I SA/Op 222/18
WyrokWSA w Opolu2018-09-04
Skład orzekający: Marzena Łozowska, Elżbieta Kmiecik, Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych, nie rozważając zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego oraz nie odnosząc się do argumentów strony dotyczących celu poboru wód i jego związku z zadaniami publicznymi?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organ administracji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasady ogólne k.p.a. (art. 7 i 11 k.p.a.). Organ nie rozważył w sposób należyty argumentów strony dotyczących zwolnienia z opłaty stałej na podstawie art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, a także nie odniósł się do kwestii związanych z przeciwdziałaniem skutkom suszy i ochroną przeciwpowodziową oraz sposobem napełniania zbiornika. Brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji uniemożliwił kontrolę sądową i pozbawił stronę możliwości obrony jej interesów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych dla Nadleśnictwa Jugów. Strona skarżąca podniosła, że opłata nie powinna być naliczana, ponieważ pobór wód służy celom leśnym, nawadnianiu gruntów, przeciwdziałaniu suszy i ochronie przeciwpowodziowej, co zgodnie z art. 270 ust. 2 Prawa wodnego może stanowić podstawę do zwolnienia z opłaty. Organ administracji wydał decyzje ustalające opłatę, nie uwzględniając w pełni argumentacji strony i ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia o braku zastosowania przepisu zwalniającego. Strona zaskarżyła te decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Jugów na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 marca 2018 r., nr WR.ZUO.4.470.366.2018.OS, z dnia 26 marca 2018 r., nr WR.ZUO.4.470.367.2018.OS w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżone decyzje, II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 414,00 zł (słownie złotych: czterysta czternaście 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Informacjami rocznymi z 28 lutego 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Dyrektor PGWWP Zarząd Zlewni w Nysie", "organ"), na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 - dalej określana jako "P.w.") oraz pozwolenia wodnoprawnego odpowiednio: nr OŚR.6341.147.2012.DW i nr OŚR.6341.116.2012. ŚW.3 ustalił Nadleśnictwu Jugów (dalej jako: "skarżący", "strona") za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości odpowiednio 127,00 zł i 253 zł za pobór wód powierzchniowych.
W złożonych od powyższych informacji reklamacjach strona podniosła, że wysokość rocznej opłaty stałej na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego nr OŚR.6341.147.2012.DW nie powinna być naliczona, gdyż opłata dotyczy poboru wód do napełniania i podtrzymania odbudowanego zbiornika retencyjnego, którego użytkowanie nie ma na celu prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a jedynie: poprawienie uwilgotnienia przyległych do zbiornika siedlisk leśnych, gromadzenie wody w zbiorniku i utrzymanie optymalnego poziomu wód gruntowych na przyległych terenach, ma także pełnić funkcje nawodnienia poprzez przesiąkanie wody ze zbiornika do gleby - podnosząc poziom wody gruntowej oraz pełnić funkcję zbiornika przyrodniczego i zbiornika przeciwpożarowego.
Strona dodała, że głównym celem budowy zbiornika było przeciwdziałanie skutkom suszy oraz ochrona przeciwpowodziowa, a są to zadania organów administracji rządowej oraz samorządowej, a także Wód Polskich (odpowiednio art. 163 i art. 186 P.w.).
Skarżąca podkreśliła, że wskazane funkcje zbiornika, zgodnie z art. 270 ust. 2 P.w., stanowią podstawę do nie naliczania opłaty stałej.
Natomiast w reklamacji od informacji ustalającej wysokość rocznej opłaty stałej na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego nr OŚR.6341.116.2012. ŚW.3 strona wskazała, że opłata nie powinna być naliczona, gdyż opłata dotyczy poboru wód do napełniania i podtrzymania odbudowanego zbiornika retencyjnego, którego użytkowanie nie ma na celu prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a jedynie: poprawienie uwilgotnienia przyległych do zbiornika siedlisk leśnych, utrzymanie optymalnego poziomu wód gruntowych i pełnienie funkcji przeciwpożarowych. Ponadto podnosiła, że zbiornik napełniany jest wodami z rowu melioracyjnego oraz wodami opadowymi, roztopowymi i gruntowymi, co jest sprzeczne z zapisami pozwolenia wodnoprawnego.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzjami z dnia 19 marca 2018 r. oraz z dnia 26 marca 2018 r. określił stronie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości odpowiednio: 128,00 zł i 274 zł za pobór wód powierzchniowych.
Stwierdził ponadto, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach i określił termin płatności rat oraz sposób uiszczenia opłaty.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ administracji wskazał art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) - dalej jako: k.p.a.
Uzasadniając te rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności podniósł, że organ nie uznał reklamacji strony, gdyż zgodnie z art. 271 ust. 3 P.w. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń. Wyjątkiem odstąpienia od naliczenia opłaty może być art. 270 ust. 2 P.w., zgodnie z którym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb, który w ocenie organu nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Wskazano dalej, że Nadleśnictwo Jugów korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę Kłodzkiego odpowiednio: nr OŚR.6341.147.2012.DW na pobór wód powierzchniowych w ilości 12,240 m3/h i nr OŚR.6341.116.2012. ŚW.3 na pobór wód powierzchniowych w ilości zsumowanej 10,81 m3/h, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. zobowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne.
Określenia wysokości opłat stałych organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 3 P.w. oraz § 6, 7, 10 i 15 i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) - dalej określane jako "rozporządzenie".
Opłata stała za pobór wód powierzchniowych została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 PLN na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego odpowiednio: 151 dni i 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w
maksymalnej ilości odpowiednio: 12,240 m3/h i wynoszącej po przeliczeniu 0,003400 m/s oraz 10,81 m3/h i wynoszącej po przeliczeniu 0,003003 m/s.
Strona w jednakowo brzmiących skargach zaskarżyła rozstrzygnięcia organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając im naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 270 ust. 2 P.w. podnosząc, że jest zwolniona z konieczności regulowania opłat stałych, ponieważ opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw.
W związku z powyższym wniosła o: uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, rozpatrzenie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarg podniosła, że jest zwolniona z konieczności regulowania opłat stałych, ponieważ opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przedmiotowe pozwolenia wodnoprawne dotyczą poboru wody do napełnienia i podtrzymania odbudowanego zbiornika retencyjnego, którego wykonanie w ramach unijnych środków pomocowych zrealizowało Nadleśnictwo Jugów. Wykonanie odbudowy przedmiotowego zbiornika retencyjnego ma na celu między innymi: poprawić uwilgotnienie przyległych do zbiornika siedlisk leśnych, zgromadzić wodę w zbiorniku i utrzymać optymalny poziom wód gruntowych na przyległych terenach leśnych, pełnić funkcje nawadniania terenów leśnych poprzez przesiąkanie wody ze zbiornika do gleby - podnosząc poziom wody gruntowej, pełnienie przez zbiornik funkcji przeciwpożarowej oraz funkcji przyrodniczej związanej z utrzymaniem i rozwojem fauny i flory leśnej, przeciwdziałać skutkom suszy.
Zdaniem strony, powyższe działania są zgodne z celami do jakich zostało powołane Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, gdyż w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U.2017 r. poz. 788 t.j. z dnia 2017.04.14), prowadzi ono gospodarkę leśną przez którą należy rozumieć - działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu oraz prowadzi trwale zrównoważoną gospodarkę leśną przez którą należy rozumieć - działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów.
Skarżący w dalszej części uzasadnienia podniósł również, że budowy zbiorników związane z przeciwdziałaniem skutkom suszy oraz ochroną przeciwpowodziową, są zadaniem organów administracji rządowej oraz samorządowej i Wód Polskich - odpowiednio art. 163 i art. 186 P.w. Natomiast inwestycje realizowane przez Lasy Państwowe mają na celu nic innego jak wyręczanie lub wspomaganie organów ustawowo zobligowanych, do wypełniania obowiązków nałożonych ustawą Prawo wodne, a zgodnie z art. 188 ust. 2 P.w. - w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazał w pierwszej kolejności, że fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, a dokładniej: od maksymalnej ilości pobranej wody przewidzianej w przedmiotowych decyzjach. Jest ona zatem ustalona na podstawie wartości maksymalnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, które stanowią niejako treść rozstrzygnięcia ujętego w kategorię pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący jest adresatem pozwoleń wodnoprawnych, które stanowiły podstawę wymierzenia spornych opłat. Przywołując treść art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 i 271 ust. 1 pkt 2 P.w. organ stwierdził, że zobowiązany był naliczyć opłaty, a ewentualne odstępstwo w tym zakresie mogłoby wynikać jedynie z wyraźnego przepisu ustawy. Zdaniem organu przewidziane w ustawie zwolnienia przedmiotowe jak i podmiotowe nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Dalej podkreślił, że w ustawie Prawo wodne brak także przepisu, który pozwoliłby organowi fakultatywnie zwolnić w określonych sytuacjach np. "z uwagi na wyjątkowe okoliczności" podmioty z opłat za usługi wodne, co za tym idzie organ dla wypełnienia dyspozycji norm Prawa wodnego zobligowany był do wymierzenia spornych opłat.
Ponadto organ zwrócił uwagę, że wskazywany przez skarżącego art. 270 ust. 2 P.w. nie dotyczy przedmiotowej sprawy, gdyż dyspozycja ujęta w tym artykule nie znajduje odzwierciedlenia w treści pozwolenia wodnoprawnego. Art. 403 P.w. wskazuje, że w pozwoleniu określa się cel korzystania z wód, a zatem dla zastosowania zwolnienia z ust. 2 art. 270 w decyzji zezwalającej na pobór wód winno wyraźnie być wskazane, że pobór ten dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz potrzeby chowu i hodowli ryb. W treści pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Starostę Kłodzkiego, które stanowiły podstawę przedmiotowych opłat nie wskazano takiego celu. Ponadto, co istotne w art. 35 pkt 12 (winno być art. 36 pkt 12)
P.w. wskazane zostało expressis verbis, że nawadnianie gruntów lub upraw wodami w ilości większej niż średniorocznie 5m3 na dobę stanowi "szczególne korzystanie z wód", tymczasem treść pozwoleń wodnoprawnych stanowiących podstawę spornych opłat wskazuje, że skarżący korzysta z tzw. usług wodnych, o których mowa w art. 35 ust. 3 P.w. Skutkuje to przyjęciem stanowiska, że art. 270 ust. 2 nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Zdaniem organu nadużyciem prawa jest traktowanie art. 188 P.w., na który również wskazuje skarżący w uzasadnieniu skarg jako podstawę prawną zwolnienia z opłat za usługi wodne. Przepis ten reguluje zupełnie inne prawne zagadnienie tj. "utrzymanie urządzeń wodnych", które oznacza eksploatację, konserwację oraz remonty urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Podobnie należy podnieść w odniesieniu do wskazanego w uzasadnieniu skargi art. 163 Prawa wodnego. Zadania organów, a normy odnoszące się do opłat za usługi wodne stanowią odrębne instytucje prawne i łączne stosowanie tych norm może mieć miejsce tylko za zgodą ustawodawcy wyrażoną w konkretnym przepisie ustawy, którego jednak brakuje w ustawie Prawo wodne.
Organ dodał, że fakty, które podnosi skarżący znajdują pośrednio potwierdzenie w materiale dowodowym, który organ przeanalizował i wziął pod uwagę. W ocenie organu nie są to jednak dokumenty, które mogą stanowić podstawę zwolnienia z opłaty. Każdorazowe odstępstwo od opłaty musi wynikać z przepisu prawnego, a art. 270 ust. 2 P.w. w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej, jako: P.p.s.a. Sąd postanowił połączyć sprawę o sygn. akt I SA/Op 222/18 ze sprawą o sygn. akt 243/18 SA/Op - do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Op 222/18.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd, w aspekcie wskazanych kryteriów, kontrola zgodności z prawem zaskarżonych decyzji dała podstawę do uznania, że naruszają one prawo w sposób nakazujący ich uchylenie.
Zaskarżonymi decyzjami organ określił opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. w wysokości odpowiednio: 127,00 zł i 274 zł.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest, w pierwszej kolejności, zasadność jej naliczenia w sytuacji, gdy strona w reklamacjach (a następnie w skargach) podniosła, że w każdej z tych spraw brak jest podstaw prawnych do naliczenia takiej opłaty, w szczególności z uwagi na zwolnienie przewidziane art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Skarżąca podkreślała, że spełnia warunki uprawniające ją do takiego zwolnienia, ponadto zwracała uwagę, że głównym celem budowy zbiorników było przeciwdziałanie skutkom suszy oraz ochrona przeciwpowodziowa, a są to zadania organów administracji rządowej oraz samorządowej, a także Wód Polskich (odpowiednio art. 163 i art. 188 Prawa wodnego), zatem wskazując na art. 188 ust. 2 i 3 tej ustawy pod rozwagę poddała zasadność obciążenia ją powyższą opłatą stałą. Ponadto podnosiła, że zbiornik napełniany jest wodami z rowu melioracyjnego oraz wodami opadowymi, roztopowymi i gruntowymi, co jest sprzeczne z zapisami pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z art. 270 ust. 2 P.w. opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że w sytuacji gdy pobór wód dokonywany jest do celów enumeratywnie określonych w powołanym art. 270 ust. 2 - opłaty stałej nie ponosi się. Zatem z punktu widzenia treści art. 270 ust. 2 P.w. ważne jest by organ określając opłatę stałą za pobór wód ustalił, czy pobór wód jest do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb, zwłaszcza w sytuacji podnoszenia takich argumentów przez stronę. Skarżący bowiem twierdzenie o spełnieniu celu przewidzianego w tym przepisie zaprezentował już w złożonych reklamacjach. Pomimo tego organ wydając zaskarżone decyzje w ogóle nie rozważył fundamentalnej w tej sprawie problematyki. Zagadnieniu ewentualnego zastosowania art. 270 ust. 2 P.w. organ poświęcił jedno zdanie, przy czym znaczna część wypowiedzi stanowiła zacytowanie treści art. 270 ust. 2 P.w., a resztę stanowiła lakoniczna wzmianka, że przepis ten nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji nie zawiera żadnych rozważań, czy zachodzą podstawy do zastosowania art. 270 ust. 2 P.w., a zatem czy pobór wód następuje do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. W uzasadnieniu każdej decyzji niejako z góry założono, że powołany przepis art. 270 ust. 2 nie ma zastosowania, organ skupił się na następczych przesłankach braku zastosowania tego przepisu w zakresie dotyczącym ustalania opłaty stałej. W ocenie Sądu organ działał wadliwie, ponieważ wcześniej winien odnieść się do argumentacji strony i ustosunkować się do tezy, czy strona w ogóle powinna ponosić opłatę stałą. Organ w uzasadnieniach decyzji, pomijając tak istotną kwestię, odstępując od wyjaśnienia okoliczności ponoszonych przez stronę i nie wykazując podstaw do braku zastosowania art. 270 ust 2 P.w., nie uzasadnił w sposób należyty zastosowania w sprawie art. 271 ust. 3 P.w., co nadaje zaskarżonym decyzjom charakter rozstrzygnięć przedwczesnych i dowolnych.
Podobnie organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 19 marca 2018 r. w ogóle nie odniósł się sygnalizowanej przez stronę kwestii - wyręczania przez stronę czy wspomagania organów administracji rządowej, administracji samorządowej i Wód Polskich w ochronie przed powodzią (art. 163 P.w.). Powyższe w ocenie strony mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, z uwagi na przepis art. 188 ust. 2 P.w., zgodnie z którym w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści (...). Powyższe argumenty strony organ pominął milczeniem w uzasadnieniu decyzji, nawet lakonicznie się do nich nie odnosząc.
Natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 marca 2018 r. organ w żaden sposób nie odniósł się stanowiska strony prezentowanego w reklamacji, że zbiornik napełniany jest wodami z rowu melioracyjnego oraz wodami opadowymi, roztopowymi i gruntowymi, co jest sprzeczne z zapisami pozwolenia wodnoprawnego. W tym przypadku również argumenty wskazywane przez stronę zostały przez organ pominięte.
Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności uznać trzeba, że organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a.
W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. W analizowanym przypadku brak zawarcia w uzasadnieniu nawet syntetycznych rozważań na temat zasadniczego argumentu strony (co do tego, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 270 ust. 2 P.w.) dowodzi, że organ nie dokonał kompleksowej wykładni adekwatnych regulacji prawnych oraz nieprawidłowo rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy.
Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonych decyzji. Organ uniemożliwił sądowi kontrolę swojego stanowiska w tym zakresie, a skarżącego pozbawił możliwości ustosunkowania się do poglądów organu w skargach.
Dodatkowo zauważyć trzeba, że szersze rozważania organu, co do zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, w tym odniesienie się do stanowiska strony, zostały zawarte dopiero w odpowiedziach na skargi. Jednak pismo procesowe jakim jest odpowiedź na skargę nie może sanować wad decyzji, nie może uzupełniać uzasadnienia zaskarżonej decyzji poprzez zamieszczenie w niej kluczowych dla sprawy treści, rozważań czy ocen, które powinno zawierać uzasadnienia prawne i faktyczne zaskarżonej decyzji.
W toku ponownego postępowania organ zobowiązany jest uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia - prawidłowo sporządzić uzasadnienia decyzji odnosząc się do stanowiska strony podniesionego w reklamacjach, a ukierunkowanego w szczególności na próbę wykazania, że zachodzi w obydwu stanach faktycznych przypadek, o jakim mowa w art. 270 ust. 2 P.w.
Abstrahując w tym miejscu od kwestii samej zasadności ustalenia opłaty stałej za usługi wodne w niniejszym przypadku (o czym była mowa powyżej) Sąd wskazuje, że w przypadku ponownego wyliczenia opłaty stałej organ winien uzasadnić w sposób należyty sposób jej wyliczenia, z uwzględnieniem pozwolenia wodnoprawnego. Obowiązany będzie także wyjaśnić treść pojęcia "maksymalna wielkość zsumowana" poboru wody powierzchniowej, którą dotychczas organ brał pod uwagę przy obliczaniu wysokości opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, a przede wszystkim, jaką podstawę normatywną ono znajduje. Przy wyliczaniu wysokości opłaty (jeśli organ uzna, że brak jest podstaw do zastosowania art. 270 ust. 2 P.w. - po uprzednim należytym uzasadnieniu tego stanowiska) winien uwzględnić szczegółową treść każdego z pozwoleń wodnoprawnych.
Zwrócić bowiem trzeba uwagę, że choćby z treści pozwolenia z dnia 30 października 2012 r. nr OŚR.6341.116.2012.ŚW3 (pkt II ppkt 1) wynika, że chodzi w nim o pobór wody z cieku do napełnienia (a nie - do napełniania) zbiornika ziemnego retencyjnego i tutaj przewidziano odpowiednie maksymalne wielkości poboru wód, jednak w ppkt 2 wskazuje się już na pobór wody do podtrzymania zalewu w okresie eksploatacji ziemnego zbiornika retencyjnego. Należy zatem wyjaśnić, czy pobór wody określony w podpunkcie 1 (dla napełnienia zbiornika) miał miejsce przed wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r. - jeśli tak, to czy i jakie jest uzasadnienie prawne do obciążenia opłatą stałą w 2018 r. za usługę wodną, która została dokonana wcześniej. Te same uwagi dotyczą opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych wymierzonej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 października 2012 r. nr OŚR.6341.116.2012.ŚW3.
Zdaniem Sądu, maksymalna średnioroczna (a nie godzinowa) wartość poboru, jako stanowiąca dalej idące ograniczenie, winna być punktem odniesienia dla ustalenia maksymalnej ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Odmienne założenie, przyjęte w zaskarżonej decyzji, może prowadzić do naruszenia art. 271 ust. 3 P.w. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2018 r., o sygn. II SA/Gd 287/18, w którym m.in. stwierdzono, że w sytuacji gdy jednym z elementów decydujących o wysokości opłaty jest maksymalna ilość wody dozwolonej do pobrania na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa dla strony trzy wskaźniki poboru wód, w tym maksymalny pobór godzinowy i roczny, a przy tym opłata jest określana w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia przepisów P.w., według której do ustalenia opłaty należy stosować wskaźnik poboru rocznego. Słusznie Sąd przekonuje w tym orzeczeniu, że to wskaźnik poboru rocznego odzwierciedla dopuszczalną w skali roku ilość wód z jakiej można korzystać w ramach pozwolenia. Należy także zgodzić się z
twierdzeniem, że zastosowanie parametru poboru godzinowego prowadzi do mniej korzystnego dla strony rezultatu niż w przypadku zastosowania wskaźnika rocznego, który odzwierciedla maksymalny pobór wód.
Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone naruszenia wskazanych przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty składa się: kwota 200,00 zł tytułem uiszczonych przez skarżącą wpisów oraz kwota 180,00 zł (2 x 90 zł) tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz koszty poniesionej opłaty skarbowej 34 zł (2 x 17 zł).
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wszystkie przedstawione powyżej uwagi Sądu i wyda stosowne rozstrzygnięcie, poddając w pierwszej kolejności zarzuty strony o braku podstaw do naliczania opłat stałych za pobór wód co do zasady i w dalszej kolejności, w razie potrzeby, uwzględni ocenę prawną w zakresie sposobu obliczenia wysokości tej opłaty rocznej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło