I SA/Op 232/09
WyrokWSA w Opolu2009-07-13
Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Marzena Łozowska, Grzegorz Gocki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gradobicie, które spowodowało szkody w gospodarstwie rolnym, może być uznane za klęskę żywiołową w rozumieniu przepisów dotyczących wstrzymania płatności dla gospodarstw niskotowarowych, co skutkowałoby możliwością wypłaty tych płatności pomimo niezrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo gradobicie, nawet jeśli spowodowało szkody w gospodarstwie rolnym, nie może być automatycznie utożsamiane z klęską żywiołową w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Klęska żywiołowa wymaga nadzwyczajnych środków i szerszego zakresu oddziaływania, a opinia o szkodach gradobicia nie jest wystarczającym dowodem na zaistnienie takiej klęski. W związku z tym, beneficjent nie spełnił przesłanek do wypłaty płatności w czwartym i piątym roku, a decyzja o wstrzymaniu płatności była zasadna.Stan faktyczny
Skarżący J.R. ubiegał się o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Po przyznaniu płatności, złożył oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu klęski żywiołowej (gradobicia), dołączając opinię Wojewody o szkodach. Organ I instancji wstrzymał płatności, uznając, że nie zrealizowano zobowiązań i nie wystąpiła klęska żywiołowa. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że opinia Wojewody potwierdza jedynie szkody w uprawach, a nie klęskę żywiołową. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. zarzut braku informacji ze strony ARiMR oraz przedstawiając nowe dowody zakupu zwierząt.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 5 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę.
Skarżący J. R. wnioskiem z dnia 14.03.2005 roku zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Do wniosku załączył m.in. plan rozwoju niskotowarowego gospodarstwa rolnego, w którym zobowiązał się do realizacji przedsięwzięć dotyczących prowadzenia działalności rolniczej, polegających na zakupie zwierząt gospodarskich, maszyn rolniczych oraz gruntu rolnego lub jego dzierżawie.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku decyzją z dnia 01.02.2006 roku przyznał stronie płatność do gospodarstwa niskotowarowego w wysokości 4.818,66 zł
Dnia 20.05.2008 r. Pan J. R. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Kluczborku oświadczenie o niezrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z powodu wystąpienia klęski żywiołowej. Jako załącznik przedłożył opinię Wojewody z dnia 23.11.2007 r. o wystąpieniu szkody powstałej na skutek klęski gradobicia.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku decyzją z dnia 22.01.2009r. wstrzymał dla Pana J. R. na rok 4 i 5 płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku wskazał, powołując § 8 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., iż beneficjent nie spełnił żadnego z przyjętych na siebie zobowiązań, zatem nie zrealizował zadeklarowanego przedsięwzięcia w wymaganym terminie. Ponadto w sprawie nie zachodzą okoliczności wystąpienia klęski żywiołowej, a dołączona przez stronę Opinia Wojewody Opolskiego stanowi jedynie potwierdzenie wystąpienia szkód w uprawach.
Od powyższej decyzji J.R. złożył odwołanie do którego załączył opinię Wojewody, z której wynikało, iż gospodarstwo rolne w dniu 26.05.2007 roku zostało dotknięte klęską gradobicia. Dołączył także dwa akty notarialne dotyczące zakupu działek rolnych. Ponadto załączył dwie umowy kupna sprzedaży ciągnika URSUS C-330 oraz przyczepy Autosan. Strona zaznaczyła, że w dniu 20.05.2008 roku złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Kluczborku oświadczenie o niezrealizowaniu planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z powodu wystąpienia klęski żywiołowej, dołączając opinię Wojewody Opolskiego z dnia 23.11.2007 r. Podniesiono, iż podczas składania tego oświadczenia pracownicy ARiMR w Kluczborku nie udzielili informacji, iż opinia Wojewody będzie mało ważna, lecz przyjęli ją razem z oświadczeniem. W ocenie strony, powoływanie się przez organ I instancji na ustawę z 18.04.2002 r. o stanie klęski żywiołowej jest bezzasadne, gdyż w sprawie winny być zastosowane przepisy unijne. Strona dodała jednocześnie, iż zrealizowała dwa z trzech punktów, jakie zadeklarowała we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, natomiast wystarczy częściowo zrealizować jedno przedsięwzięcie, które uprawnia do wypłaty 4 i 5 raty.
Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzja z dnia 5 marca 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, z późn. zm.), § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ podniósł, iż w analizowanej sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z póź. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych (Dz. U. 286, poz. 2870 z póź. zm.). Powołana ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych m.in. w zakresie wspierania gospodarstw niskotowarowych (art. 1 ust. 1 pkt 5)..
Podkreślono, iż o ile wypłata płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w pierwszych trzech latach wynika z faktu spełnienia przez producenta rolnego przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia, to warunkiem koniecznym do wypłaty płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty jest łączne spełnienie przez producenta rolnego dwóch przesłanek. Po pierwsze zrealizowanie przedsięwzięć zgodnie z Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Po drugie złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w ciągu siedmiu dni, w którym upłynął termin na realizację przedsięwzięcia (§ 8 rozporządzenia). Niespełnienie choćby jednej z powyższych przesłanek powoduje, iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż J. R. zrealizował dwa z trzech przedsięwzięć wykazanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, lecz nie zrealizował trzeciego - zakupu zwierząt gospodarskich. Odnosząc się do twierdzeń strony zawartych w odwołaniu, iż aby uzyskać 4 i 5 ratę płatności wystarczyło zrealizować tylko część jednego przedsięwzięcia, wyjaśniono, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu. Mając na uwadze powyższe, podkreślono, iż warunkiem wypłaty wsparcia w czwartym i piątym roku uczestnictwa w działaniu jest zrealizowanie wszystkich przedsięwzięć, do których zobowiązał się producent rolny we wniosku o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 9 ust. 2, zgodnie z którym płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona pomimo nierealizacji zadeklarowanych przedsięwzięć w sytuacji złożenia oświadczenia o zaistnieniu jednej z okoliczności wskazanych w tym przepisie.
Ze złożonych w trakcie postępowania odwoławczego wyjaśnień oraz dowodów wynikało, iż strona złożyła oświadczenie o niezrealizowaniu przedsięwzięć, z powodu dotknięcia gospodarstwa rolnego klęską gradobicia wraz z opinią Wojewody potwierdzającą powstanie szkody w uprawie rzepaku. Organ odwoławczy stwierdził, że analiza złożonego przez stronę odwołania wraz z załączoną opinią Wojewody potwierdza jedynie wystąpienie szkody w uprawach rolnych i kwotę obniżenia dochodu w wyniku klęski gradobicia, która miała miejsce w gospodarstwie rolnym strony w dniu 26.05.2007 roku. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa opina nie jest dowodem potwierdzającym wystąpienie klęski żywiołowej, o której mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, której zaistnienie powoduje niemożliwość realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wskazano, iż cytowany przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia, zawiera katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje możliwość wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z uwagi na to, iż realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa (z uwagi na wystąpienie tych okoliczności). Takimi okolicznościami są m.in. długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, wystąpienie klęski żywiołowej i zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Organ dodał, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego nie zawierają definicji pojęcia klęski żywiołowej, do której przedmiotowe rozporządzenie w kwestii przyznania płatności odnosi się w § 9 ust. 2 pkt 2. Jednocześnie wyjaśniono, iż nie ma znaczenia data wejścia Polski do Unii Europejskiej, gdyż ustawodawstwo krajowe nie uległo zmianie i jest nadal obowiązujące na terenie państwa członkowskiego, przy czym nie może być sprzeczne z prawem wspólnotowym. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Agencji, należało odnieść się do przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie klęski żywiołowej (Dz. U z 2002r.. Nr 62, poz. 558 z póź. zm.). Dokonując analizy art. 3 ust. 1 powyższej ustawy na gruncie przedstawionego stanu faktycznego stwierdzono, iż przedstawione przez stronę dowody nie potwierdzają wystąpienia klęski żywiołowej, która może wystąpić jako katastrofa naturalna lub awaria techniczna, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Z załączonego przez J. R. dokumentu można jedynie stwierdzić wystąpienie gradobicia oraz wysokość poniesionych szkód w gospodarstwie rolnym. Podkreślono, iż stan klęski żywiołowej wprowadza Rada Ministrów z Własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody (art. 5 ust. 1 ustawy), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ostatecznie organ stwierdził, iż prowadzenie działalności rolniczej związane jest oczywiście z ponoszeniem pewnego ryzyka gospodarczego, które wiąże się z uzależnieniem ilości i jakości produkcji od czynników zewnętrznych, głównie od pogody. Jednakże powyższe nie może w analizowanej sprawie stanowić żadnej okoliczności uchylającej skutki niezrealizowania przedsięwzięć (zakup zwierząt gospodarskich), do których beneficjent zobowiązał się składając wniosek o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Skoro więc J. R. nie wypełnił przesłanki § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (nie zrealizował przedsięwzięcia wskazanego we wniosku i w Planie), a przedstawiony dokument w postaci opinii Wojewody nie jest dowodem zaistnienia okoliczności powodujących niemożliwość realizacji przedsięwzięć, to w pełni zasadnym i uzasadnionym było wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 rozporządzenia, niedotrzymanie warunków o których mowa w § 8 ust. 1 skutkuje wstrzymaniem wypłaty płatności w dwóch ostatnich latach uczestnictwa w programie.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze strona skarżąca zarzuciła pracownikom Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku, iż nie poinformowali jej o tym, że opinia Wojewody Opolskiego o wystąpieniu klęski gradobicia nie jest wystarczającym dokumentem na potwierdzenie klęski żywiołowej, której wystąpienie skutkowałoby wypełnieniem jednej z przesłanek niezrealizowania przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Strona dodała również, iż w dniu 07.04.2009 roku dokonała zakupu zwierząt tj. loszki (dołączając kserokopię dowodu zakupu), przez co zrealizowała trzecie zadanie założone w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).
Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji organu podatkowego, nie będąc uprawnionym do dokonania własnych ustaleń stanu faktycznego. Orzekając w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej Sąd wykonuje swoją funkcję kontrolną, a nie merytorycznie rozstrzygającą sprawę podatkowa na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, do czego powołane są organy podatkowe.
Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie dającym podstawy do uwzględnienia skargi, stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Przede wszystkim organy w sposób prawidłowy wskazały, iż warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:
1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz
2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia, oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1.
Do oświadczenia o którym mowa powyżej dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, określone w ust. 3 § 8 rozporządzenia.
W sprawie będącej przedmiotem sporu skarżący nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia, gdyż nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Nie zrealizował bowiem wszystkich przedsięwzięć do których zobowiązał się we wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego we wskazanym w powyższym przepisie terminie, nie wypełnił też drugiego z warunków – nie złożył w terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Skoro skarżący bezspornie nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia, to zgodnie z § 9 ust. 1 płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i w piątym roku jej wypłaty, z zastrzeżeniem ust. 2, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności:
1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego;
2) wystąpienie klęski żywiołowej;
3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;
4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym
producenta rolnego.
W przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w ust. 2, zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności.
Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, iż J. R. złożył oświadczenie o niezrealizowaniu przedsięwzięć, z powodu dotknięcia gospodarstwa rolnego klęską gradobicia wraz z opinią Wojewody potwierdzającą powstanie szkody w uprawie rzepaku. Wnioskował, że jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa z uwagi na wystąpienie klęski żywiołowej, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i w piątym roku jej wypłaty winna być wypłacona.
Z takim stanowiskiem Sąd nie może się zgodzić.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do interpretacji przepisu § 9 ust. 2 pkt 2, zgodnie z którym płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na wystąpienie klęski żywiołowej.
Trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że posługując się pojęciem klęski żywiołowej omawiane rozporządzenie nie definiuje tego pojęcia.
Zatem, w ocenie Sądu, konieczne jest każdorazowe ustalenie, czy zdarzenie, jakie wywołało określone szkody, ma charakter klęski żywiołowej.
Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż pojęciem klęski żywiołowej ustawodawca posługuje się także w innych, poza rozporządzeniem w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, aktach prawnych.
I tak wskazano, iż w ustawie z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558 z późn. zm.), określającej tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie tego stanu, pod pojęciem klęski żywiołowej ustawodawca rozumie katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Dodano, że stan klęski żywiołowej wprowadza Rada Ministrów z Własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody (art. 5 ust. 1 ustawy), co sprawie nie miało miejsca.
Sąd zauważa, iż istnieją inne akty prawne w których zawarte są definicje pojęcia klęski żywiołowej. I tak, w dekrecie z dnia 23 kwietnia 1953 r. o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych (Dz. U. Nr 23, poz. 93 z późn. zm.) przez klęskę żywiołową rozumie on wszelkiego rodzaju zdarzenia żywiołowe zagrażające bezpieczeństwu życia lub mienia większej ilości osób albo też mogące wywołać poważne zakłócenia gospodarki narodowej, w szczególności w komunikacji miejskiej na skutek nadmiernych opadów śnieżnych, dla zwalczania których to zdarzeń konieczna jest zorganizowana akcja społeczna (art. 1 ust. 1).
Również należy znaczenia pojęcia klęska żywiołowa poszukiwać w języku potocznym. Według "Słownika języka polskiego" PWN pod red. M. Szymczaka (Wyd. Naukowe PWN, 1996), pod pojęciem "żywiołu" rozumie się m.in. "siły przyrody i ich przejaw" (tom III s. 1030) natomiast pod pojęciem "klęski" - m.in. "niepowodzenie, wielkie nieszczęście, wielkie zniszczenie" (tom I s. 873). Tak więc, w języku polskim przez klęskę żywiołową rozumie się takie wielkie zniszczenie, niepowodzenie czy nieszczęście, które jest "przejawem, skutkiem działania żywiołów natury, wywołanym nimi" (jw., tom III s. 1030) – zob. wyrok WSA z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 487/06.
W powyższym wyroku Sąd stwierdził, iż cechą charakteryzującą określone zdarzenie jako klęskę żywiołową jest nie tylko wystąpienie określonych, o szerokich rozmiarach, skutków groźnych dla życia i mienia ludzkiego lub dla środowiska, ale również to, że dla zwalczania tych skutków czy udzielenia ofiarom pomocy i ochrony konieczne jest zastosowanie nadzwyczajnych środków w ramach zorganizowanej pomocy społecznej przy współdziałaniu organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji. Pogląd ten w całości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.
Zatem zgodzić należy się z twierdzeniem organu odwoławczego, że załączony przez skarżącego dokument stwierdza jedynie, iż wystąpiła klęska gradobicia i określa wysokość poniesionych w jego wyniku szkód w gospodarstwie rolnym.
Dokument powyższy nie potwierdza jednak wystąpienia klęski żywiołowej. Z pewnością gradobicie może być zjawiskiem zakłócającym prawidłową gospodarkę i wyrządzającym określone straty, nie może być jednak równoznaczne z wystąpieniem klęski żywiołowej, o której mowa w cytowanym rozporządzeniu.
W odniesieniu do zarzutów prezentowanych w skardze, dotyczących okoliczności towarzyszącym złożeniu oświadczenia o niezrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, stwierdzić należy, iż przede wszystkim skarżący składając wniosek złożył oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, jak też, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Poza tym pracownicy Agencji przyjmując stosowne oświadczenie, z przyczyn oczywistych nie mogli informować o wyniku postępowania. Ponadto, już tylko na marginesie, niekorzystna dla skarżącego decyzja organów, nie była spowodowana nieprzedłożeniem przez stronę odpowiednich dokumentów, a oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy i uznaniem, iż zjawisko, na jakie powoływał się skarżący, nie stanowiło klęski żywiołowej.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub przepisami postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.) - dalej P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło