisu. Zwrot tytułu wykonawczego na zasadach określonych w art. 29 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, a podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był brak spełnienia przesłanek do wszczęcia egzekucji z nieruchomości, określonych w art. 110 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej poprzez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem, a w myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej /P.p.s.a./, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowania, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kpa, co oznacza stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem specyfiki postępowania egzekucyjnego. Z kolei z treści art. 17 § 1 u.p.e.a. wynika ogólna zasada, że wszelkie rozstrzygnięcia i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego wydawane są w formie postanowień, chyba że ustawa stanowi inaczej. Postanowienia te są zaskarżalne, o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeksu postępowania administracyjnego tak stanowią. Organ egzekucyjny przed przystąpieniem do egzekucji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.) i jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wierzycielowi, o czym stanowi art. 29 § 2 u.p.e.a. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w żadnym z pozostałych przepisów nie przewidziano zwrotu tytułu wykonawczego, zatem tylko w sytuacjach wskazanych w przywołanym przepisie może nastąpić zwrot tytułu wykonawczego. Jak wskazano na wstępie, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Zgodnie z art. 6 Kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że wszelkie działania organów administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych muszą mieć oparcie w przepisach prawa ze wskazaniem konkretnej podstawy prawnej. Stosownie do art. 107 § 1 i 3 Kpa, który stosuje się do postanowień w związku z treścią odesłania zawartego w art. 126 Kpa, organ w prawidłowo sporządzonym postanowieniu powinien m.in. powołać podstawę prawną rozstrzygnięcia, przytoczyć uzasadnienie faktyczne i prawne oraz zawrzeć pouczenie, czy i w jakim trybie służy stronie odwołanie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał jedynie art. 123 §1 Kpa i art. 110 §1 u.p.e.a. i jak słusznie zauważył Dyrektor Izby, przepisy te nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia, ale, co należy podkreślić, nie regulują również zagadnień związanych ze zwrotem tytułu wykonawczego. Wskazany art. 123 Kpa stanowi jedynie, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, a art. 110 u.p.e.a. wskazuje jedynie, kiedy i na jakich zasadach może być przeprowadzona egzekucja z nieruchomości. Zatem oba te przepisy nie mogły być podstawą zwrotu tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu, zwrot tytułu wykonawczego jest dopuszczalny jedynie w oparciu o art. 29 § 2 u.p.e.a., który gwarantuje wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym obronę jego praw, umożliwiając złożenie zażalenia na takie postanowienie. Organ egzekucyjny dokonując zwrotu tytułu wykonawczego powinien zatem ocenić czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 29 § 2 u.p.e.a i czy niespełnienie warunków dotyczących prowadzenia egzekucji z nieruchomości może skutkować zwrotem tytułu wykonawczego w oparciu o wskazany wyżej przepis, bowiem tylko ten przepis uprawnia organ do zwrotu tytułu wykonawczego. Dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wobec zwrotu tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny, pomimo, że nie wskazano art. 29 § 2 u.p.e.a. jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, powinien rozpatrzyć zażalenie złożone przez wierzyciela i ocenić, czy w niniejszej sprawie istniała podstawa do zwrotu tytułu wykonawczego i czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego uznać należy, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jego uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.