I SA/Op 232/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant sekr. sąd. Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100zł (sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8,poz.60 z zm.) [dalej zwanej - o.p.] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez R. J. od decyzji Burmistrza Miasta Brzeg z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2006r w wysokości 11.531 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzja organu I instancji doręczona została stronie za zwrotnym potwierdzeniem jej odbioru w dniu 17 lutego 2006r., natomiast wywiedzione przez nią odwołanie datowane na dzień 2 marca 2006r, nadane zostało w urzędzie pocztowym listem poleconym dopiero w dniu 4 marca 2006r., a zatem już po upływie ustawowego 14-dniowego terminu, przewidzianego w art. 223 § 1 o.p. dla tej czynności procesowej. Równocześnie zważono, że strona została prawidłowo pouczona o trybie i terminie wniesienia odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący R. J. nie negując samego faktu otrzymania decyzji Burmistrza Miasta Brzeg z dnia [...], zakwestionował prawidłowość przyjętej przez organ odwoławczy daty jej otrzymania. Skarżący wywodził, iż doręczenie decyzji nastąpiło dopiero w dniu 18.02.2006r. w sobotę, a nie jak ujęto to w zaskarżonym postanowienie w dniu 17.02.2006r. czyli w piątek. Nadto wskazał, iż doręczenie decyzji nastąpiło do rąk jego żony, której we wskazywanej na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia w ogóle nie było na terenie B. W kolejnym piśmie z dnia 12.10.2005r. skarżący po zapoznaniu się w Sądzie z aktami sprawy, podniósł dodatkowo zarzut sfałszowania dowodu doręczenia w odniesieniu do stwierdzonej na nim daty dokonania tej czynności. W ocenie skarżącego, nawet bez konieczności posiadania wiedzy specjalnej z zakresu grafologii można stwierdzić, iż datę doręczenia decyzji na potwierdzeniu jej odbioru wpisała inna osoba niż odbierający korespondencję. Już z tego faktu, skoro właśnie data odbioru decyzji stanowiła przyczynę nierozpoznania odwołania, organ odwoławczy nie był uprawniony opierać swojego rozstrzygnięcia na tym dowodzie. Stawiając powyższy zarzut wskazał na nowe istotne dla sprawy dowody wnosząc o przesłuchanie osoby dręczyciela oraz dopuszczenie dowodu dotyczącego daty doręczenia upomnienia datowanego na dzień 29.09.2006r. wskazując iż ogólną praktyką Urzędu Miejskiego w Brzegu, jest doręczanie kierowanych przesyłek przez własnych posłańców w soboty. W odpowiedzi na skargę oraz piśmie procesowym z dnia 23.11.2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie, równocześnie wnosząc o oddalenie zawnioskowanych przez skarżącego nowych dowodów w sprawie, wskazując na odpowiednie uregulowanie art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na rozprawie w dniu 22 listopada 2006r. skarżący podtrzymując skargę, przyznał okoliczność osobistego odebrania spornej korespondencji, wskazując jednakże, iż miało to miejsce w innej dacie niż znajdująca się na potwierdzeniu, której to osobiście nie wpisywał. Nadal także wywodził, iż doręczanie decyzji wymiarowych od nieruchomości, następuje wyłącznie w soboty. W tym stanie faktycznym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 228, konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Tym samym podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. powinno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy na to, że odwołujący się przekroczył termin określony w art. 223 § 2 o.p. Dokonanie takich ustaleń wymaga, oczywiście, wcześniejszego przeprowadzenia wnikliwej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących daty doręczenia stronie decyzji będącej przedmiotem odwołania oraz daty wniesienia odwołania. Odstąpienie od dokonania takiej oceny, poprzedzonej zgromadzeniem pełnego materiału dowodowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania podatkowego - art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.(por. wyrok NSA z dnia 2001.06.27 sygn. V SA 3192/00, LEX nr 158823 oraz z dnia 2003.06.10 sygn. III SA 1758/01, M.Podat. 2003/12/39). Stanowisko orzecznictwa administracyjnego formułujące ogólną regułę, że stwierdzenie przez organ II instancji uchybienia terminu do wniesienia odwołania powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, czy skarżący rzeczywiście przekroczył termin określony w przepisach, wyrażane było również w stosunku do analogicznego uregulowania kwestii uchybienia terminu do złożenia odwołania na gruncie art. 134 k.p.a. Równocześnie wskazano, iż konsekwencją braku takowych wyjaśnień jest naruszenie norm art. 7 i art. 77 k.p.a., co skutkować winno uchyleniem postanowienia (wyr. NSA z dnia 11 maja 1994, SA/Gd 2813/93, Wspólnota 1994, nr 39, s. 14). W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie, już na etapie postępowania przed organem odwoławczym ujawnione zostały okoliczności wskazujące na konieczność przeprowadzenia czynności dowodowych mających na celu poczynienie szczegółowych ustaleń, co do rzeczywistej daty doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Należy bowiem zauważyć, iż już w treści złożonego odwołania strona wskazywała wprost na inną datę doręczenia jej zaskarżonej decyzji, niż wynikająca ze zwrotnego poświadczenia jej odbioru. Strona wyraźnie wskazywała w odwołaniu z dnia 2.03.2006r. jako datę doręczenia skarżonej decyzji dzień 18.02.2006r., pozostając w przekonaniu o zachowaniu ustawowego terminu. Również organ I instancji przekazując na podstawie art. 227 o.p. powyższe odwołanie strony organowi odwoławczemu, w ogóle nie wskazywał na złożenie go z przekroczeniem ustawowego terminu, a wręcz przeciwnie ustosunkowywał się merytorycznie do podniesionych w nim zarzutów, wnosząc o utrzymanie w mocy swojej decyzji. Oczywiście, takie stanowisko organu nie ma mocy wiążącej dla organu odwoławczego, ale takie działanie organu I instancji, również rodzi wątpliwości co do rzeczywistej daty doręczenia stronie decyzji wymiarowej. Dodatkowo, także okoliczności wskazywane przez skarżącego już w postępowaniu sądowym, co do ujawnienia na dowodzie poświadczenia odbioru daty doręczenia decyzji, przez inną osobę niż jej adresat, wskazują na istnienie niewyjaśnionych w sprawie okoliczności faktycznych, niewątpliwie mających istotne znaczenie na końcowy wynik. Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdzając uchybienie do wniesienia odwołania, opierając się wyłącznie na treści zwrotnego poświadczenia odbioru w zakresie wykazanej w nim daty doręczenia decyzji, nie czynił w tym zakresie jakichkolwiek własnych ustaleń oraz ocen co do prawdziwości tej okoliczności. Rozpoznając skargę strony, Sąd wziął również pod uwagę szczególny charakter wydawanych przez organy podatkowe rozstrzygnięć opartych na przepisie art. 228 o.p. W tym bowiem zakresie doznaje ograniczenia ogólna zasada postępowania podatkowego, a mianowicie jego dwuinstancyjności. Wydawane w tym przedmiocie postanowienia organów podatkowych są bowiem ostateczne, a zatem ich weryfikacja, ale jedynie co do legalności może następować dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można jednakże nie zauważać, iż w ramach postępowania sądowego znacznemu ograniczeniu ulegają między innymi prawa strony w zakresie zgłaszania wniosków dowodowych na poparcie twierdzeń zawartych w skardze. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się bowiem wyłącznie na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), a jedyny wyjątek od tej zasady przewiduje art. 106 § 3 p.p.s.a. który stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. A zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że postępowanie dowodowe na etapie postępowania sądowego nie może zmierzać do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem kompetencją sądu jest wyłącznie ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi wyłącznie dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżonym postanowieniem, a do tego zmierzały zgłaszane przez skarżącego na etapie postępowania sądowego wnioski dowodowe. Z tego też względu sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego zawarte w piśmie z dnia 12.10.2006r. Nadto niedopuszczalne było też prowadzenie dowodów z innych źródeł niż z dokumentów (źródeł osobowych). Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. nie służy też do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyr. NSA z dnia 27 października 2004 r., FSK 1186/04, niepubl.). Jeżeli zatem zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyr. NSA z dnia 7 lutego 2001 r., V SA 671/00, LEX nr 50129). W sytuacji gdy, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, skarżący wnosząc odwołanie pozostawał w przekonaniu, iż doręczenie mu decyzji nastąpiło w innej dacie, niż przyjął to organ odwoławczy, a nadto organ I instancji w stanowisku do podniesionych w nim zarzutów, nie wskazywał na złożenie środka zaskarżenia z uchybieniem terminu, niezbędne staje się umożliwienie stronie dowodzenie swoich twierdzeń przed organem odwoławczym, wszelkimi dopuszczalnymi środkami dowodowymi, także w takim zakresie w jakim nie są one dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przeciwnym razie doszłoby do ograniczenia prawa strony do czynnego udziału w postępowania, a także do pełnej i rzetelnej ochrony jej praw. Z tych też względów Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim nie wyjaśniono jednoznacznie, w jakim dniu nastąpiło doręczenie skarżącemu decyzji organu podatkowego I instancji. Mając powyższe na uwadze, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 122 oraz 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z zm.) orzekł jak wyżej. Równocześnie na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. art. 200 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.