I SA/Op 232/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu z dnia 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A" w G. na uchwalę Rady Miejskiej w Głuchołazach z dnia 27 czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych szkół i przedszkoli, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia "A" w G. (dalej strona skarżąca) jest uchwala Rady Miejskiej w Głuchołazach z dnia 27 czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie trybu udzielenia i rozliczenia dotacji dla publicznych szkół i przedszkoli. W związku z tym strona skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 10 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego (wniosek sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270]– zwanej dalej p.p.s.a). W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, że jest stowarzyszeniem prowadzącym publiczną szkołę podstawową z oddziałami przedszkolnymi, uzyskującym środki finansowe od gminy w formie dotacji, które wykorzystywane są na wydatki bieżące placówki. W części wniosku dotyczącego oświadczenia o majątku i dochodach strona skarżąca wykazała stan konta bankowego w wysokości 26.333,6 zł i zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 3.715,36 zł. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy podmioty te wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanych wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W ocenie referendarza, mającego na względzie informacje zawarte w urzędowym formularzu PPF, zapłata przez stronę skarżącą kosztów sądowych wymaganych na etapie skargi wniesionej do WSA w Opolu oraz skargi kasacyjnej, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika, nie przekracza jej możliwości finansowych. Tym samym w świetle przesłanek zawartych w przepisach art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wniosek strony skarżącej należało uznać za nieuzasadniony. W formularzu strona skarżąca oświadczyła bowiem, że stan środków pieniężnych na jej koncie bankowym opiewa na kwotę 26.333,66 zł. W tej sytuacji należało stwierdzić, iż strona skarżąca, dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych, winna uwzględnić konieczność zapłaty kosztów postępowania sądowego a dopiero w dalszej kolejności regulować inne zobowiązania, w tym zobowiązania cywilno prawne. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.