I SA/Op 223/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. na postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 12 lutego 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie wszczynające z urzędu postępowanie w podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić sprzeciw. J. S. (dalej określany jako: "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 kwietnia 2017 r. w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie wszczynające z urzędu postępowanie w podatku od towarów i usług. W skardze podatnik zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wniesiony na powyższe postanowienie sprzeciw nie został uwzględniony przez Sąd, co w konsekwencji spowodowało, że prawomocnym postanowieniem z dnia 30 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu utrzymał mocy powołane wyżej postanowienie referendarza sądowego. Następnie, z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. odrzucił skargę strony. Na powyższe postanowienie Sądu, skarżący, pismem z dnia 2 stycznia 2018 r. złożył zażalenie domagając się zmiany wydanego rozstrzygnięcia, względnie jego uchylenia. W piśmie tym wnioskodawca wniósł ponadto o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem zainicjowanym wniesionym zażaleniem. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. referendarz sądowy ponownie odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że skarżący składając kolejny wniosek nie wykazał, by zmieniły się okoliczności, leżące u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Przesyłka pocztowa o numerze [...] zawierająca odpis tego postanowienia, nadana w dniu 13 lutego 2018 r., jak wynika z załączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenia tego postanowienia oraz z potwierdzającego to dodatkowo dokumentu wydrukowanego ze strony Poczty Polskiej S.A. Tracking (emonitoring.poczta-polska.pl), została po raz pierwszy awizowana pod adresem skarżącego w dniu 16 lutego 2018 r. przez pracownika Urzędu Pocztowego [...]. Z adnotacji doręczyciela na tym dowodzie doręczenia wynika, że przesyłki nie doręczono adresatowi z powodu jego nieobecności (a doręczenie nie nastąpiło też do rąk innych uprawnionych osób), o czym zawiadomiono adresata o jej pozostawieniu w urzędzie pocztowym [...], a zawiadomienie o tym umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Po powtórnym jej awizowaniu w dniu 26 lutego 2018 r., przesyłka ta została w dniu 5 marca 2018 r. wydana w urzędzie pocztowym skarżącemu, co potwierdził swym podpisem. Następnie w dniu 12 marca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza z dnia 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: [P.p.s.a.], od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy), strona może wnieść sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie zaś do treści § 2 art. 259 P.p.s.a., sprzeciw wniesiony po terminie, Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 2 marca 2018 r., w trybie art. 73 § 1 P.p.s.a., a zatem termin do wniesienia sprzeciwu upływał z dniem 9 marca 2018 r. Jak stanowi wskazany przepis, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 72 § 2 P.p.s.a.) Z kolei w myśl art. 73 § 3 tej ustawy, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, a stosownie do § 4 tego artykułu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z regulacji tej wynika, że – niezależnie od daty faktycznego odbioru pisma – ustawodawca uznaje, że w przypadku niepodjęcia pisma przez adresata w terminie 14 dni od daty pozostawienia pierwszego awiza (tu: od dnia 16 lutego 2018 r.), doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, w jakim pismo oczekiwało na podjęcie przez adresata. W niniejszej sprawie ostatnim dniem na podjęcie pisma ze skutkiem prawnym był dzień 2 marca 2018 r. Od tej też daty, a nie od dnia faktycznego wydania przesyłki w dniu następnym (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru), należało obliczyć upływ siedmiodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Przywołane powyżej regulacje art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. z których wprost wynika, że doręczenie w tym trybie "uważa się za dokonane" z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo, wprowadzają tzw. fikcję prawną doręczenia. Oznacza to, że na ich podstawie, wbrew faktom, uznaje się przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Również w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II FZ 621/17 publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjmuje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, niemającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie tj. upływu ostatniego dnia okresu. Mając powyższe na uwadze, ponieważ sprzeciw został wniesiony po terminie, należało go odrzucić na mocy art. 259 § 2 P.p.s.a.