I SA/Op 243/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na pismo Dyrektora Zakładu Karnego w Brzegu z dnia 16 stycznia 2026 r., nr S/P.451.16.5.2026.LS w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania korespondencji wniesionej pocztą elektroniczną, zawierającej zarzuty dotyczące działalności jednostki penitencjarnej postanawia odrzucić skargę. A. B. (zwany dalej także skarżącym) wniósł pismem z 26 stycznia 2026 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na pismo Dyrektora Zakładu Karnego w Brzegu (zwanego dalej organem) z 16 stycznia 2026 r., nr S/P.451.16.5.2026.LS, domagając się stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa i zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty 2.000 zł. Skarżący zarzucił organowi, że ten nie rozpoznał jego wniosku z 31 grudnia 2025 r. o wyrażenie zgody na spotkanie z Dyrektorem Zakładu Karnego w Brzegu, w celu przedstawienia nieprawidłowości w działaniu tej jednostki. Zaskarżonym pismem, organ odniósł się do korespondencji z 31 grudnia 2025 r., skierowanej drogą elektroniczną przez skarżącego m.in. do Zakładu Karnego w Brzegu w sprawie zarzutów dotyczących działalności tamt. jednostki. Organ wyjaśnił w zaskarżonym piśmie, że osoby przebywające w izolacji penitencjarnej nie mają technicznych możliwości wnoszenia skargi, próśb i wniosków za pomocą poczty elektronicznej. Uwzględniając powyższe, organ poinformował skarżącego, że jego korespondencję z 31 grudnia 2025 r., pozostawia bez rozpoznania w związku z brakiem możliwości identyfikacji wnoszącego. Organ podniósł także, że celem wniesienia skargi, prośby lub wniosku w interesie osadzonego należy podać imię i nazwisko skarżącego, adres do korespondencji oraz zgodę osadzonego do występowania w jego interesie. Dodatkowo, skarżący złożył w piśmie 26 stycznia 2026 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek ten został zarejestrowany w tut. Sądzie pod odrębną sygn. akt I SPP/Op 16/26. Prawomocnym postanowieniem z 7 maja 2026 r., tut. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność jego skargi. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Zarówno treść pisma, jak i status skarżącego, który odbywa karę pozbawienia wolności, wskazują, że skarga stanowi wyraz jego niezadowolenia z działalności administracji Zakładu Karnego, w tym zwłaszcza sposobu rozpatrywania wniosków osadzonego. Wskazać więc należy, że na podstawie § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2847, z późn.zm.) skazany ma prawo składać wnioski, skargi i prośby na piśmie oraz ustnie. Jednakże sprawa dotycząca niewłaściwego - zdaniem skarżącego - działania Dyrektora Zakładu Karnego polegającego na nieudzieleniu skarżącemu odpowiedzi na składane wnioski, czy niewyznaczaniu spotkania i braku reakcji na zgłaszane nieprawidłowości w jednostce penitencjarnej, nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego. Żądania skarżącego powinny być skierowane do właściwych w tym zakresie organów, tj. zgodnie z art. 32 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 911, z późn. zm.) - dalej zwany k.k.w. - właściwym w pierwszej kolejności jest sędzia penitencjarny, sprawujący nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym. Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960, z późn. zm.), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza lub pracownika Służby Więziennej, załatwiają w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych odpowiednio: kierownik danej jednostki organizacyjnej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej, Dyrektor Generalny Służby Więziennej i Minister Sprawiedliwości. Organy te nie są jednak organami administracji publicznej, lecz organami postępowania wykonawczego, a rozpoznawana przez nie sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Pomimo, że sprawa osoby osadzonej załatwiana jest w formie decyzji, nie jest to jednak decyzja administracyjna, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., stąd nie podlega kontroli sądu administracyjnego, lecz sądu penitencjarnego (art. 34 § 2 k.k.w.), którym jest sąd okręgowy (art. 3 § 2 k.k.w.). W związku z powołanymi okolicznościami skarga wniesiona w sprawie jest niedopuszczalna, ponieważ jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad sposobem załatwiania wnoszonych przez te osoby skarg i wniosków do administracji zakładów karnych oraz aresztów śledczych. Przedmiotowa sprawa nie podlega zatem kognicji sądów administracyjnych. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi, jak w sentencji postanowienia.